Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
bhuśuṇḍa uvāca .
tatastasya mayā brahmaṃstacchrutvā pāvanaṃ vacaḥ .
idamuktaṃ yathāpṛṣṭaṃ suspaṣṭapadayā girā
||1||sādhu vidyādharādhīśa diṣṭyā buddho'si bhūtaye .
bhavāndhakūpakuharāccireṇotthānamicchasi
||2||pāvanīyaṃ tava matī rājate ghanarūpiṇī .
vivekenānaleneva kanakadravasaṃtatiḥ
||3||upadeśagirāmarthamādatte hārihelayā .
mukure nirmale dravyamayatnenaiva bimbati
||4||yadidaṃ vacmi tatsarvamomityādātumarhasi .
asmābhiściramanviṣṭaṃ nātra kāryā vicāraṇā
||5||yatkiṃcitsvadate'ntaste budhyasvābodhamutsṛjan .
nāsi tvaṃ ciramapyantaḥ prekṣito'pi na labhyase
||6||nāhaṃtvamasti na jagaditi niścayinastava .
sarvamasti śivaṃ tacca na duḥkhāya sukhāya te
||7||kimajñatvājjagajjātaṃ jagato'tha kimajñatā .
vicāryāpīti no vidma ekatvādalametayoḥ
||8||mṛgatṛṣṇāmbuvadviśvamavastutvātsadapyasat .
yaścedaṃ bhāti tadbrahma na kiṃcitkiṃcideva vā
||9||mṛgatṛṣṇāmbuvadviśvaṃ nāsti tvamathavāsti ca .
pratibhāso'pi nāstyatra tadabhāvādataḥ śivam
||10||viśvabījamahaṃtvaṃ tvaṃ viddhi tasmāddhi jāyate .
sādryabdhyurvīnadīśādijagajjaraṭhapādapaḥ
||11||ahaṃtvabījādaṇuto jāyate'sau jagaddrumaḥ .
tasyendriyarasāḍhyāni mūlāni bhuvanāni hi
||12||tārakājālakalikā ṛkṣaughaḥ korakotkaraḥ .
vāsanāgucchavisarāḥ pūrṇacandraḥ phalālayaḥ
||13||svargādayo bṛhadvargā mahāviṭapakoṭarāḥ .
merumandarasahyādigirayaḥ patrarājayaḥ
||14||saptābdhayo'grasutayaḥ pātālaṃ mūlakoṭaram .
yugāni ghuṇavṛndāni parvāṇi guṇapaṅktayaḥ
||15||ajñānamutpattimahī narā vihagakoṭayaḥ .
upalambho bṛhatstambho davo nirvāṇanirvṛtiḥ
||16||rūpālokamanaskārā vividhāmodavṛttayaḥ .
vanaṃ vipulamākāśaṃ śuktijālaṃ mukhatvacaḥ
||17||vicitraśākhā ṛtava upaśākhā diśo daśa .
saṃvidrasamahāpūro vātaspando nivartanaḥ
||18||candrārkarucayo lolā majjanonmajjanonmukhāḥ .
ramyāḥ kusumamañjaryastimiraṃ bhramarabhramaḥ
||19||pātālamāśāgaṇamantarikṣa-
māpūrya tiṣṭhatyasadeva sadvat .
tasyānahantāgnihate'hamartha-
bīje punarnāsti sato'pi rohaḥ
||20||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mokṣo0 nirvāṇaprakaraṇe utta0 vidyādharopākhyāne jagadvṛkṣabījavarṇanaṃ nāma saptamaḥ sargaḥ ..7..