Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
jāgratsvapne svapna eva jāgrattvamanugacchati .
svapnajāgrati jāgrattu svapnatāmupagacchati
||1||svapno jāgratpraviśati jāgratsvapnātprabudhyate .
jāgratsvapnaṃ praviśati prabuddhaḥ svapnajāgrataḥ
||2||jāgratasvapnavatā svapnaḥ svapna ityabhidhīyate .
svapnajāgradvatā jāgrajjāgradityabhidhīyate
||3||tajjāgrajjāgratīveha na tu svapnaḥ kadācana .
svapne svapno jāgradeva na tu jāgratkadācana
||4||laghukālātmakaḥ svapnaḥ sarvadaiva hi jāgrati .
laghukālātmakaṃ jāgratsvapnakāle sadaiva ca
||5||na jāgratsvapnayorbhedaḥ kaścanāsti kadācana .
ekasyāvasaro'nyatra dvayorapi na sanmayaḥ
||6||mṛtiprabodhasamaye jāgratsvapnaḥ praśāmyati .
svapnānubhavabodhe ca śūnya evātibhāsvaraḥ
||7||jīvataḥ svapnasamaye mṛtibodhodayaṃ vinā .
paralokātmakaṃ jāgratkiṃcanāpi na dṛśyate
||8||sthite jīvitabodhe'smiñchūnye nānāmayātmani .
paralokātmakaḥ svapnaḥ kaścanāpi na dṛśyate
||9||ciccamatkṛtimātrātma yathā svapne jagattrayam .
hṛdi sargātprabhṛtyeva tathaivābhāti jāgrati
||10||santyevāsatyabhūtāni sphārāpi paramārthataḥ .
nāstyevākāravatteyaṃ svapnorvyāmiva jāgrati
||11||nānātmabhāsuramapi svapne śūnyaṃ yathā jagat .
tathaiva jāgratyakhilaṃ vyomaivedaṃ cidātmakam
||12||cidvyomno hi svabhāvo'yaṃ yadidaṃ jagadambare .
kacatītthamiha sphāramāloka iva tejasaḥ
||13||citeścamatkṛtiriyaṃ jagannāmnī cakāstyalam .
sahajā gagane kuḍye paramāṇau sthale jale
||14||bhrāntāvasatyarūpāyāṃ sthitāyāṃ satyavastuvat .
ākāśamātradehāyāṃ ka ivaināṃ prati grahaḥ
||15||grahītṛgrahaṇagrāhyarūpamāśūnyameva ca .
sadastvevāsadevāstu jagadatrāṅga kiṃ grahaḥ
||16||itthamastvidamathānyathāstu vā
maiva bhūdbhavatu ko'tra saṃbhramaḥ .
ko'tra phalguni phale phalagraho
buddhameva tadalaṃ vikalpanaiḥ
||17||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 ni0 u0 jāgratsvapnaikyopadeśo nāma pañcaṣaṣṭyadhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 165 ..