मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham — Sarga 66

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Uttarārdham · 66

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

athetyuktavatī pṛṣṭā sā mayā kalpitāsanā .

saṃkalpitāsanasthena sthitena nabhasi sthitā

||1||

kathaṃ śilodare bāle tvadvidhānāṃ bhavetsthitiḥ .

kathaṃ saṃcalanaṃ tatra kimarthaṃ tatra cāspadam

||2||

vidyādharyuvāca .

mune yathedaṃ bhavatāṃ jagatsphāraṃ virājate .

tathāsmākaṃ jagattatra sargasaṃsārayuk sthitam

||3||

sphuranti nāgāḥ pātāle tiṣṭhanti bhuvi parvatāḥ .

āpaśchalachalāyante vahanti vyomni vāyavaḥ

||4||

arṇavā arṇasā bhānti yāntyantaḥ śanakaiḥ prajāḥ .

bhūtānyajasraṃ jāyante mriyante'virataṃ yathā

||5||

vānti vātā vahantyāpo bhānti cābhānti khe surāḥ .

tiṣṭhantyagāḥ samudyanti grahā yānti mahīṃ nṛpāḥ

||6||

devāsuramanuṣyāṇāṃ vyavahāraparamparāḥ .

lolāḥ pravṛttā ākalpamāsamudramivāpagāḥ o

||7||

dinapadmāni bhūlokasarasyākalpamānabhaḥ .

lolābhrālīni phullāni mīlitonmīlitānyalam

||8||

candracarcāścaturdikkaṃ candanenātmatejasā .

racayanrātrirohiṇyostamo hantyapi hṛdgatam

||9||

svadaśāsvādanaratā vātayantrasucāritā .

rodaḥsadmani sūryākhyā dīpyate divi dīpikā

||10||

brahmasaṃkalpito ruddho vātasaṃcāracāribhiḥ .

khe'niśaṃ cakramṛkṣāṇāṃ guṇāvarto vivartate .0

||11||

bhūtataṇḍulamāsṛṣṭeḥ pinaṣṭi dhruvakīlakaḥ .

niyatyā calito rodaḥ kapāṭāmbhodaghargharaḥ

||12||

dvīpābdhiśailairbhūpīṭhaṃ vimānanagarairnabhaḥ .

detyadānavanāgaughaiḥ pūrṇaṃ pātālamaṇḍalam

||13||

kuṇḍalaṃ trijagallakṣmyā nīlaṃ bhūtalamaṇḍalam .

sthitaṃ cañcalamācāracañcalāyāḥ sphuranmaṇi

||14||

buddhyādirahitāṃ spandasaṃvidaṃ vāyavīmiva .

sthāvaraṃ jaṃgamaṃ caiva sūkṣmamādāya jāyate

||15||

munimaunairdharā vārbhirmārutaiḥ kapicāpalam .

ākāśairavakāśitvaṃ tejobhirbhāsanaṃ śritam

||16||

vṛkṣorvyabdhyadrikhacarāḥ prāṇinontaḥ sphurantyalam .

mṛtijanmonmukhāḥ kīṭasurāsurajalaukasaḥ

||17||

sasurāsuragandharvāḥ kālaḥ kalayati prajāḥ .

dorbhiḥ kalpayugābdaiśca svapaśūniva pālakaḥ

||18||

anantavipulāgādhagambhīre kālasāgare .

utpattyotpattya līyante te tvāvartavivartayā

||19||

caturdaśavidhā vātavellitā bhūtapāṃsavaḥ .

nāśākāśe vilīyante śaradambhodalīlayā

||20||

bhuvanaṃ bodhayantī dyauścandrārkakaracāmaraiḥ .

sthitākāśāṃśukākalpatārakotkaraśekharā

||21||

sthitāḥ pavanabhūkampameghatāpasahiṣṇavaḥ .

svaṃ pradeśamanujjhantyaḥ kakubhaḥ stambhitā iva

||22||

utpātameghanirhrādabhūmikampagrahagrahaiḥ

||0||

apyātairapi vijñātairbhūtānāṃ jāyate gatiḥ

||23||

saptānāṃ jalamabdhīnāmaurvāgniḥ pibati jvalan .

lokāntarāṇāmākalpaṃ kālo bhūtagaṇaṃ yathā

||24||

pātālamāviśati yāti nabhobilaṃ ca

diṅmaṇḍalaṃ bhramati bhūtagaṇaḥ samantāt .

paryeti parvatamahārṇavamaṇḍalāni

dvīpāntarāṇi ca marutsaraṇakrameṇa

||25||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mokṣo0 nirvāṇaprakaraṇe uttarārdhe pāṣāṇa0 śilāntaravarṇanaṃ nāma ṣaṭṣaṣṭitamaḥ sargaḥ ..66..