Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīrāma uvāca .
anādimadhyaparyantaṃ na devā narṣayo viduḥ .
yatpadaṃ tadidaṃ bhāti kva jagatkva ca dṛśyatā
||1||dvaitādvaitasamudbhedavākyasaṃdehavibhramaiḥ .
alamasmākamāśāntamādyaṃ rūpamanāmayam
||2||vyomani vyomabhāvānāṃ praśāntaṃ yādṛgāsitam .
tādṛkcidvyomani sphāratrijagadvyomabhāsanam
||3||yathā vyomani vyomatvaṃ dṛṣattvaṃ dṛṣadi sthitam .
jalatvaṃ ca jalasyāntarjagattvaṃ ciddhane tathā
||4||sāhaṃtādijagaddṛśyamāśākāśavisāryapi .
mahācidudaraṃ viddhi khaṃ śāntaṃ śūnyatoditam
||5||jīvasyāsminvimūḍhasya pare'parimitodaye .
prasphuraṃścāpi saṃsārapiśāca upaśāmyati
||6||bhedopalabdhirgalati vyavahāravato'pyalam .
jaḍasyevājaḍasyaiva vīceriva jalodare
||7||kvāpyajñānaravau yāte pratāpādyākare bhṛśam .
saṃsārasattādivaso yātyastaṃ sa niśāgamaḥ
||8||bhāvābhāveṣu kāryeṣu jarāmaraṇajanmasu .
jña ājavaṃ javībhāve tiṣṭhannapi na tiṣṭhati
||9||nāvidyāsti ha na bhrāntirna duḥkhaṃ na sukhodayaḥ .
vidyā'vidyā sukhaṃ duḥkhamiti brahmaiva nirmalam
||10||parijñātaṃ sadetattu yāvadbrahmaiva nirmalam .
aparijñātamasmākamabrahmātma na vidyate
||11||prabuddho'smi praśāntā me sarvā eva kudṛṣṭayaḥ .
śāntaṃ samaṃ sohamidaṃ khaṃ paśyāmi jagattrayam
||12||samyagjñātaṃ yāvadidaṃ jagadbrahmaiva kevalam .
ajñātātmābhavadbrahma jñātātmanyadhunā sthitam
||13||jñātājñātamanirbhāsaṃ brahmaikamajaraṃ tathā .
śūnyatvaikatvanīlatvarūpamekaṃ nabho yathā
||14||nirvāṇamāse gataśaṅkamāse
nirīhamāse susukhe'hamāse .
yathāsthitaṃ nityamanantamāse
tadevamāse na kathaṃ samāse
||15||sarvaṃ sadaivāhamanantamekaṃ
na kiṃcidevāpyathavātiśāntaḥ .
sarvaṃ na kiṃcicca sadekamasmi
na cāsmi cetīyamaho nu śāntiḥ
||16||adhigatamadhigamyaṃ prāptamaprāptamanyai-
gatamidamalamastaṃ vastujātaṃ samastam .
uditamuditabodhaṃ tādṛśaṃ yatra bhūyo-
'stamayasamudayānāṃ nāma nāmāpi nāsti
||17||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 ni0 u0 vaśrāntikathanaṃ nāma trinavatyadhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 193 ..