मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham — Sarga 35

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham · 35

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

tato muhūrtena haro gaurīkamalinīsaraḥ .

madvikāsonmukhaḥ svairaṃ vikāsaṃ bahirādade

||1||

dṛkcayo dyotayāmāsa mukhākāśataloditaḥ .

bodhaṃ samudgakādarka aṃśurāśirivodgataḥ

||2||

īśvara uvāca .

mune mananamāhūya svasattaivāśu mīyatām .

tvamarthaṃ māharānarthaṃ pavanaḥ spandatāmiva

||3||

draṣṭavyamiha yatkiṃcittaddṛṣṭaṃ kiṃ samaṃ bhramaiḥ .

na hi heyamupādeyaṃ ceha paśyāmi tadvidaḥ

||4||

śāntyaśāntimayānetānvikalpāndalayannasiḥ .

dhīrosinānyathā''sthitvā tvameva bhava cātmadṛk

||5||

imāṃ dṛśyadaśāmāśu bāhyabodhāya vā punaḥ .

samāśritya maduktaṃ tvaṃ śrṛṇu tūṣṇīṃ sthitena kim

||6||

ityuktvā bāhyabodhastvaṃ mā bhaveti triśūladhṛk .

prāṇenedaṃ dehagehaṃ parisphurati yantravat

||7||

prāṇahīnaṃ parispandaṃ tyaktvā tiṣṭhati mūkavat .

cālanī pāvanī śaktiḥ śaktiḥ saṃvedanī citiḥ

||8||

sā mūrtā khādapi svacchā satsattaivātra kāraṇam .

vinaśyataḥ prāṇadehau viyogānmarudeva ca

||9||

cidātmā khādapi svaccho na vinaśyati kiṃ bhramaiḥ .

manaḥprāṇamaye dehe cittattvaṃ parijāyate

||10||

mukure hyamalābhāse pratibimbaṃ pravartate .

sadapyagragataṃ vastu pratibimbakriyā vinā

||11||

yathā nāsti malopete mukure munināyaka .

tathā nāsti gataprāṇe vidyamāne'pi dehake

||12||

sarvagāpi ciducchūnabodhātspandādikaṃ prati .

bodhātkalaṅkavimalā cideva paramaṃ śivam

||13||

vidurdevaṃ tadābhāsaṃ sarvasattārthadaṃ tathā .

sa hariḥ sa śivaḥ so'jaḥ sa brahmā sa sureśvaraḥ

||14||

anilānalacandrārkavapuḥ sa parameśvaraḥ .

sa eṣa sarvago hyātmā citkhaniścetanaḥ smṛtaḥ

||15||

deveśo devabhṛddhātā devadevo divaḥ patiḥ .

mahācitaḥ samullāsaṃ muhyantīva na kecana

||16||

ye nāma te jagatyete brahmaviṣṇuharādayaḥ .

parasmātpariniryātā brahmaviṣṇuharādayaḥ

||17||

kaṇāstaptāyasa iva vāridheriva bindavaḥ .

teṣviva bhramabhūteṣu jāteṣviva parātpadāt

||18||

sthiteṣu bhramabījeṣu kalpanājālakartṛṣu .

sahasraśataśākheyamavidyodeti pīvarī

||19||

vedavedārthavedādijīvajālajaṭāvalī .

tatastasyā anantāyāḥ prasṛtāyāḥ punaḥpunaḥ

||20||

saṃpannadeśakālāyāḥ kramaḥ syādvarṇanāsu kaḥ .

brahmaviṣṇuharādīnāmato'yaṃ paramaḥ pitā

||21||

mūlabījaṃ mahādevaḥ pallavānāmiva drumaḥ .

sarvasattvābhidhaḥ sarvaḥ sarvasaṃvedanaikakṛt

||22||

sarvasattāprado bhāsvānvandyo'bhyarcyaśca tadvidaḥ .

pratyakṣavastuviṣayaḥ sarvatraiva sadoditaḥ

||23||

saṃvedanātmakatayā gatayā sarvagocaram .

na tasyāhvānamantrādi kiṃcidevopayujyate

||24||

nityāhūtaḥ sa sarvastho labhyate sarvataḥ svacit .

yāṃ yāṃ vastudaśāṃ yāti tata eva mune śivam

||25||

svarūpaṃ samavāpnoti rūpālokamanodṛśām .

ādyaṃ pūjyaṃ namaskāryaṃ stutyamarghyaṃ sureśvaram

||26||

enaṃ taṃ viddhi vedyānāṃ sīmāntaṃ mahatāmapi .

etamātmānamālokya jarāśokabhayāpaham .

saṃbhṛṣṭabījavajjanturna bhūyaḥ parirohati

||27||

sakalajantuṣu yattvabhayapradaṃ

viditamādyamupāsyamayatnataḥ .

tvamajamātmagataṃ paramaṃ padaṃ

bhavasi kiṃ parimuhyasi dṛṣṭiṣu

||28||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mo0 nirvāṇaprakaraṇe pū0 mahādevasya pūjyasīmāntatvakathanaṃ nāma pañcatriṃśaḥ sargaḥ .. 35..