मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham — Sarga 133

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham · 133

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

vipaściduvāca .

kasmiṃścidanyatra jagatyapūrve

dṛṣṭaṃ mayedaṃ śrṛṇu kiṃ vicitram .

mahāghavṛttāntadaśāsamāna-

mavidyayāndhena balātkṛtaṃ yat

||1||

asti kvacitkhe bhavatāmagamye

jagajjvaladdīptivicitrasargaḥ .

etādṛgapyambaratastadanyat

svāpnaṃ puraṃ jāgrati cetasīva

||2||

tasminmayā viharatā hṛdayasthamartha-

manveṣṭumakṣi nihitaṃ kakubhāṃ mukheṣu .

paśyāmi yāvadacalapratimā dharāyāṃ

chāyālijālamalinā paribaṃbhramīti

||3||

āścaryamātramucitaṃ kimidaṃ nimeṣā-

dityakṣi vai jagati yāvadahaṃ tyajāmi .

khāttāvadadrimatulaṃ puruṣākṛtiṃ drā-

gāvartavṛttibhirapaśyamahaṃ patantam

||4||

kaḥ syādayaṃ giriguruḥ puruṣo virāḍvā

paryastaparvatavadāśu pataccharīraḥ .

ākāśapūrakavapuḥ paramāmbaro'pi

yo naiva bhāti pihitākhilavāsaraśrīḥ

||5||

evaṃvidhāṃ hṛdi manākkalayāmi yāva-

ttāvatpapāta sahasā nabhaso vivasvān .

kalpāntavātaparivṛttapitāmahāṇḍa-

pṛṣṭhāvapātaghanaghoṣajuṣā javena

||6||

tasminpatati bhīmātmanyapārāvāradehini .

saptadvīpāṃ vasumatīṃ paripūrayati kṣaṇāt

||7||

svātmano nāśamāśaṃkya sadvīpabhuvanaiḥ saha .

avaśyabhāvipārśvasthamahamagnimathāviśam

||8||

sa jātavedā bhagavānjanmāntaraśatārcitaḥ .

mā bhaiṣīriti dehena māmuvācenduśītalaḥ

||9||

jaya deva tvamasmākaṃ pratijanma parāyaṇam .

akāla eva kalpānto jāto'taḥ pāhi māṃ prabho

||10||

ityuktenāgninā proktaṃ mā bhaiṣīriti tatpunaḥ .

uttiṣṭhāgaccha gacchāvo mallokamiti cānagha

||11||

ityuktvā śukapṛṣṭhe'sāvāropya bhagavāṃstataḥ .

dehaikadeśe tatpāti bhūtaṃ dagdhvā nabhaḥ plutaḥ

||12||

anantaraṃ nabhaḥ prāpya dṛṣṭaḥ kaṣṭākṛtirmayā .

sa tādṛgbhūtasaṃpātamahotpāto bhayapradaḥ

||13||

tasminjavena patite vasudhā cacāla

sāmbhodhiśailavanapattanajaṅgalaughā .

cakre bhṛgudvayamayānajalasravantī

bhīmākṛtīnvyadhuradehavibhedagartān

||14||

urvī rarāsa kakubuttarato rarāsa

pūrvā rarāsa virarāsa ca dakṣiṇā dik .

dyaurārarāsa virarāsa saśailabhūtaṃ

sarvaṃ jagatpralayasaṃbhramabhītamuccaiḥ

||15||

urvī rarāsa dharaṇe savirāvaraṃhaḥ-

saṃrambhatarjitasamastadigantarāsā .

vyomāpi ghuṃghumamalaṅghyamalaṃ cakāra

nāgārivṛndabhayavidravaṇapracaṇḍam

||16||

nirghātaśabda udabhūdabhito bhayāya

bhīmāya bhūdharadarīdṛḍhadāraṇotthaḥ .

utpātabhīmajavajālayugāntavāta-

saṃrabdhakalpaghanaghoṣavitīrṇatarjaḥ

||17||

tasmiñjavena patite vasudhā rarāsa

sārāvadiṃmukhatayā śatavedhamāgāt .

tatrāsphuṭankulagirīndramahātaṭāni

pātāladeśamaviśanhimavacchirāṃsi

||18||

āsīttatpatanaṃ tasya meruśailaśilākṛteḥ .

dalanaṃ śailaśrṛṅgāṇāṃ vidāraṇakaraṃ bhuvaḥ

||19||

kṣobhaṇaṃ jalarāśīnāmadrīṇāṃ bhūtalārpaṇam .

pīḍanaṃ sarvabhūtānāṃ krīḍanaṃ pralayārthinām

||20||

pātanaṃ bhūtale bhānoḥ sthaganaṃ dvīpapaddhateḥ .

cūrṇīkaraṇamadrīṇāṃ dalanaṃ maṇḍalāvaneḥ

||21||

dvitīyamiva bhūpīṭhaṃ brahmāṇḍārdhamivāparam .

patitaṃ khamivākṛtyā tadapaśyannabhaścarāḥ

||22||

atha paśyāmyahaṃ yāvadasau māṃsamayo'calaḥ .

na māti saptadvīpāyāṃ bhuvi tasyāṅgamekakam

||23||

tamālokya mayā devaḥ prasāde samavasthitaḥ .

saṃpṛṣṭo bhagavānvahniḥ prabho kimidamityatha

||24||

kathaṃ māṃsamayaḥ sārdhaṃ sa cārkaḥ patito divaḥ .

sa na māti hi bhūpīṭhe saparvatavanāmbudhau

||25||

agniruvāca .

pratipālaya putra tvaṃ kṣaṇamekaṃ gatatvaraḥ .

yāvacchāmyatu doṣo'yaṃ kathayiṣyāmi te tataḥ

||26||

atha tasminvadatyevaṃ samājagmurnabhaścarāḥ .

tajjagajjālajātīyā digbhyo gaganajākhilāḥ

||27||

siddhasādhyāpsarodaityagandharvoragakinnarāḥ .

ṛṣayo munayo yakṣāḥ pitaro mātaro'marāḥ

||28||

atha sarveśvarīṃ devīṃ śaraṇyāṃ te nabhaścarāḥ .

bhaktinamraśiraḥkāyāḥ kālarātriṃ pratuṣṭuvuḥ

||29||

nabhaścarā ūcuḥ .

baddhvā khaṭvāṅgaśrṛṅge kapilamurujaṭāmaṇḍalaṃ padmayoneḥ

kṛtvā daityottamāṅgaiḥ srajamurasi śiraḥśekharaṃ

tārkṣyapakṣaiḥ .

yā devī bhuktaviśvā pibati jagadidaṃ sādribhū pīṭhabhūtaṃ

sā devī niṣkalaṅkā kalitatanulatā pātu naḥ

pālanīyān

||30||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmā0 vā0 de0 mo0 ni0 u0 a0 vi0 śavopākhyāne mahāśavavarṇanaṃ nāma trayastriṃśādhikaśatatamaḥ sargaḥ ..133 ..