मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham — Sarga 110

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham · 110

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

puropakaṇṭhasaṃprāptaiścaturdikkaṃ sahāribhiḥ .

etasminnantare tatra pravṛttaṃ dāruṇaṃ raṇam

||1||

luṇṭhitagrāmanagaraṃ prajākulamahākulam .

agnidāhajvaladdehaṃ dhūmābhrapaṭalāvṛtam

||2||

śarajālamahādhūmacchannārkavilasattamaḥ .

kṣipradṛṣṭaravi kṣipramadṛṣṭaravimaṇḍalam

||3||

agnidāhamahātāpapratapatparṇakānanam .

lolālātalatāśalamusalopalapūrṇakham

||4||

analapratibimbaughairdviguṇajvalanāyudham .

raṇabhagnamahāśūraprāptendravanitāsudham

||5||

uddāmavāraṇārāvai raṇalampaṭaharṣadam .

bhuśuṇḍīmaṇḍalaprāsaśūlatomaravarṣadam

||6||

bhaṭakolāhalollāsahṛdbhaṅgamṛtapāmaram .

rajaḥpaṭalaśubhrābhrakṛtadyupathavāraṇam

||7||

maraṇavyagrasāmantamuktanādavrajadrajam .

itaścetaśca nipatadvaidyutopahataprajam

||8||

agnidagdhapatadgehaprojjhitāgnimayāmbudam .

maraṇāhlādadāsaṃkhyaśaradhārāmayāmbudam

||9||

jitasāgarakallolaṃ turaṅgamataraṅgakaiḥ .

dantidantaviniṣpeṣatārakreṃkārakarkaśam

||10||

koṭakoṭikuṭīkuḍyakaṇṭakodbhaṭasadbhaṭam .

caṭhatkuṇṭhitakoṭāṭṭakṛṭāṭananaṭacchaṭam

||11||

luṭhatpaṭanakuṭṭākasāṭopasphuṭapaṭṭiśam .

khe vaṭatketupaṭṭāṭṭapaṭatpaṭapaṭāravam

||12||

dantidantaguṇodgīrṇairhetipāṣāṇagharṣaṇaiḥ .

tārakreṃkārahuṃkārairāhūtasuravāraṇam

||13||

vahaccharanadīpūrapūrṇāmbaramahārṇavam .

vicalaccakrakuntāsidhārāmakarakarkaśam

||14||

unnādayodhasaṃghaṭṭakaṃkaṭotkaṭaṭāṃkṛtaiḥ .

lasajjhaṇajhaṇārāvairghaṭitadvīpamaṇḍalam

||15||

pādapātaparāpiṣṭaśarasaṃjātakardamam .

vahadraktanadīraṃhaḥprohyamāṇarathadvipam

||16||

suparṇahelānipatatprotpatatpaṭṭapaṭṭiśam .

śaravāritaraṅgārtabhagnāyudhajalecaram

||17||

hetisaṃghaṭṭaniṣkrāntajvālāprajvalitāmbaram .

valīpalitanirmuktaśūrākrāntatriviṣṭapam

||18||

pāṇḍupāṃsupayovāhakacaccakrāciradyuti .

hetinirvivarākāśayudhānādhārabhūtalam

||19||

kaṭadbhaṭabhaṭāṭoparaṭatpratibhaṭotkaṭam .

caṭacchakaṭasaṃghaṭṭapiṣṭakāṣṭhaluṭhadratham

||20||

kabandhabhaṭavetālamiśrakaṇṭakasaṃkaṭam .

vetālabhujyamānāgryaśavamāṃsahṛdambujam

||21||

śūraśātitaśīrārdhaśiraḥkarakhurorukam .

kabandhadordrumaspandavanīkṛtanabhastalam

||22||

tarallolāsyavetālahāsaghaṭṭitapeṭakam .

kaṃkaṭotkaṭasāṭopabhaṭabhrukuṭibhīṣaṇam

||23||

ekāntamāraṇaikāntamaraṇaikāntabhūṣaṇam .

prahāradānagrahaṇakārpaṇyāpāradūṣaṇam

||24||

śūravāraṇasāmantamadavāriviśoṣaṇam .

māraṇaikāntarasikakṛtāntānandapoṣaṇam

||25||

avikatthanaguptānāṃ śūrāṇāṃ jayaghoṣaṇam .

aśūrāṇāṃ ca guptānāṃ prabhāvuddhoṣaṇaṃ param

||26||

śauryādīnāṃ prasuptānāṃ svaguṇānāṃ prabodhanam .

dhanamādhārabhūtānāṃ rāṣṭreṣu bhujaśālinām

||27||

dantyārūḍharathāsphoṭaprabhagnakaṭavāraṇam .

samastamattagandhebhadānavārinivāraṇam

||28||

sārasāravasāmantamuktamattamataṅgajam .

jarajjitakarānīkakalpitāsīkavedanam

||29||

dinaṃ dinakarasyeva nṛpasya śaraṇaṃ gatam .

anāgatabhaṭavrātapiṣṭārdhamṛtamānavam

||30||

mānavāyubalonmattanataprārabdhakuṭṭanam .

dhanānāṃ prāṇapaṇyānāṃ navamāpaṇapattanam

||31||

paṭanaddhapatākaughajātasaṃcāridordrumam .

raktojjvalatvāttrailokyalakṣmyā bhūṣaṇavidrumam

||32||

mandarāhananodbhūtakṣīrodajalasundaraiḥ .

chatraiśchāditahetyoghapuṣpāḍhyagaganāṅganam

||33||

gaṇagīrvāṇagandharvagītaśūrāśayaṃ kṛtam .

tadbhātaralatālāgrahetihālāhalāyudham

||34||

saṃghapraharaṇāsaṃkhyayātudhānājhaṇajjhaṇam .

bhuktvā cādriguhāgehapūritāpūrvadurdrumam

||35||

kacatkuntavanavyastaśiraḥkaravṛtāmbaram .

kṣepaṇonmuktapāṣāṇapūraplutakakublatam

||36||

mahācaṭacaṭāśabdasphuṭadravavṛhaddrumam .

nārīhalahalārāvaraṇannagaramandiram

||37||

mandarāvānalākāranabhobhātāyudhavrajam .

parityajya dhanaṃ gehaṃ dūrorvīvidrutaprajam

||38||

sarvatohetivahanātsamakṣaprekṣakojjhitam .

varjitaṃ bhīrubhiḥ pakṣirājavṛndamivāhibhiḥ

||39||

dantidantaviniṣpiṣṭaśiṣṭasadbhaṭasaṃkaṭam .

kaṭe mṛtyoriva naradrākṣāpīḍanayantrake

||40||

yantrapāṣāṇasaṃghaṭṭapiṣṭāmbaragatāyudham .

yodhanādanadaddantivṛndabandhurakandaram

||41||

dharādharadarīrantaḥpratiśrutprotagarjitam .

arjitaṃ prāṇasarvasvamarjayadbhirupārjitam

||42||

bharjitaṃ hetidahanairagnidāhaiśca saṃtataiḥ .

tairevānyairathānyaiśca dvandvayuddhairaniṣṭhitam

||43||

veṣṭitaṃ mṛtaśiṣṭaiśca sāraiḥ subhaṭapeṭakaiḥ .

kailāsairiva saṃśuddhairīśvarādhāratāṃ gataiḥ

||44||

tairudāraiḥ samākrāntaṃ ye mṛtyorapi mṛtyavaḥ .

maraṇaṃ jīvitaṃ yeṣāṃ jīvitaṃ maraṇaṃ raṇe

||45||

raṇe nabhasi nirlūnavaravāraṇavārije .

sārasāḥ sarasīvātra rejuratyudbhaṭā bhaṭāḥ

||46||

yantrāśmakṣepaṇānāṃ prasaraṇasaritāṃ

ghūkṛtaiḥ phūtkṛtairdrāk

krāntānāṃ vyomni mūrdhnāṃ śarasalilamucāṃ

sainikānāṃ ca nādaiḥ .

ṭāṃkārairāyudhānāṃ nabhasi visaratā-

maśvacakrebhaśabdai-

rāsīnniḥsaṃdhibandhopalajaṭharajaḍaṃ

jīrṇakarṇaṃ gataṃ tat

||47||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 nirvā0 u0 avidyo0 vipa0 saṃgrāmavarṇanaṃ nāma daśādhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 110 ..