Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
puropakaṇṭhasaṃprāptaiścaturdikkaṃ sahāribhiḥ .
etasminnantare tatra pravṛttaṃ dāruṇaṃ raṇam
||1||luṇṭhitagrāmanagaraṃ prajākulamahākulam .
agnidāhajvaladdehaṃ dhūmābhrapaṭalāvṛtam
||2||śarajālamahādhūmacchannārkavilasattamaḥ .
kṣipradṛṣṭaravi kṣipramadṛṣṭaravimaṇḍalam
||3||agnidāhamahātāpapratapatparṇakānanam .
lolālātalatāśalamusalopalapūrṇakham
||4||analapratibimbaughairdviguṇajvalanāyudham .
raṇabhagnamahāśūraprāptendravanitāsudham
||5||uddāmavāraṇārāvai raṇalampaṭaharṣadam .
bhuśuṇḍīmaṇḍalaprāsaśūlatomaravarṣadam
||6||bhaṭakolāhalollāsahṛdbhaṅgamṛtapāmaram .
rajaḥpaṭalaśubhrābhrakṛtadyupathavāraṇam
||7||maraṇavyagrasāmantamuktanādavrajadrajam .
itaścetaśca nipatadvaidyutopahataprajam
||8||agnidagdhapatadgehaprojjhitāgnimayāmbudam .
maraṇāhlādadāsaṃkhyaśaradhārāmayāmbudam
||9||jitasāgarakallolaṃ turaṅgamataraṅgakaiḥ .
dantidantaviniṣpeṣatārakreṃkārakarkaśam
||10||koṭakoṭikuṭīkuḍyakaṇṭakodbhaṭasadbhaṭam .
caṭhatkuṇṭhitakoṭāṭṭakṛṭāṭananaṭacchaṭam
||11||luṭhatpaṭanakuṭṭākasāṭopasphuṭapaṭṭiśam .
khe vaṭatketupaṭṭāṭṭapaṭatpaṭapaṭāravam
||12||dantidantaguṇodgīrṇairhetipāṣāṇagharṣaṇaiḥ .
tārakreṃkārahuṃkārairāhūtasuravāraṇam
||13||vahaccharanadīpūrapūrṇāmbaramahārṇavam .
vicalaccakrakuntāsidhārāmakarakarkaśam
||14||unnādayodhasaṃghaṭṭakaṃkaṭotkaṭaṭāṃkṛtaiḥ .
lasajjhaṇajhaṇārāvairghaṭitadvīpamaṇḍalam
||15||pādapātaparāpiṣṭaśarasaṃjātakardamam .
vahadraktanadīraṃhaḥprohyamāṇarathadvipam
||16||suparṇahelānipatatprotpatatpaṭṭapaṭṭiśam .
śaravāritaraṅgārtabhagnāyudhajalecaram
||17||hetisaṃghaṭṭaniṣkrāntajvālāprajvalitāmbaram .
valīpalitanirmuktaśūrākrāntatriviṣṭapam
||18||pāṇḍupāṃsupayovāhakacaccakrāciradyuti .
hetinirvivarākāśayudhānādhārabhūtalam
||19||kaṭadbhaṭabhaṭāṭoparaṭatpratibhaṭotkaṭam .
caṭacchakaṭasaṃghaṭṭapiṣṭakāṣṭhaluṭhadratham
||20||kabandhabhaṭavetālamiśrakaṇṭakasaṃkaṭam .
vetālabhujyamānāgryaśavamāṃsahṛdambujam
||21||śūraśātitaśīrārdhaśiraḥkarakhurorukam .
kabandhadordrumaspandavanīkṛtanabhastalam
||22||tarallolāsyavetālahāsaghaṭṭitapeṭakam .
kaṃkaṭotkaṭasāṭopabhaṭabhrukuṭibhīṣaṇam
||23||ekāntamāraṇaikāntamaraṇaikāntabhūṣaṇam .
prahāradānagrahaṇakārpaṇyāpāradūṣaṇam
||24||śūravāraṇasāmantamadavāriviśoṣaṇam .
māraṇaikāntarasikakṛtāntānandapoṣaṇam
||25||avikatthanaguptānāṃ śūrāṇāṃ jayaghoṣaṇam .
aśūrāṇāṃ ca guptānāṃ prabhāvuddhoṣaṇaṃ param
||26||śauryādīnāṃ prasuptānāṃ svaguṇānāṃ prabodhanam .
dhanamādhārabhūtānāṃ rāṣṭreṣu bhujaśālinām
||27||dantyārūḍharathāsphoṭaprabhagnakaṭavāraṇam .
samastamattagandhebhadānavārinivāraṇam
||28||sārasāravasāmantamuktamattamataṅgajam .
jarajjitakarānīkakalpitāsīkavedanam
||29||dinaṃ dinakarasyeva nṛpasya śaraṇaṃ gatam .
anāgatabhaṭavrātapiṣṭārdhamṛtamānavam
||30||mānavāyubalonmattanataprārabdhakuṭṭanam .
dhanānāṃ prāṇapaṇyānāṃ navamāpaṇapattanam
||31||paṭanaddhapatākaughajātasaṃcāridordrumam .
raktojjvalatvāttrailokyalakṣmyā bhūṣaṇavidrumam
||32||mandarāhananodbhūtakṣīrodajalasundaraiḥ .
chatraiśchāditahetyoghapuṣpāḍhyagaganāṅganam
||33||gaṇagīrvāṇagandharvagītaśūrāśayaṃ kṛtam .
tadbhātaralatālāgrahetihālāhalāyudham
||34||saṃghapraharaṇāsaṃkhyayātudhānājhaṇajjhaṇam .
bhuktvā cādriguhāgehapūritāpūrvadurdrumam
||35||kacatkuntavanavyastaśiraḥkaravṛtāmbaram .
kṣepaṇonmuktapāṣāṇapūraplutakakublatam
||36||mahācaṭacaṭāśabdasphuṭadravavṛhaddrumam .
nārīhalahalārāvaraṇannagaramandiram
||37||mandarāvānalākāranabhobhātāyudhavrajam .
parityajya dhanaṃ gehaṃ dūrorvīvidrutaprajam
||38||sarvatohetivahanātsamakṣaprekṣakojjhitam .
varjitaṃ bhīrubhiḥ pakṣirājavṛndamivāhibhiḥ
||39||dantidantaviniṣpiṣṭaśiṣṭasadbhaṭasaṃkaṭam .
kaṭe mṛtyoriva naradrākṣāpīḍanayantrake
||40||yantrapāṣāṇasaṃghaṭṭapiṣṭāmbaragatāyudham .
yodhanādanadaddantivṛndabandhurakandaram
||41||dharādharadarīrantaḥpratiśrutprotagarjitam .
arjitaṃ prāṇasarvasvamarjayadbhirupārjitam
||42||bharjitaṃ hetidahanairagnidāhaiśca saṃtataiḥ .
tairevānyairathānyaiśca dvandvayuddhairaniṣṭhitam
||43||veṣṭitaṃ mṛtaśiṣṭaiśca sāraiḥ subhaṭapeṭakaiḥ .
kailāsairiva saṃśuddhairīśvarādhāratāṃ gataiḥ
||44||tairudāraiḥ samākrāntaṃ ye mṛtyorapi mṛtyavaḥ .
maraṇaṃ jīvitaṃ yeṣāṃ jīvitaṃ maraṇaṃ raṇe
||45||raṇe nabhasi nirlūnavaravāraṇavārije .
sārasāḥ sarasīvātra rejuratyudbhaṭā bhaṭāḥ
||46||yantrāśmakṣepaṇānāṃ prasaraṇasaritāṃ
ghūkṛtaiḥ phūtkṛtairdrāk
krāntānāṃ vyomni mūrdhnāṃ śarasalilamucāṃ
sainikānāṃ ca nādaiḥ .
ṭāṃkārairāyudhānāṃ nabhasi visaratā-
maśvacakrebhaśabdai-
rāsīnniḥsaṃdhibandhopalajaṭharajaḍaṃ
jīrṇakarṇaṃ gataṃ tat
||47||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 nirvā0 u0 avidyo0 vipa0 saṃgrāmavarṇanaṃ nāma daśādhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 110 ..