मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Utpattiprakaraṇam — Sarga 108

3
Yoga Vāsiṣṭham · Utpattiprakaraṇam · 108

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

rājovāca .

atha gacchati kāle'tra jarājarjaritāyuṣi .

tuṣārapūrṇaśaṣpaughasamaśmaśrubhṛte mayi

||1||

karmavātāpanunneṣu saraseṣvaraseṣvapi .

patatsu vāsaraugheṣu śīrṇaparṇagaṇeṣviva

||2||

ājāviva śaraugheṣu sukhaduḥkheṣvanāratam .

kalaheṣvapyakāryeṣu cāgacchatsu patatsu ca

||3||

vikalpakalpanāvartavartini dvijage jaḍe .

samudra iva kallolabhare bhramitacetasi

||4||

calaccintācitaṃ cakramārūḍhe bhrānta ātmani .

prohyamāne tṛṇa iva sāvartaṃ kālasāgare

||5||

vindhyorvīvanakīṭasya grāsaikaśaraṇasya me .

dvibāhorgardabhasyātra kṣīṇa itthaṃ samāgaṇe

||6||

vismṛte mama bhūpatve śavasyeva mahājave .

cāṇḍālatve sthirībhūte pakṣacchinna ivācale

||7||

saṃsāramiva kalpānto dāvāgniriva kānanam .

sāgarormistaṭamiva śuṣkavṛkṣamivāśaniḥ

||8||

akāṇḍe maraṇoḍḍīnaṃ caṇḍacaṇḍālamaṇḍalam .

nirannatṛṇapatrāmbu vindhyakacchaṃ tadāyayau

||9||

na varṣati ghanavrāte dṛṣṭanaṣṭe kvacitsthite .

pūtāṃgārakaṇonmiśragatau vahati mārute

||10||

śīrṇamarmaraparṇāsu dāvāgnivalitāsu ca .

vanasthalīṣu śūnyāsu cirapravrajitāsviva

||11||

akāṇḍamabhavadbhīmamuddāmadavapāvakam .

śoṣitāśeṣagahanaṃ bhasmaśeṣatṛṇolapam

||12||

pāṃsudhūsarasarvāṅgaṃ kṣudhitāśeṣamānavam .

nirannatṛṇapānīyaṃ deśādyuddāvamaṇḍalam

||13||

kacanmarumarīcyambumajjanmahiṣamaṇḍalam .

vātotthasīkaravyūhāparivāhavanāmbaram

||14||

pānīyaśabdamātraikaśravaṇotkanaravrajam .

ātapātatisaṃśoṣasīdatsakalamānavam

||15||

patragrasanasaṃrabdhakṣudhitotthitajīvitam .

svāṅgacarvaṇasaṃrambhaluṭhaddaśanamaṇḍalam

||16||

māṃsaśaṅkānigīrṇograkhadirāgnikaṇotkaram .

maṇḍakāsārasaṃgrastavanapāṣāṇakhaṇḍakam

||17||

anyonyabhūtasaṃsaktamātṛputrapitṛvrajam .

gṛdhrodararaṭatsāranigīrṇavarasārikam

||18||

parasparāṅgavicchedaraktasiktadharātalam .

harigrasanasaṃrabdhamattakṣudhitavāraṇam

||19||

darīnigaraṇaikaikasiṃhabhramaṇabhīṣaṇam .

anyonyagrasanodyuktalokamallakṛtaṃ vahat

||20||

niṣpatrapādapoḍḍīnaprauḍhāṅgāramayānilam .

raktapānotkamārjāralīḍhadhātutaṭāvani

||21||

jvālāghanaghaṭāṭopasāvartasavanānilam .

sarvasthalarasadvahnipuñjapiñjarajaṅgalam

||22||

dagdhājagarakuñjotthadhūmamāṃsalagulmakam .

mārutāvalitajvālāsaṃdhyābhravalitāmbaram

||23||

uddāmaravamudbhāntabhasmanā'stambhamaṇḍalam .

sākrandanaradārāgradīnārbhakakṛtāravam

||24||

saṃbhrāntapuruṣavyūhadantakṛttamahāśavam .

māṃsagandhajavagrastaraktāraktanijāṅguli

||25||

nīlapatralatāśaṅkāpītadhūmaghanacchavi .

bhramadgṛdhranigīrṇogranabhobhrāntolmukāmiṣam

||26||

itaretarabhinnāṅgalokavidravaṇākulam .

jvalitāgniṭaṇatkāravidīrṇahṛdayodaram

||27||

gartamārutakrāṅkārabhīmadāvāgnivalganam .

bhītājagaraphūtkārapatadaṅgārapādapam

||28||

sadakāṇḍasphuṭaddeśaṃ prāpya tacchuṣkakoṭaram .

dvādaśārkāgnidagdhasya jagato'nukṛtiṃ yayau

||29||

jvaladanalajaṭālavṛkṣakhaṇḍa-

prasaramarutprasarāvanunnalokaḥ .

jvalanatapanabhāskarātmajānāṃ

ramaṇagṛhānukṛtiṃ jagāma deśaḥ

||30||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe mokṣopāye utpattiprakaraṇe indrajālopākhyāne akāṇḍavarṇanaṃ nāmāṣṭottaraśatatamaḥ sargaḥ .. 108 ..