मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham — Sarga 13

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham · 13

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīrāma uvāca .

samyagjñānavilāsena vāsanāvilayodaye .

jīvanmuktapade brahmannūnaṃ viśrāntavānaham

||1||

prāṇaspandanirodhena vāsanāvilayodaye .

jīvanmuktapade brahmanvada viśramyate katham

||2||

śrīvasiṣṭha uvāca .

saṃsārottaraṇe yuktiryogaśabdena kathyate .

tāṃ viddhi dviprakārāṃ tvaṃ cittopaśamadharmiṇīm

||3||

ātmajñānaṃ prakāro'syā ekaḥ prakaṭito bhuvi .

dvitīyaḥ prāṇasaṃrodhaḥ śrṛṇu yo'yaṃ mayocyate

||4||

śrīrāma uvāca .

sulabhatvādaduḥkhatvātkataraḥ śobhano'nayoḥ .

yenāvagatamātreṇa bhūyaḥ kṣobho na bādhate

||5||

śrīvasiṣṭha uvāca .

prakārau dvāvapi proktau yogaśabdena yadyapi .

tathāpi rūḍhimāyātaḥ prāṇayuktāvasau bhṛśam

||6||

eko yogastathā jñānaṃ saṃsārottaraṇakrame .

samāvupāyo dvāveva proktāvekaphalapradau

||7||

asādhyaḥ kasyacidyogaḥ kasyacijjñānaniścayaḥ .

mama tvabhimataḥ sādho susādhyo jñānaniścayaḥ

||8||

ajñānaṃ punarajñātaṃ svapneṣvapi na tadbhavet .

jñānaṃ sarvāsvavasthāsu nityameva pravartate

||9||

dhāraṇāsanadeśādisādhyatvena susādhyatām .

nāyāti yogo hyathavā vikalpo naiva śobhanaḥ

||10||

dvāveva kila śāstroktau jñānayogau raghūdvaha .

tatroktaṃ bhavate jñānamantasthaṃ jñeyanirmalam

||11||

prāṇāpānatayā rūḍho dṛḍhadehaguhāśayaḥ .

anantasiddhidaḥ sādho yogo'yaṃ buddhidaḥ śrṛṇu

||12||

mukhānilasphuraṇanirodhasaṃbhava-

sthitiṃ gato nṛpasuta cetasā'kṣaye .

samāhitasthitiriha yogayuktitaḥ

pare pade pragalitagīrnivatsyasi

||13||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye deva0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū0 jñānavicārayogopadeśo nāma trayodaśaḥ sargaḥ .. 13 ..