Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
vipaściduvāca .
kasmiṃścidanyatra jagatyapūrve
dṛṣṭaṃ mayedaṃ śrṛṇu kiṃ vicitram .
mahāghavṛttāntadaśāsamāna-
mavidyayāndhena balātkṛtaṃ yat
||1||asti kvacitkhe bhavatāmagamye
jagajjvaladdīptivicitrasargaḥ .
etādṛgapyambaratastadanyat
svāpnaṃ puraṃ jāgrati cetasīva
||2||tasminmayā viharatā hṛdayasthamartha-
manveṣṭumakṣi nihitaṃ kakubhāṃ mukheṣu .
paśyāmi yāvadacalapratimā dharāyāṃ
chāyālijālamalinā paribaṃbhramīti
||3||āścaryamātramucitaṃ kimidaṃ nimeṣā-
dityakṣi vai jagati yāvadahaṃ tyajāmi .
khāttāvadadrimatulaṃ puruṣākṛtiṃ drā-
gāvartavṛttibhirapaśyamahaṃ patantam
||4||kaḥ syādayaṃ giriguruḥ puruṣo virāḍvā
paryastaparvatavadāśu pataccharīraḥ .
ākāśapūrakavapuḥ paramāmbaro'pi
yo naiva bhāti pihitākhilavāsaraśrīḥ
||5||evaṃvidhāṃ hṛdi manākkalayāmi yāva-
ttāvatpapāta sahasā nabhaso vivasvān .
kalpāntavātaparivṛttapitāmahāṇḍa-
pṛṣṭhāvapātaghanaghoṣajuṣā javena
||6||tasminpatati bhīmātmanyapārāvāradehini .
saptadvīpāṃ vasumatīṃ paripūrayati kṣaṇāt
||7||svātmano nāśamāśaṃkya sadvīpabhuvanaiḥ saha .
avaśyabhāvipārśvasthamahamagnimathāviśam
||8||sa jātavedā bhagavānjanmāntaraśatārcitaḥ .
mā bhaiṣīriti dehena māmuvācenduśītalaḥ
||9||jaya deva tvamasmākaṃ pratijanma parāyaṇam .
akāla eva kalpānto jāto'taḥ pāhi māṃ prabho
||10||ityuktenāgninā proktaṃ mā bhaiṣīriti tatpunaḥ .
uttiṣṭhāgaccha gacchāvo mallokamiti cānagha
||11||ityuktvā śukapṛṣṭhe'sāvāropya bhagavāṃstataḥ .
dehaikadeśe tatpāti bhūtaṃ dagdhvā nabhaḥ plutaḥ
||12||anantaraṃ nabhaḥ prāpya dṛṣṭaḥ kaṣṭākṛtirmayā .
sa tādṛgbhūtasaṃpātamahotpāto bhayapradaḥ
||13||tasminjavena patite vasudhā cacāla
sāmbhodhiśailavanapattanajaṅgalaughā .
cakre bhṛgudvayamayānajalasravantī
bhīmākṛtīnvyadhuradehavibhedagartān
||14||urvī rarāsa kakubuttarato rarāsa
pūrvā rarāsa virarāsa ca dakṣiṇā dik .
dyaurārarāsa virarāsa saśailabhūtaṃ
sarvaṃ jagatpralayasaṃbhramabhītamuccaiḥ
||15||urvī rarāsa dharaṇe savirāvaraṃhaḥ-
saṃrambhatarjitasamastadigantarāsā .
vyomāpi ghuṃghumamalaṅghyamalaṃ cakāra
nāgārivṛndabhayavidravaṇapracaṇḍam
||16||nirghātaśabda udabhūdabhito bhayāya
bhīmāya bhūdharadarīdṛḍhadāraṇotthaḥ .
utpātabhīmajavajālayugāntavāta-
saṃrabdhakalpaghanaghoṣavitīrṇatarjaḥ
||17||tasmiñjavena patite vasudhā rarāsa
sārāvadiṃmukhatayā śatavedhamāgāt .
tatrāsphuṭankulagirīndramahātaṭāni
pātāladeśamaviśanhimavacchirāṃsi
||18||āsīttatpatanaṃ tasya meruśailaśilākṛteḥ .
dalanaṃ śailaśrṛṅgāṇāṃ vidāraṇakaraṃ bhuvaḥ
||19||kṣobhaṇaṃ jalarāśīnāmadrīṇāṃ bhūtalārpaṇam .
pīḍanaṃ sarvabhūtānāṃ krīḍanaṃ pralayārthinām
||20||pātanaṃ bhūtale bhānoḥ sthaganaṃ dvīpapaddhateḥ .
cūrṇīkaraṇamadrīṇāṃ dalanaṃ maṇḍalāvaneḥ
||21||dvitīyamiva bhūpīṭhaṃ brahmāṇḍārdhamivāparam .
patitaṃ khamivākṛtyā tadapaśyannabhaścarāḥ
||22||atha paśyāmyahaṃ yāvadasau māṃsamayo'calaḥ .
na māti saptadvīpāyāṃ bhuvi tasyāṅgamekakam
||23||tamālokya mayā devaḥ prasāde samavasthitaḥ .
saṃpṛṣṭo bhagavānvahniḥ prabho kimidamityatha
||24||kathaṃ māṃsamayaḥ sārdhaṃ sa cārkaḥ patito divaḥ .
sa na māti hi bhūpīṭhe saparvatavanāmbudhau
||25||agniruvāca .
pratipālaya putra tvaṃ kṣaṇamekaṃ gatatvaraḥ .
yāvacchāmyatu doṣo'yaṃ kathayiṣyāmi te tataḥ
||26||atha tasminvadatyevaṃ samājagmurnabhaścarāḥ .
tajjagajjālajātīyā digbhyo gaganajākhilāḥ
||27||siddhasādhyāpsarodaityagandharvoragakinnarāḥ .
ṛṣayo munayo yakṣāḥ pitaro mātaro'marāḥ
||28||atha sarveśvarīṃ devīṃ śaraṇyāṃ te nabhaścarāḥ .
bhaktinamraśiraḥkāyāḥ kālarātriṃ pratuṣṭuvuḥ
||29||nabhaścarā ūcuḥ .
baddhvā khaṭvāṅgaśrṛṅge kapilamurujaṭāmaṇḍalaṃ padmayoneḥ
kṛtvā daityottamāṅgaiḥ srajamurasi śiraḥśekharaṃ
tārkṣyapakṣaiḥ .
yā devī bhuktaviśvā pibati jagadidaṃ sādribhū pīṭhabhūtaṃ
sā devī niṣkalaṅkā kalitatanulatā pātu naḥ
pālanīyān
||30||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmā0 vā0 de0 mo0 ni0 u0 a0 vi0 śavopākhyāne mahāśavavarṇanaṃ nāma trayastriṃśādhikaśatatamaḥ sargaḥ ..133 ..