Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
atha teṣvarṇavataṭeṣvete bhūmau vipaścitaḥ .
upaviśyaitadakhilaṃ cakrū rājyaprayojanam
||1||tadā tatraiva te vāsabhūmiṃ kṛtvā yathākramam .
tasthurmaṇḍalamaryādāṃ sthāpayāmāsurakṣatām
||2||atha varṇayituṃ śrīmāṃstatpratāpamivāgamat .
saṃpraviśya samudrāntaranyalokāntaraṃ raviḥ
||3||āyayau yāminīśyāmā meghalekheva tānavam .
saṃpāditāharvyāpārāstasthuḥ svaśayaneṣu te
||4||āsamudraṃ nadīvāhā iva dūrādupāgatāḥ .
idaṃ saṃpādayāmāsurvismayākulacetasaḥ
||5||aho nu dūramadhvānaṃ prāptā vayamayatnataḥ .
prabhāvāddevadevasya vahnerdivyaiḥ svavāhanaiḥ
||6||kiyatī syātpravistīrṇā dṛśyaśrīriyamātatā .
itaḥ samudrastadanu dvīpabhūrambudhiḥ prabhuḥ
||7||ito dvīpaṃ tato'mbhodhiḥ kimante syāttato'pi ca .
kiyatī kīdṛśī vā syānmāyeyaṃ cetyarūpiṇī
||8||tatprārthayāmahe devaṃ hutāśaṃ tadvarādimāḥ .
prekṣāmahe diśaḥ sarvā āparyantamakhedinaḥ
||9||iti saṃcintya te sarve yathāsthānamavasthitāḥ .
samamevāhvayāmāsurbhagavantaṃ hutāśanam
||10||babhūva bhagavāneṣāmatha dṛśyo hutāśanaḥ .
ākāravānvaraṃ putrāḥ pragṛhṇītetyuvāca ha
||11||vipaścita ūcuḥ .
pañcabhūtātmakasyāsya dṛśyasyāntaṃ sureśvara .
dehena mantradehena tadante manasāpi ca
||12||yāvatsaṃvedanaṃ yāvatsaṃbhavaṃ yāvadātmakam .
paśyema iti no deva dīyatāmuttamo varaḥ
||13||āsiddhagamyamadhvānaṃ paśyema vapuṣā vayam .
tadante manasaivātha dṛśyaṃ paśyema bho prabho
||14||āsiddhagamyamadhvānaṃ mṛtyurasmākamastu mā .
adhvanyasaṃbhavaddehe mana eva prayātu naḥ
||15||śrīvasiṣṭha uvāca .
athaivamastviti procya pāvakaḥ sahasāgamat .
kṣaṇādaurvatayā yātuṃ samudra iva satvaraḥ
||16||agnirjagāmātha samājagāma
niśā vilambyātha jagāma sāpi .
samājagāmāpi ravirjagāma
teṣāṃ ca dhīrārṇavalaṅghanehā
||17||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī0 de0 mo0 ni0 u0 avi0 vipa0 vipaścinnirṇayo nāmaikaviṃśatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 121 ..