Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
tato muhūrtena haro gaurīkamalinīsaraḥ .
madvikāsonmukhaḥ svairaṃ vikāsaṃ bahirādade
||1||dṛkcayo dyotayāmāsa mukhākāśataloditaḥ .
bodhaṃ samudgakādarka aṃśurāśirivodgataḥ
||2||īśvara uvāca .
mune mananamāhūya svasattaivāśu mīyatām .
tvamarthaṃ māharānarthaṃ pavanaḥ spandatāmiva
||3||draṣṭavyamiha yatkiṃcittaddṛṣṭaṃ kiṃ samaṃ bhramaiḥ .
na hi heyamupādeyaṃ ceha paśyāmi tadvidaḥ
||4||śāntyaśāntimayānetānvikalpāndalayannasiḥ .
dhīrosinānyathā''sthitvā tvameva bhava cātmadṛk
||5||imāṃ dṛśyadaśāmāśu bāhyabodhāya vā punaḥ .
samāśritya maduktaṃ tvaṃ śrṛṇu tūṣṇīṃ sthitena kim
||6||ityuktvā bāhyabodhastvaṃ mā bhaveti triśūladhṛk .
prāṇenedaṃ dehagehaṃ parisphurati yantravat
||7||prāṇahīnaṃ parispandaṃ tyaktvā tiṣṭhati mūkavat .
cālanī pāvanī śaktiḥ śaktiḥ saṃvedanī citiḥ
||8||sā mūrtā khādapi svacchā satsattaivātra kāraṇam .
vinaśyataḥ prāṇadehau viyogānmarudeva ca
||9||cidātmā khādapi svaccho na vinaśyati kiṃ bhramaiḥ .
manaḥprāṇamaye dehe cittattvaṃ parijāyate
||10||mukure hyamalābhāse pratibimbaṃ pravartate .
sadapyagragataṃ vastu pratibimbakriyā vinā
||11||yathā nāsti malopete mukure munināyaka .
tathā nāsti gataprāṇe vidyamāne'pi dehake
||12||sarvagāpi ciducchūnabodhātspandādikaṃ prati .
bodhātkalaṅkavimalā cideva paramaṃ śivam
||13||vidurdevaṃ tadābhāsaṃ sarvasattārthadaṃ tathā .
sa hariḥ sa śivaḥ so'jaḥ sa brahmā sa sureśvaraḥ
||14||anilānalacandrārkavapuḥ sa parameśvaraḥ .
sa eṣa sarvago hyātmā citkhaniścetanaḥ smṛtaḥ
||15||deveśo devabhṛddhātā devadevo divaḥ patiḥ .
mahācitaḥ samullāsaṃ muhyantīva na kecana
||16||ye nāma te jagatyete brahmaviṣṇuharādayaḥ .
parasmātpariniryātā brahmaviṣṇuharādayaḥ
||17||kaṇāstaptāyasa iva vāridheriva bindavaḥ .
teṣviva bhramabhūteṣu jāteṣviva parātpadāt
||18||sthiteṣu bhramabījeṣu kalpanājālakartṛṣu .
sahasraśataśākheyamavidyodeti pīvarī
||19||vedavedārthavedādijīvajālajaṭāvalī .
tatastasyā anantāyāḥ prasṛtāyāḥ punaḥpunaḥ
||20||saṃpannadeśakālāyāḥ kramaḥ syādvarṇanāsu kaḥ .
brahmaviṣṇuharādīnāmato'yaṃ paramaḥ pitā
||21||mūlabījaṃ mahādevaḥ pallavānāmiva drumaḥ .
sarvasattvābhidhaḥ sarvaḥ sarvasaṃvedanaikakṛt
||22||sarvasattāprado bhāsvānvandyo'bhyarcyaśca tadvidaḥ .
pratyakṣavastuviṣayaḥ sarvatraiva sadoditaḥ
||23||saṃvedanātmakatayā gatayā sarvagocaram .
na tasyāhvānamantrādi kiṃcidevopayujyate
||24||nityāhūtaḥ sa sarvastho labhyate sarvataḥ svacit .
yāṃ yāṃ vastudaśāṃ yāti tata eva mune śivam
||25||svarūpaṃ samavāpnoti rūpālokamanodṛśām .
ādyaṃ pūjyaṃ namaskāryaṃ stutyamarghyaṃ sureśvaram
||26||enaṃ taṃ viddhi vedyānāṃ sīmāntaṃ mahatāmapi .
etamātmānamālokya jarāśokabhayāpaham .
saṃbhṛṣṭabījavajjanturna bhūyaḥ parirohati
||27||sakalajantuṣu yattvabhayapradaṃ
viditamādyamupāsyamayatnataḥ .
tvamajamātmagataṃ paramaṃ padaṃ
bhavasi kiṃ parimuhyasi dṛṣṭiṣu
||28||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mo0 nirvāṇaprakaraṇe pū0 mahādevasya pūjyasīmāntatvakathanaṃ nāma pañcatriṃśaḥ sargaḥ .. 35..