Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
balānyanutaranto'tha taditthaṃ dravatāṃ dviṣām .
dūrāddūrataraṃ prāptāścatvāraste vipaścitaḥ
||1||sarvaśaktimayaikena cetaneneśvareṇa te .
prahitā digjayaṃ cakruḥ sarva eva samāśayāḥ
||2||dūrāttāvadavicchinnamanusasrurbalāni te .
yāvattīraṃ samudrāṇāṃ pravāhāḥ saritāmiva
||3||dūrāviśrāntayānena teṣāṃ tatsarvasādhanam .
ātmīyaṃ parakīyaṃ ca kṣīṇaṃ kusaridambuvat
||4||ātmīyānyanyadīyāni teṣāṃ vīkṣyabalānyalam .
kṣīṇānīva mumukṣūṇāṃ puṇyapāpāni dhāvatām
||5||svayamastrāṇi śāntāni kṛtakṛtyānyathāmbare .
jvālājālāni vahnīnāṃ dāhyasyāsaṃbhavādiva
||6||ālayeṣu rathāśvebhavṛkṣaughādiṣu hetayaḥ .
āsannidrālavo līnā dinānte vihagā iva
||7||taraṅgā iva toye'ntarnīhārā iva vāride .
meghā vāyāvivāmodā vyomanīva nililyire
||8||dhārāpaṅkatalālīnaśāntahetijalecaraḥ .
nārācasīkarāsāranīhāraparivarjitaḥ
||9||cakrāvartaśatonmukto yuktaḥ saumyatayācchayā .
praśāntameghasaṃrambhataraṅgottuṅgavarṣaṇaḥ
||10||antarlīnarkṣaratnaughakoṇasaṃsthārkavāḍavaḥ .
śūnyatāvāriramalo vyomaikābdhirabhūtpṛthuḥ
||11||lambaprakāśagambhīraṃ prasannaṃ kāntimattatam .
rajovirahitaṃ reje khaṃ mano mahatāmiva
||12||athārṇavāṃste dadṛśurākāśasyānujāniva .
vistīrṇānvimalākārānpūritākhiladiktaṭān
||13||taraṅgakaṇakallolamahāgulugulākulān .
bhūrisīkaranīhārahārihāriśarīriṇaḥ
||14||sthitānātmānamāstīrya bhūmau vyādhyāturāniva .
śvasanārtāṃścaladdehānvivartormimahābhujān
||15||jaḍānapi spandamayānkallolākoṭakoṭarān .
saṃsārāniva vistīrṇāṃścakrāvartadaśākulān
||16||ratnarāśitaṭoddadyotapīvarīkṛtabhāskarān .
śaṅkharāśiviśadvātaśabdatarjitaghuṃghumān
||17||māṃsalormighaṭāghoṣaghargharāmbaraḍambarān .
vartulāvartavistāraprabhramadvidrumadrumān
||18||makaravyūhanirhrādaghargharodaraghuṃghumān .
matsyapucchacchaṭācchinnamajjatpotakṛtāravān
||19||udgrīvakūrmamakaranigīrṇaurṇanarotkarān .
ūrmibimbitasaptāśvasahasrārkanabhonibhān
||20||bhāṃkārakāripavanapatadbhūtyatatoddhaṭān .
ūrmyudastamaṇivrātabalājjhaṇajhaṇadhvanīn
||59||nānājālairbalabhujairhelāspṛṣṭārkamaṇḍalān .
namadunnamadudraśmiratnamāṇikyamaṇḍalān
||22||utphālaphenilāvartavivartamakarotkarān .
kvacitkarikaronnāmaiḥ kṣaṇaṃ vaṃśavanīkṛtān
||23||laharīvallarīvālānpṛṣṭhatāliṣu mādhavān .
kvacidantaraviśrāntasaparicchadamādhavān
||24||ekadeśasthitāsaṃkhyanānāsurasurālayān .
tārānavataraṅgaughaparidanturitāmbarān
||25||guhāmaśakavadgartabhītaśākhāyitācalān .
nayatombutaraṅgaughairvelādrīnatikharvatām
||26||khakṣetrāropitānalparatnaraśmipathāṅkurān .
śuddhaśuktimukhonmuktamuktāntaritasaikatān
||27||nānāratnāṃśukauśeyasūtracitrāṃstaraṅgitān .
viśannadīndaśādigbhiḥ samākīrṇānpaṭāniva
||28||indranīlataṭairvyuptamuktāśuktiśatāṅkitaiḥ .
kvaciddarśayataḥ kāntaśatendukanakhaśriyam
||29||ratnāṃśujālasaṃdigdhāstaraṅgādeśabimbitāḥ .
parivartayataḥ phullāstīratālīvanāvalīḥ
||30||elālavaṅgakaṅkolaphalamālāṃ jighṛkṣubhiḥ .
velāvanalatābhraṣṭāmāttāvṛttīñjalecaraiḥ
||31||cūtanīpakadambāgravihagānpratibimbitān .
bhuñjānairvipralambhena kṛtācchoṭāñjalecaraiḥ
||32||khecarapratibimbena vidravadbhiritastataḥ .
bhagnabandhabṛhatsetūnkṣaṇaṃ prati jalecaraiḥ
||33||amūrtānpratibimbena hṛdayasthajagatrtrayān .
caturo vyomavipulāndikṣu nārāyaṇāniva
||34||atigāmbhīryanairmalyavistāravibhavairnabhaḥ .
nigīrya saṃdarśayato hṛdayādiva bimbitam
||35||jalacārivihaṅgānāṃ sākāśaṃ pratibimbitam .
āśayairdadhataḥ sāraiḥ padmānbhṛṅgamivātmagam
||36||taraṅgataralāsphālamārutairāhatāmbarān .
kandarodgāragambhīraiḥ kalpāntajaladālayān
||37||guhāgulugulāvartanirghoṣāśanibhāṣaṇān .
bhṛśaṃ bhāvayato grastānagastyaurvānalāniva
||38||bhūrisīkarapuṣpāṇi taraṅgaughatarūṇi ca .
prāptānyambuvanānīva laharīmañjarīṇi kham
||39||sarattaraṅgajālāni proḍḍīnaprāṇimantyadhaḥ .
ākāśakhaṇḍakhaṇḍatvātpatitānīva vibhramāt
||40||elālavaṃgabakulāmalakītamāla-
hiṃtālatāladalatāṇḍavakhaṇḍitāgre .
prāpte patallavaṇavāridhidīrghatīraṃ
rekhā babhāvalinibhāmbaraśailamūrdhni
||41||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mo0 nirvā0 u0 avi0 vipa0 samudravarṇanaṃ nāma trayodaśādhikaśatatamaḥ sargaḥ ..113..