Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
iti cittavilāsena ciramutprekṣitaiḥ priyaiḥ .
praṇayairbhārgavasyāsīttuṣṭaye susamāgamaḥ
||1||mandāramālākalayā vibudhāsavamattayā .
tadā tena tayā sārdhaṃ dvitīyenāmalendunā
||2||vihṛtaṃ mattahaṃsāsu hemapaṅkajinīṣu ca .
taṭīṣvamaravāhinyāḥ saha cāraṇakiṃnaraiḥ
||3||pītamindudalasyandairdevaiḥ saha rasāyanam .
pārijātalatājālanilayeṣu vilāsinā
||4||cārucaitrarathodyānalatālolāsudolayā .
ciraṃ vilasitaṃ vyagraiḥ saha vidyādharīgaṇaiḥ
||5||nandanopavanābhogo mandareṇeva vāridhiḥ .
bhṛśamāloḍyatāṃ nītaḥ prathamaiḥ saha śāmbhavaiḥ
||6||bālahemalatājālajaṭālāsu nadīṣu ca .
bhrāntamunmattanāgena mairavīṣvajjinīṣviva
||7||kailāsavanakuñjeṣu tayā saha vilāsinā .
harendudhavalā rātryaḥ kṣipitā gaṇagītibhiḥ
||8||gandhamādanaśailasya viśramyopari sānuṣu .
sā tena kanakāmbhojairāpādamabhimaṇḍitā
||9||lokālokataṭānteṣu vicitrāścaryahāriṣu .
krīḍitaṃ kṛtahāsena rāma tena tayā saha
||10||mandarāntarakaccheṣu sārdhaṃ hariṇaśāvakaiḥ .
avasatsa samāḥ ṣaṣṭiṃ kalpitāmaramandire
||11||kṣīrārṇavataṭīṣvasya vanitāsahacāriṇaḥ .
kṣīṇaṃ kṛtayugādardhaṃ śvetadvīpajanaiḥ saha
||12||gandharvanagarodyānalīlāviracanairasau .
sraṣṭānantajagatsṛṣṭeḥ kālasyānukṛtiṃ gataḥ
||13||athāvasadasau śukraḥ purandarapure punaḥ .
sukhaṃ caturyugānyaṣṭau hariṇekṣaṇayā saha
||14||puṇyakṣayānusaṃdhānāttataścāvanimaṇḍale .
tayaiva saha māninyā papātopahatākṛtiḥ
||15||parālūnasamastāṅgo hṛtasyandananandanaḥ .
cintāparavaśo dhvastaḥ samitīva hato bhaṭaḥ
||16||patitasyāvanau tasya cintayā saha dīrghayā .
śarīraṃ śatadhā jātaṃ śilāpātīva nirjharaḥ
||17||saṃśīrṇayordehakayościttake vyasanāvile .
viceratustayorvyomni nirnīḍau vihagau yathā
||18||tatrāviviśatuścāndraṃ te citte raśmijālakam .
prāleyatāmupetyāśu śālitāmatha jagmatuḥ
||19||śālīṃstānbhuktavānpakvāndaśārṇeṣu dvijottamaḥ .
sa śukraḥ śukratāmetya tadbhāryātanayo'bhavat
||20||tato munīnāṃ saṃsargāttapasyugre vyavasthitaḥ .
avasanmerugahane manvantaramaninditaḥ
||21||tatra tasya samutpanno mṛgyāḥ putro narākṛtiḥ .
tatsnehena paraṃ mohaṃ punarapyāyayau kṣaṇāt
||22||putrasyāsya dhanaṃ me'stu guṇāścāyuśca śāśvatam .
ityanāratacintābhirjahau satyāmavasthitim
||23||dharmacintāparibhraṃśātputrārthaṃ bhogacintayā .
kṣīṇāyuṣaṃ tamaharanmṛtyuḥ sarpa ivānilam
||24||bhogaikacintayā sārdhaṃ samamutkrāntacetanaḥ .
prāpya madreśaputratvamāsīnmadramahīpatiḥ
||25||madradeśe ciraṃ kṛtvā rājyamutsannaśātravam .
jarāmabhyājagāmātra himāśanirivāmbujam
||26||madrarājatanuṃ cāruṃ tapovāsanayā saha .
tatyāja tena jāto'sau tapasvī tāpasātmajaḥ
||27||samaṅgāyā mahānadyāstaṭamāsādya tāpasaḥ .
tapastepe mahābuddhiḥ sa rāma vigatajvaraḥ
||28||vividhajanmadaśāṃ vividhāśayaḥ
samanubhūya śarīraparamparāḥ .
sukhamatiṣṭhadasau bhṛgunandano
varanadīsutaṭe dṛḍhavṛkṣavat
||29||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 mo0 sthitiprakaraṇe bhārgavopākhyāne śukravividhajanmānubhavo nāmāṣṭamaḥ sargaḥ .. 8 ..