मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham — Sarga 70

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham · 70

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

jīvo'jīvo bhavatyāśu yāti cittamacittatām .

vicārādityavidyānto mokṣa ityabhidhīyate

||1||

mṛgatṛṣṇājalamiva mano'haṃtādi dṛśyate .

asadeva manāgeva tadvicārātpralīyate

||2||

saṃsṛtisvapnavibhrāntau vetālodāhṛtānimān .

praśnānākarṇaya śubhānprasaṅgātsmṛtimāgatān

||3||

asti vindhyamahāṭavyāṃ vetālo vipulākṛtiḥ .

sa kiṃcinmaṇḍalaṃ garvādājagāma jighāṃsayā

||4||

sa vetālo'vasatpūrvaṃ kasmiṃścitsajjanāspade .

bahubalyupahāreṇa nityatṛptatayā sukhī

||5||

nirnimittaṃ nirāgaskaṃ puro'pyabhyāgataṃ na saḥ .

kṣudhito'pi naraṃ hanti santo hi nyāyadarśakāḥ

||6||

sa kālenāṭavīgeho jagāma nagarāntaram .

nyāyayuktyā janaṃ bhoktuṃ kṣudhā samabhicoditaḥ

||7||

tatra prāpa sa bhūpālaṃ rātricaryāvinirgatam .

tamāha ghanaghoreṇa śabdenograniśācaraḥ

||8||

vetāla uvāca .

rājam̐llabdho'si bhīmena vetālena mayādhunā .

kva gacchasi vinaṣṭo'si bhava bhojanamadya me

||9||

rājovāca .

he rātricara nirnyāyyaṃ māṃ cedatsi balādiha .

tatte sahasradhā mūrdhā sphuṭiṣyati na saṃśayaḥ

||10||

vetāla uvāca .

na tvāmadmyahamanyāyaṃ nyāyo'yaṃ hi mayocyate .

rājāsi sakalāśāśca pūraṇīyāstvayārthinām

||11||

mamaitāmarthitāṃ rājansaṃbhavārthāṃ prapūraya .

praśnānimānmayoktāṃstvaṃ samyagākhyātumarhasi

||12||

kasya sūryasya raśmīnāṃ brahmāṇḍānyaṇavaḥ kṛśāḥ .

kasminsphuranti pavane mahāgaganareṇavaḥ

||13||

svapnātsvapnāntaraṃ gacchañchataśo'tha sahasraśaḥ .

tyajanna tyajati svacchaṃ kaḥ svarūpaṃ prabhāsvaram

||14||

rambhāstambho yathā patramātramevaṃ punaḥpunaḥ .

antarantastathāntaśca tathā ko'ṇuḥ sa eva hi

||15||

brahmāṇḍākāśabhūtaughasūryamaṇḍalameravaḥ .

aparityajato'ṇutvaṃ kasyāṇoḥ paramāṇavaḥ

||15||

kasyānavayavasyaiva paramāṇumahāgireḥ .

śilāntarniviḍaikāntarūpamajjā jagattrayī

||17||

iti kathayasi cenna me durātmaṃ-

stadiha nigīrya bhavantamātmaghātin .

phalamiva tava maṇḍalaṃ graseyaṃ

prasabhamupetya jagadyathā kṛtāntaḥ

||18||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū0 vetālapraśno nāma saptatitamaḥ sargaḥ .. 70 ..