Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
manasaiva manaśchittvā yadyātmā nāvalokyate .
mametyahamiti tyaktvā tattāmarasalocana
||1||nāstameti jagadduḥkhaṃ yathā citragato raviḥ .
āyātyāpadanantatvaṃ mahārṇavavadātatā
||2||punaḥpunarupāyāti jalakallolakāraṇam .
meghanīlatamaḥśyāmā saṃsṛtiprāvṛḍākulā
||3||atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam .
saṃvādaṃ suhṛdo sahyasānau bhāsavilāsayoḥ
||4||astyutsedhajitākāśaḥ pīṭhena jitabhūtalaḥ .
talena jitapātālastrilokavijayo giriḥ
||5||asaṃkhyakusumāpūro'saṃkhyanirmalanirjharaḥ .
guhyakārakṣitanidhiḥ sahyanāmā'viṣahyabhāḥ
||6||muktāpaṭalasaṃpūrṇairbhānubhāsurabhittibhiḥ .
bhāsuraḥ kāñcanataṭaiḥ kaṭairiva suradvipaḥ
||7||kvacitpuṣpabharāsāro dhātusārātataḥ kvacit .
kvacitphullasaraḥsāro ratnaśāliśilaḥ kvacit
||8||ito raṭannirjharavānitaḥ kvaṇitakīcakaḥ .
ito raṭadguhāvāta itaḥ ṣaṭpadaghuṃghumaḥ
||9||sānau gīto'psarovṛndairvane mṛgakhagāravaḥ .
adhityakāyāṃ mattābhro gaganeṣu khagāravaḥ
||10||vidyādharāśritaguho bhṛṅgagītāmbujākaraḥ .
kirātagītaparyantaḥ khagagītavanadrumaḥ
||11||skandheṣu devairvalitaḥ pādeṣu valito naraiḥ .
pātāle valito nāgairjagadgṛhamivāparam
||12||kandareṣu śritaḥ siddhairnidhānairantarāśritaḥ .
candaneṣu śrito nāgaiḥ siṃhaiḥ śrṛṅgaśikhāsu ca
||13||puṣpābhrasaṃvītavapuḥ puṣpareṇvabhrapāṃsulaḥ .
puṣpavātyābhrahṛdbhrāntaḥ puṣpapādapapāṇḍuraḥ
||14||dhātudhūlyabhrakapilo ratnopalatalasthitaiḥ .
mandāragairiva purastrīgaṇairalamāśritaḥ
||15||abhranīlāṃśukacchannā mūkaratnavibhūṣaṇāḥ .
śilāḥ kanakasundaryo yatra śrṛṅgābhisārikāḥ
||16||tatrottarataṭe sānau vinamraphalapādape .
ratnapuṣkariṇījālavahannirjharavāriṇi
||17||cūtadrumalatonmuktapuṣpastabakadanture .
viphullāṅkolapunnāganīlanīrajadiktaṭe
||18||latāvitānacchannārke ratnāṃśubhambhāsvare .
sravajjambūrasasyūte svalokāhlādakāriṇi
||19||brahmalokasamaḥ svargaramyaḥ śivapuropamaḥ .
atrerastyāśramaḥ śrīmānsiddhaśramaharo mahān
||20||mahatyatrāśrame tasmiṃstāpasau dvau babhūvatuḥ .
kovidau tu nabhomārga iva śukrabṛhaspatī
||21||tayorathaikāspadayostathābhūtāṃ sutāvubhau .
phullāṅkurau śuddhatanū sarasyambujayoriva
||252||vilāsabhāsanāmānau vṛddhimāyayatuḥ kramāt .
tau pitroḥ pallave dīrghe latāpādapayoriva
||23||āstāmanyonyasusnigdhau suhṛdau vallabhau mithaḥ .
tilatailavadāśliṣṭau tau puṣpāmodavatsthitau
||24||nā'yuktau putrayuktau tu suraktāviva daṃpatī .
ekaṃ dvitvamivāpannaṃ samamāsīttayormanaḥ
||25||tau tathānyonyamuditau manoharatarākṛtī .
tasthatuḥ svāśrame maune saroja iva ṣaṭpadau
||26||prāpaturyauvanaṃ bālyamutsṛjya navavallabhau .
kālenālpatareṇaiva candrasūryāvivoditau
||27||jagmaturdehamutsṛjya tatastau pitarau tayoḥ .
svargaṃ jarārtāvuḍḍīya nīḍādiva vihaṃgamau
||28||pañcatvaṃ gatayoḥ pitrordīnavaktrau babhūvatuḥ .
taptāṅgau vigatotsāhau padmāviva jaloddhṛtau
||29||tatraurdhvadaihikaṃ kṛtvā cakrāte paridevanam .
lokasthitiralaṅghyā hi mahatāmapi mānada
||30||kṛtvaurdhvadaihikamatho vyathayābhibhūtau
śokotthayā karuṇayārtagirā vilapya .
citrārpitāviva nirastasamastaceṣṭau
tau saṃsthitau sukhamaśūnyahṛdau vivṛttau
||31||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī0de0 mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe bhāsavilāsavṛttānte sahyagirivarṇanaṃ nāma pañcaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ ..65..