Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
paramārthaphale jñāte muktau pariṇatiṃ gate .
bodho'pyasadbhavatyāśu paramārtho manomṛgaḥ
||1||kvāpi sā mṛgatā yāti prakṣīṇasnehadīpavat .
paramārthadaśaivāste tatrānantāvabhāsinī
||2||dhyānadrumaphalaprāptau bodhatāmāgataṃ manaḥ .
vajrasārāṃ sthitiṃ dhatte chinnapakṣa ivācalaḥ ..
manastā kvāpi saṃyāti tiṣṭhatyacchaiva bodhatā .
nirbādhā nirvibhāgā ca sarvā'kharvātmikā satī
||4||suviviktatayā cittasattā bodhatayoditā .
anādyantā bhavatyacchaprakāśaphaladāyinī
||5||svayameva tatastatra nirastasakalaiṣaṇam .
anādyantamanāyāsaṃ dhyānamevāvaśiṣyate
||6||yāvannādhigataṃ brahma na viśrāntaṃ pare pade .
tāvattanmananatvena na dhyānamavagamyate
||7||paramārthaikatāmenya na jāne kva mano gatam .
kva vāsanā kva karmāṇi kva harṣāmarṣasaṃvidaḥ
||8||kevalaṃ dṛśyate yogī gato dhyānaikaniṣṭhatām .
sthito vajrasamādhāne vipakṣa iva parvataḥ
||9||virasākhilabhogasya praśāntendriyasaṃvidaḥ .
nīrasāśeṣadṛśyasya svātmārāmasya yoginaḥ
||10||krameṇa vigaladvṛtterbalādviśrāntimīyuṣaḥ .
arthāyātaṃ samādhānaṃ kena nāma vicāryate
||11||tāvadviṣayavairasyaṃ bhāvayantyucitāśayāḥ .
na paśyantyeva tānyāvadbhogāṃścitranaro yathā
||12||apaśyañjāgatānarthānnirvāsanatayātmavān .
balādvajrasamādhāne tvanyeneva niveśyate.
||13||prāvṛṣīva nadīpūro yaḥ samādhirupasthitaḥ .
balādeva tamāyātaṃ bhūyaścalati no manaḥ
||14||sarvārthaśītalatvena balāddhyāne yadā''gatam .
jñānādviṣayavairasya sa samādhirhi netaraḥ
||15||dṛḍhaṃ viṣayavairasyameva dhyānamudāhṛtam .
tadeva paripākena vajrasāraṃ bhavatyalam
||16||tadetadbhogavaitṛṣṇyaṃ dhyānamaṅkuritaṃ hi tat .
tadeva pīṭhabandhena baddhaṃ bhavati bandhuram
||17||samyagjñānaṃ samucchūnaṃ sadaivojjhi'tavāsanam .
dhyānaṃ bhavati nirvāṇamānandapadamāgatam
||18||asti cedbhogavaitṛṣṇyaṃ kimanyaddhyānadurdhiyā .
nāsti cedbhogavaitṛṣṇyaṃ kimanyaddhyānadurdhiyā
||19||dṛśyasvadanamuktasya samyagjñānavato muneḥ .
nirvikalpaṃ samādhānamavirāmaṃ pravartate
||20||yasmai na svadate dṛśyaṃ sa saṃbuddha iti smṛtaḥ .
na svadante yadā bhogāḥ samyagbodhastathoditaḥ
||21||yasya svabhāvaviśrāntiḥ kathaṃ tasyāsti bhogitā .
asvabhāvo hi bhogitvaṃ tatkṣaye tatkathaṃ kutaḥ
||22||śrutapāṭhajapānteṣu samādhinirato bhavet .
samādhivirataḥ śrāntaḥ śrutapāṭhajapāñchrayet
||23||nirvāṇamāmīta nirastakhedaṃ samastaśaṅkāstamayābhirāmam .
suṣuptasaumyaṃ samaśāntacittaṃ śaraddhanābhogaviśuddhamantaḥ
||24||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mo0 nirvāṇaprakaraṇe uttarārdhe sāmyāvabodhano nāma ṣaṭcatvāriṃśaḥ sargaḥ .. 46 ..