मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham — Sarga 14

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham · 14

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

asti tāvadanantasya tasya kvacidayaṃ kila .

jagadrūpaḥ parispando mṛgatṛṣṇā marāviva

||1||

tatra kāraṇatāṃ yāto brahmā kamalasaṃbhavaḥ .

sthitaḥ pitāmahatvena sṛṣṭabhūtabharabhramaḥ

||2||

tasyāhaṃ mānasaḥ putro vasiṣṭhaḥ śreṣṭhaceṣṭitaḥ .

ṛkṣacakre dhruvadhṛte nivasāmi yugaṃ prati

||3||

so'haṃ kadācidāsthāne svarge tiṣṭhañchatakratoḥ .

śrutavānnāradādibhyaḥ kathāṃ sucirajīvinām

||4||

kathāprasaṅge kasmiṃścidatha tatrābhyuvāca ha .

śātātapo nāma munimaunī mānī mahāmatiḥ

||5||

merorīśānakoṇasthe padmarāgamaye divi .

asti kalpataruḥ śrīmāñchṛṅge cūta iti śrutaḥ

||6||

tasya kalpatarormūrdhni dakṣiṇaskandhakoṭare .

kaladhautalatāprote vidyate vihagālayaḥ

||7||

tasminnivasati śrīmānbhuśuṇḍo nāma vāyasaḥ .

vītarāgo bṛhatkośe brahmeva nijapaṅkaje

||8||

sa yathā jagatāṃ kośe jīvatīha surāściram .

ciraṃjīvī tathā svarge na bhūto na bhaviṣyati

||9||

sa dīrghāyuḥ sa nīrāgaḥ sa śrīmānsa mahāmatiḥ .

sa viśrāntamatiḥ śāntaḥ sa kāntaḥ kālakovidaḥ

||10||

sa yathā jīvati khagastatheha yadi jīvyate .

tadbhavejjīvitaṃ puṇyaṃ dīrghaṃ codayameva ca

||11||

iti tena bhuśuṇḍo'sau bhūyaḥ pṛṣṭena varṇitaḥ .

yathāvadeva devānāṃ sabhāyāṃ satyamuktavān

||12||

kathāvasarasaṃśāntāvatha yāte suravraje .

bhuśuṇḍaṃ vihagaṃ draṣṭumahaṃ yātaḥ kutūhalāt

||13||

bhuśuṇḍaḥ saṃsthito yatra meroḥ śrṛṅgaṃ taduttamam .

saṃprāptavānkṣaṇenāhaṃ padmarāgamayaṃ bṛhat

||14||

ratnagairikakāntena tejasā vahnivarcasā .

madhvāsavaraseneva rañjayatkakubhāṃ gaṇam

||15||

kalpāntajvalanojjvālāpiṇḍādrimiva saṃcitam .

indranīlaśikhādhūmamālokāruṇitāmbaram

||16||

sarveṣāmeva rāgāṇāṃ rāśimadrāviva sthitam .

sarvasaṃdhyābhrajālānāṃ ghanamekamivākaram

||17||

utkrāntiṃ kurvato merorbrahmanāḍyeva nirgatam .

mūrdhānamāgataṃ kāntaṃ vāḍavaṃ jaṭharānalam

||18||

sumeruvanadevyeva navālaktakarañjitam .

līlayā''dātuminduṃ khe nītaṃ hastaśikhāṅgulim

||19||

jvālābhiriva mālābhiraruṇābhiḥ payomukham .

khaṃ gantumiva saspandaṃ śailasthamiva vāḍavam

||20||

tārāḥ spraṣṭumivākāśamaṅgulībhiriva tribhiḥ .

kacadaṃśunakhāgrābhiḥ paricumbadivonnatam

||21||

garjajjīmūtamurajaṃ bhūbhṛtānāṃ tu maṇḍapam .

hasatkusumagucchāḍhyaṃ dhvanatṣaṭpadapeṭakam

||22||

dantatāladalāvalyā parihāsādiva sphurat .

dolālolāpsarovṛndamudāramadamanmatham

||23||

śilāviśrāntavibudhamithunāśritakandaram .

varāmbarājinaṃ śubhragaṅgāyajñopavīti ca

||24||

tāpasaṃ piṅgalamiva veṇudaṇḍadharaṃ sthitam .

gaṅgānirjharanirhrādi latāgṛhagatāmaram

||25||

gandharvagītasubhagamāmodamadhurānilam .

phullahemāmbujottaṃsaṃ tārāratnavibhūṣitam .

vyomnaḥ pāramiva prāptaṃ piṅgalaṃ mairavaṃ śiraḥ

||26||

sitaharitapītapāṭala-

dhavalairvanakusumarāśinavaraṅgaiḥ .

divi vihitāmalacitraṃ

līlācalamamarayuvativargasya

||27||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī0de0mokṣo0 nirvāṇapra0 pū0 bhuśuṇḍopākhyāne meruśikharavarṇanaṃ nāma caturdaśaḥ sargaḥ ..14..