मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham — Sarga 27

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham · 27

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

nirvāṇo bhava śāntātmā yathāprāptānuvṛttimān .

sannevāsatsamaḥ saumya sphaṭikādiva nirmitaḥ

||1||

ekasminneva sarvasminsaṃsthite vitatātmani .

naikasminna ca sarvasminnānātākalanā kutaḥ

||2||

ādyantarahitaṃ sarvaṃ vyoma cittattvanirbharam .

śarīrotpattināśeṣu kā cittattvasya khaṇḍanā

||3||

sphuranti hi jaḍakrīḍāściccamatkāracāpalāt .

acāpalātpratīyante taraṅgā iva vāriṇi

||4||

yathā śubhrāmbude vastraśaṅkā na phalabhāginī .

deho'yamahamityeṣā tathā śaṅkā na vāstavī

||5||

mā'vastuni nimagnastvaṃ bhava bhūribhavaprade .

vastvanantasukhāyādyaṃ bhavyaṃ bhāvaya bhūtaye

||6||

cidvyomānantamevāsminneyattāsti samātmanaḥ .

ityeva paramaṃ vastu vastu tatparamastu te

||7||

evaṃ niścayavānnāma tvamevāsi nirañjanaḥ .

dhyātā dhyeyaṃ tathā dhyānaṃ satyaṃ cāpi na kiṃcana

||8||

draṣṭā dṛśyaṃ darśanaṃ ca cita eva vibhūtayaḥ .

atattatsaṃvido nānyadadhyānaṃ dhyeyamasti ca

||9||

udyati pratipaccandre vahati pralayānile .

ātmatattvaṃ samaṃ saumyaṃ na kṣubhyati na śāmyati

||10||

yathā nauyāyinaḥ sthāṇutaruśailādivepanam .

yathā śuktau rajatadhīstathā dehādi cetasaḥ

||11||

yathā dehādi cittasya tathā dehasya cittakam .

tathaiva jīvaḥ parame pade dvaitamataḥ kutaḥ

||12||

sarvamekamidaṃ śāntaṃ brahma bṛṃhitavedanāt .

na kiṃcijjagadādyasti bhrāntiranyā na vidyate

||13||

na vidyate yathā vyomni vanaṃ snehaśca saikate .

vidyucchaśāṅkabimbe ca tathā dehādi cetasi

||14||

avidyamāna evāsminmā bibhīhi jagadbhrame .

etadeva paraṃ satyaṃ viddhi satyavidāṃ vara

||15||

jagadasti na satteti yāsīdbhrāntistavādya sā .

śāntā madupadeśena kimanyadbandhakāraṇam

||16||

sthālyudañcanakumbhādi yathā mṛnmātrakaṃ tathā .

cittamātraṃ jagadidaṃ kṣīṇaṃ tacca vicāraṇāt

||17||

āpatsu saṃpatsu bhavābhaveṣu

śāntaiṣaṇāharṣaviṣādasaṃvit .

saumyādahaṃbhāvavidā vimukto

yathāsthitaṃ tiṣṭha vilīya māsva

||18||

yathāsthitaṃ vastvadhigamya rāma

sthito'si cedvā svakulāmbarendo .

taddharṣaśokaiṣaṇadūṣaṇādi

vimucya vā tiṣṭha yathecchamāsva

||19||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe u0 mukhyayogopadeśo nāma saptaviṃśaḥ sargaḥ ..27..