Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
athākṣipya vacastasya tanayasya tathā bhṛgoḥ .
uvāca bhagavānkālo vaco gambhīraniḥsvanaḥ
||1||kāla uvāca .
samaṅgātāpasīmetāṃ tanuṃ saṃtyajya bhārgava .
praviśemāṃ tanuṃ sādho nagarīmiva pārthivaḥ
||2||kāle pūrvajayā tanvā tapaḥ kṛtvā tayā punaḥ .
gurutvamasurendrāṇāṃ kartavyaṃ bhavatānagha
||3||mahākalpānta āyāte bhavatā bhārgavī tanuḥ.
apunargrahaṇāyaiṣā tyājyā pramlānapuṣpavat
||4||jīvanmuktapadaṃ prāptastanvā prāktanarūpayā .
mahāsurendragurutāṃ kurvaṃstiṣṭha mahāmate
||5||kalyāṇamastu vāṃ yāmo vayaṃ tvabhimatāṃ diśam .
na kiṃcidapi yaccittaṃ yasya nābhimataṃ bhaveṣpat
||6||ityuktvā muñcatorvāṣpaṃ tayoḥ so'ntaradhīyata .
taptāṃgyoriva rodasyoḥ samamaṃśubhiraṃśumān
||7||gate tasminbhagavati kṛtānte bhavitavyatām .
vicārya bhārgavo'bhedyāṃ niyaterniyatāṃ gatim
||8||kālakāraṇasaṃśuṣkāṃ bhāvipuṣpaśubhodayām .
viveśa tāṃ tanuṃ bālāṃ sulatāmiva mādhavaḥ
||9||sā brāhmaṇītanurbhūmau vivarṇavadanāṅgikā .
papāta kampitā tūrṇaṃ chinnamūlā latā yathā
||10||tasyāṃ praviṣṭajīvāyāṃ putratanvāṃ mahāmuniḥ .
cakārāpyāyanaṃ mantraiḥ sa kamaṇḍaluvāribhiḥ
||11||sarvā nāḍyastatastanvāstasyāḥ pūrṇā virejire .
saritaḥ prāvṛṣīvāmbupūrapūritakoṭarāḥ
||12||nalinī prāvṛṣīvāsau madhāviva navā latā .
yadā pūrṇā tadā tasyāḥ prāntāḥ pallavitā babhuḥ
||13||atha śukraḥ samuttasthau vahatprāṇasamīraṇaḥ .
rasamārutasaṃyogādāpūrṇa iva vāridaḥ
||14||puro'bhivādayāmāsa pitaraṃ pāvanākṛtim .
prathamollāsito meghaḥ staniteneva parvatam
||15||pitātha prāktanīṃ tanvā āliliṅgākṛtiṃ tataḥ .
snehārdravṛttirjaladaścirādadritaṭīmiva
||16||bhṛgurdadarśa sasnehaṃ prāktanīṃ tānavīṃ tanum .
matto jāteyamityāsthāṃ hasannapi mahāmatiḥ
||17||matputro'yamiti sneho bhṛgumapyaharattadā .
paramātmīyatā dehe yāvadākṛtibhāvinī
||18||babhūvatuḥ pitāputrau tāvathānyonyaśobhitau .
niśāvasānamuditāvarkapadmākarāviva
||19||cirasaṃgamasaṃbaddhāviva cakrāhvadampatī .
ghanāgamanasasnehau mayūrajaladāviva
||20||cirakāladṛḍhotkaṇṭhau tulyayogyatayā tayā .
sthitvā tatra muhūrtaṃ tāvathotthāya mahāmatī
||21||samaṅgādvijadehaṃ taṃ bhasmasāttatra cakratuḥ .
ko hi nāma jagajjātamācāraṃ nānutiṣṭhati
||22||evaṃ tau kānane tasminpāvane bhṛgubhārgavau .
saṃsthitau tāpasau dīptau divīva śaśibhāskarau
||23||ceraturjñātavijñeyau jīvanmuktau jagadgurū .
deśakāladaśaugheṣu susamau susthirau tataḥ
||24||athāsuragurutvaṃ sa śukraḥ kālena labdhavān .
bhṛgurapyātmano yogye pade'tiṣṭhadanāmaye
||25||śukro'sau prathamamiti krameṇa jāta-
stasmātsatparamapadādudārakīrtiḥ .
svenāśu smṛtipadavibhrameṇa paścā-
danyeṣu pravilulito daśāntareṣu
||26||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mokṣopāyeṣu sthitiprakaraṇe bhārgava śukrasya punarjīvanaṃ nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ .. 16 ..