मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham — Sarga 117

3
Yoga Vāsiṣṭham · Nirvāṇaprakaraṇam — Pūrvārdham · 117

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

bhavatāmādipuruṣa ikṣvākurnāma bhūpatiḥ .

ikṣvākuvaṃśaprabhava yathā muktastathā śrṛṇu

||1||

ikṣvākurnāma bhūpālaḥ svarājyaṃ paripālayan .

kadācidekāntagato manasā samacintayat

||2||

jarāmaraṇasaṃkṣobhasukhaduḥkhabhramasthiteḥ .

asya dṛśyaprapañcasya ko hetuḥ syāditi svayam

||3||

jagato na vivedāsau kāraṇaṃ cintayannapi .

athaikadā pṛcchadasau brahmalokāgataṃ manum

||4||

pūjitaṃ svasabhāsaṃsthaṃ bhagavantaṃ prajāpatim .

ikṣvākuruvāca .

māṃ yojayati dhārṣṭyena bhagavankaruṇānidhe

||5||

bhavatprasāda evāyaṃ bhavantaṃ praṣṭumañjasā .

kutaḥ sargo'yamāyātaḥ svarūpaṃ cāsya kīdṛśam

||6||

kiyadetajjagatkasya kadā keneti kathyate .

ahaṃ kathaṃ ca viṣamādasmātsaṃsṛtivibhramāt

||7||

vimucyeya ghanāstīrṇājjālādiva vihaṃgamaḥ .

manuruvāca .

aho nu cirakālena viveke suvikāsini

||8||

vitathānarthavicchettā sāraḥ praśnastvayā kṛtaḥ .

yadidaṃ dṛśyate kiṃcittannāsti nṛpa kiṃcana

||9||

yathā gandharvanagaraṃ yathā vāri marusthale .

yattu no dṛśyate kiṃcittanna kiṃcidiva sthitam

||10||

manaḥṣaṣṭhendriyātītaṃ yatsyādapi na kiṃcana .

avināśaṃ tadastīha tatsadātmeti kathyate

||11||

iyaṃ tu sarvadṛśyāḍhyā rājansargaparaṃparā .

tasminneva mahādarśe pratibimbamupāgatā

||12||

bhāḥ svabhāvasamutpannā brahmasphuraṇaśaktayaḥ .

kāścidbrahmāṇḍatāṃ yānti kāścidgacchanti bhūtatām ..

anyāstvanyatvamāyānti bhavatyevaṃ jagatsthitiḥ .

na bandho'sti na mokṣo'sti brahmaivāsti nirāmayam .

naikamasti na ca dvitvaṃ saṃvitsāraṃ vijṛmbhate

||14||

ekaṃ yathā sphurati vāri taraṅgabhaṅgai-

revaṃ parisphurati cinna ca kiṃcideva .

tvaṃ bandhamokṣakalane pravimucya dūre

svastho bhavā'bhavabhayo'bhayasāra eva

||15||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mo0 nirvāṇaprakaraṇe pū0 ikṣvākumanusaṃvāde saptadaśādhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 117 ..