Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
nirvāṇo bhava śāntātmā yathāprāptānuvṛttimān .
sannevāsatsamaḥ saumya sphaṭikādiva nirmitaḥ
||1||ekasminneva sarvasminsaṃsthite vitatātmani .
naikasminna ca sarvasminnānātākalanā kutaḥ
||2||ādyantarahitaṃ sarvaṃ vyoma cittattvanirbharam .
śarīrotpattināśeṣu kā cittattvasya khaṇḍanā
||3||sphuranti hi jaḍakrīḍāściccamatkāracāpalāt .
acāpalātpratīyante taraṅgā iva vāriṇi
||4||yathā śubhrāmbude vastraśaṅkā na phalabhāginī .
deho'yamahamityeṣā tathā śaṅkā na vāstavī
||5||mā'vastuni nimagnastvaṃ bhava bhūribhavaprade .
vastvanantasukhāyādyaṃ bhavyaṃ bhāvaya bhūtaye
||6||cidvyomānantamevāsminneyattāsti samātmanaḥ .
ityeva paramaṃ vastu vastu tatparamastu te
||7||evaṃ niścayavānnāma tvamevāsi nirañjanaḥ .
dhyātā dhyeyaṃ tathā dhyānaṃ satyaṃ cāpi na kiṃcana
||8||draṣṭā dṛśyaṃ darśanaṃ ca cita eva vibhūtayaḥ .
atattatsaṃvido nānyadadhyānaṃ dhyeyamasti ca
||9||udyati pratipaccandre vahati pralayānile .
ātmatattvaṃ samaṃ saumyaṃ na kṣubhyati na śāmyati
||10||yathā nauyāyinaḥ sthāṇutaruśailādivepanam .
yathā śuktau rajatadhīstathā dehādi cetasaḥ
||11||yathā dehādi cittasya tathā dehasya cittakam .
tathaiva jīvaḥ parame pade dvaitamataḥ kutaḥ
||12||sarvamekamidaṃ śāntaṃ brahma bṛṃhitavedanāt .
na kiṃcijjagadādyasti bhrāntiranyā na vidyate
||13||na vidyate yathā vyomni vanaṃ snehaśca saikate .
vidyucchaśāṅkabimbe ca tathā dehādi cetasi
||14||avidyamāna evāsminmā bibhīhi jagadbhrame .
etadeva paraṃ satyaṃ viddhi satyavidāṃ vara
||15||jagadasti na satteti yāsīdbhrāntistavādya sā .
śāntā madupadeśena kimanyadbandhakāraṇam
||16||sthālyudañcanakumbhādi yathā mṛnmātrakaṃ tathā .
cittamātraṃ jagadidaṃ kṣīṇaṃ tacca vicāraṇāt
||17||āpatsu saṃpatsu bhavābhaveṣu
śāntaiṣaṇāharṣaviṣādasaṃvit .
saumyādahaṃbhāvavidā vimukto
yathāsthitaṃ tiṣṭha vilīya māsva
||18||yathāsthitaṃ vastvadhigamya rāma
sthito'si cedvā svakulāmbarendo .
taddharṣaśokaiṣaṇadūṣaṇādi
vimucya vā tiṣṭha yathecchamāsva
||19||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe u0 mukhyayogopadeśo nāma saptaviṃśaḥ sargaḥ ..27..