मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Sthitiprakaraṇam — Sarga 24

3
Yoga Vāsiṣṭham · Sthitiprakaraṇam · 24

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

mahānarakasāmrājye mattaduṣkṛtavāraṇāḥ .

āśāśaraśalākāḍhyā durjayā hīndriyārayaḥ

||1||

svāśrayaṃ prathamaṃ dehaṃ kṛtaghnā nāśayanti ye .

te kukāryamahākośā durjayāḥ svendriyārayaḥ

||2||

kalevarālayaṃ prāpya viṣayāmiṣagṛdhnukāḥ .

akṣagṛdhrā vivalganti kāryākāryograpakṣiṇaḥ

||3||

vivekatantujālena gṛhītā yena te śaṭhāḥ .

tasyāṅgāni na lumpanti pāśā nāgabalaṃ yathā

||4||

āpātaramaṇīyeṣu ramate viṣayeṣu yaḥ .

vivekadhanavānasminkukalevarapattane

||5||

indriyāribhirantasthairavaśo nābhibhūyate .

na tathā sukhitā bhūpā mṛnmayograpurījuṣaḥ

||6||

yathā svādhīnamanasaḥ svaśarīrapurīśvarāḥ .

ākrāntendriyabhṛtyasya sugṛhītamanoripoḥ

||7||

vasanta iva mañjaryo vardhante śuddhabuddhayaḥ .

prakṣīṇacittadarpasya nigṛhītendriyadviṣaḥ

||8||

padminya iva hemante kṣīyante bhogavāsanāḥ .

tāvanniśīthavetālā valganti hṛdi vāsanāḥ

||9||

ekatattvadṛḍhābhyāsādyāvanna vijitaṃ manaḥ .

bhṛtyo'bhimatakartṛtvānmantrī satkāryakāraṇāt

||10||

sāmantaścendriyākrāntermano manye vivekinaḥ .

lālanātsnigdhalalanā pālanātpāvanaḥ pitā

||11||

suhṛduttamaviśvāsānmano manye manīṣiṇām .

svālokitaḥ śāstradṛśā buddhyāntaḥ svānubhāvitaḥ

||12||

prayacchati parāṃ siddhiṃ tyaktvātmānaṃ manaḥpitā .

sudṛṣṭaḥ suparāmṛṣṭaḥ sudṛḍhaḥ suprabodhitaḥ

||13||

suguṇe yojito bhāti hṛdi hṛdyo manomaṇiḥ .

janmavṛkṣakuṭhārāṇi tathodarkodayāni ca

||14||

diśatyevaṃ manomantrī karmāṇi śubhakarmaṇi .

evaṃ manomaṇiṃ rāma bahupaṅkakalaṅkitam

||15||

vivekavāriṇā siddhye prakṣālyālokavānbhava .

bhavabhūmiṣu bhīmāsu vivekavikalo vasan

||16||

mā patotpātapūrṇāsu vivaśaḥ prākṛto yathā .

saṃsāramāyāmuditāmanarthaśatasaṃkulām

||17||

mā mahāmohamihikāmimāṃ tvamavadhīraya .

vivekaṃ paramāśritya buddhyā satyamavekṣya ca

||18||

indriyārīnalaṃ jitvā tīrṇo bhava bhavārṇavāt .

asatyeva śarīre'sminsukhaduḥkheṣvasatsu ca

||19||

dāmavyālakaṭanyāyo mā te bhavatu rāghava .

bhīmabhāsadṛḍhasthityā tvaṃ yāsyasi viśokatām

||20||

ayamahamiti niścayo vṛthā ya-

stamalamapāsya mahāmate svabuddhyā .

yaditaradavalambya tatpadaṃ tvaṃ

vraja piba bhuṅkṣva na badhyase manaskaḥ

||21||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mo. sthitiprakaraṇe manasyasattāpratipādanaṃ nāma caturviṃśaḥ sargaḥ .. 24 ..