मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham — Sarga 65

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham · 65

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

īṣaddṛṣṭo yathā tena bhikṣuṇā cetasi bhramaḥ .

bhūtaṃ prayatnamevaiṣa pṛthakkṛtvā supaśyati

||1||

sarvasyābhāsajīvasya mṛtijanmamayī sthitiḥ .

bhavatyeva cidākāśarūpiṇyevākṛtiṃ gatā

||2||

pṛthakkṛtyaikyamabhyeti svātmā saṃsārakhaṇḍakam .

sarva eva mṛto jantuḥ pṛthaksvapnanibhātmakam

||3||

evaṃtatasvarūpo'pi dehī cāmokṣamākulaḥ .

jīvayūthaṃ mayā tubhyaṃ kathitaṃ kathayā'nayā

||4||

parātpraspanditātmeti na bhikṣū rāma kevalam .

mohānmohāntaraṃ yāti jīvo'harahareva naḥ

||5||

parvatāgraparibhraṣṭo hyadhodha upalo yathā .

paramātmaparibhraṣṭo jīvaḥ svapnamimaṃ dṛḍham

||6||

paśyatyasmādapi svapnādyāti svapnāntaraṃ punaḥ .

svapnātsvapne vinipatanmṛṣaivedaṃ dṛḍhaṃ kila

||7||

paripaśyati jīvo'ntarmāyayā jarjarīkṛtaḥ .

kvacitkenacideveha kadācidapi vā svayam

||8||

dehanāmno'hamityanto mucyate svaṃ prapadyate .

śrīrāma uvāca .

aho nu viṣamo moho jīvasyāsyopajāyate

||9||

yathā suptasya stokena nānākāravikārayā .

mithyājñānograyāminyā māyayā nipatatyalam

||10||

aho nu khalu vaiṣamyaṃ bhīmaṃ nijavaducyate .

bhagavansarvadā sarvaṃ sarvadaiva jagatsthitau

||11||

tvayā saṃbhavatītyuktaṃ yathā taccānubhūyate .

evaṃguṇaviśiṣṭātmā tanmohātmā sa bhikṣukaḥ

||12||

kvacidasti na vāstyantarālokya kathayāśu me .

śrīvasiṣṭha uvāca .

adya rātrau samādhisthastrilokīmaṭhikāmimām

||13||

bhikṣureko'stināstīti prekṣya prātarvadāmyaham .

vālmīkiruvāca .

munau caivaṃ kathayati bahirmadhyāhnaḍiṇḍimaḥ

||14||

udabhūtpralayakṣubdhaghanagarjitamāṃsalaḥ .

tatyajuḥ pādayostasya puṣpāñjaliparamparāḥ

||15||

mṛṣāḥ paurā viṭapinaḥ puṣpaṃ vātadhutā iva .

pūjayitvā muniśreṣṭhānudatiṣṭhansvaviṣṭarāt

||16||

sabhā tadanu sottasthau sapraṇāmaparamparā .

krameṇa hyastanenaiva jagmuḥ khecarabhūcarāḥ

||17||

svāspadeṣu yathāśāstramaharvyāpāramādṛtāḥ .

sarve saṃpādayāmāsurnijadharmaṃ kramocitam

||18||

cintayanto muniproktaṃ mahīcaranabhaścarāḥ .

jñānaṃ kṣapāṃ kṣaṇamiva ninyuḥ kalpamivāpi ca

||19||

prātaḥ punaḥ prasṛtakāryaparampare'smi-

ñjāte jane khacarabhūcarabhūtasaṅghaḥ .

ākhyānalokaracanena tathaiva tasthā-

vanyonyasaṃvadanapūjitapūjyalokaḥ

||20||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū0 vidyotaravismayavarṇanaṃ nāma pañcaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ ..65..