Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
asti tāvadanantasya tasya kvacidayaṃ kila .
jagadrūpaḥ parispando mṛgatṛṣṇā marāviva
||1||tatra kāraṇatāṃ yāto brahmā kamalasaṃbhavaḥ .
sthitaḥ pitāmahatvena sṛṣṭabhūtabharabhramaḥ
||2||tasyāhaṃ mānasaḥ putro vasiṣṭhaḥ śreṣṭhaceṣṭitaḥ .
ṛkṣacakre dhruvadhṛte nivasāmi yugaṃ prati
||3||so'haṃ kadācidāsthāne svarge tiṣṭhañchatakratoḥ .
śrutavānnāradādibhyaḥ kathāṃ sucirajīvinām
||4||kathāprasaṅge kasmiṃścidatha tatrābhyuvāca ha .
śātātapo nāma munimaunī mānī mahāmatiḥ
||5||merorīśānakoṇasthe padmarāgamaye divi .
asti kalpataruḥ śrīmāñchṛṅge cūta iti śrutaḥ
||6||tasya kalpatarormūrdhni dakṣiṇaskandhakoṭare .
kaladhautalatāprote vidyate vihagālayaḥ
||7||tasminnivasati śrīmānbhuśuṇḍo nāma vāyasaḥ .
vītarāgo bṛhatkośe brahmeva nijapaṅkaje
||8||sa yathā jagatāṃ kośe jīvatīha surāściram .
ciraṃjīvī tathā svarge na bhūto na bhaviṣyati
||9||sa dīrghāyuḥ sa nīrāgaḥ sa śrīmānsa mahāmatiḥ .
sa viśrāntamatiḥ śāntaḥ sa kāntaḥ kālakovidaḥ
||10||sa yathā jīvati khagastatheha yadi jīvyate .
tadbhavejjīvitaṃ puṇyaṃ dīrghaṃ codayameva ca
||11||iti tena bhuśuṇḍo'sau bhūyaḥ pṛṣṭena varṇitaḥ .
yathāvadeva devānāṃ sabhāyāṃ satyamuktavān
||12||kathāvasarasaṃśāntāvatha yāte suravraje .
bhuśuṇḍaṃ vihagaṃ draṣṭumahaṃ yātaḥ kutūhalāt
||13||bhuśuṇḍaḥ saṃsthito yatra meroḥ śrṛṅgaṃ taduttamam .
saṃprāptavānkṣaṇenāhaṃ padmarāgamayaṃ bṛhat
||14||ratnagairikakāntena tejasā vahnivarcasā .
madhvāsavaraseneva rañjayatkakubhāṃ gaṇam
||15||kalpāntajvalanojjvālāpiṇḍādrimiva saṃcitam .
indranīlaśikhādhūmamālokāruṇitāmbaram
||16||sarveṣāmeva rāgāṇāṃ rāśimadrāviva sthitam .
sarvasaṃdhyābhrajālānāṃ ghanamekamivākaram
||17||utkrāntiṃ kurvato merorbrahmanāḍyeva nirgatam .
mūrdhānamāgataṃ kāntaṃ vāḍavaṃ jaṭharānalam
||18||sumeruvanadevyeva navālaktakarañjitam .
līlayā''dātuminduṃ khe nītaṃ hastaśikhāṅgulim
||19||jvālābhiriva mālābhiraruṇābhiḥ payomukham .
khaṃ gantumiva saspandaṃ śailasthamiva vāḍavam
||20||tārāḥ spraṣṭumivākāśamaṅgulībhiriva tribhiḥ .
kacadaṃśunakhāgrābhiḥ paricumbadivonnatam
||21||garjajjīmūtamurajaṃ bhūbhṛtānāṃ tu maṇḍapam .
hasatkusumagucchāḍhyaṃ dhvanatṣaṭpadapeṭakam
||22||dantatāladalāvalyā parihāsādiva sphurat .
dolālolāpsarovṛndamudāramadamanmatham
||23||śilāviśrāntavibudhamithunāśritakandaram .
varāmbarājinaṃ śubhragaṅgāyajñopavīti ca
||24||tāpasaṃ piṅgalamiva veṇudaṇḍadharaṃ sthitam .
gaṅgānirjharanirhrādi latāgṛhagatāmaram
||25||gandharvagītasubhagamāmodamadhurānilam .
phullahemāmbujottaṃsaṃ tārāratnavibhūṣitam .
vyomnaḥ pāramiva prāptaṃ piṅgalaṃ mairavaṃ śiraḥ
||26||sitaharitapītapāṭala-
dhavalairvanakusumarāśinavaraṅgaiḥ .
divi vihitāmalacitraṃ
līlācalamamarayuvativargasya
||27||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī0de0mokṣo0 nirvāṇapra0 pū0 bhuśuṇḍopākhyāne meruśikharavarṇanaṃ nāma caturdaśaḥ sargaḥ ..14..