Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śikhidhvaja uvāca .
naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmahāmune .
sthito'smi gatasaṃdeho viśrāntamatirātmavān
||1||jñātajñeyo mahāmaunī tīrṇamāyāmahārṇavaḥ .
śānto'hamanahaṃrūpo jñaḥ sthito'smi nirāmayaḥ
||2||aho nu suciraṃ kālaṃ prabhrānto'haṃ bhavāmbudhau .
sthānamakṣayamakṣubdhamadhunā prāptavānaham
||3||evaṃ sthite mune nāsti sāhaṃtādijagattrayam . mūrkhabuddhamidaṃ bhāti yattadbrahmeti vedmyaham ..
kumbha uvāca .
jagadeva na yatrāste tatrāhaṃtvaṃvibhāsanam .
itthamambarasaṃsāraḥ kva kutaḥ kīdṛśaḥ katham
||5||yathāsthitavyavahṛtirmaunī śāntamanā muniḥ .
saumyārṇavodarāvartaparispandavadāsva bho
||6||brahmarūpamidaṃ śāntamitthamasti yathāsthitam .
ahaṃ jagadidaṃ ceti śabdārthātma nabhomayam
||7||idamādyantarahitaṃ sarvaṃ saṃsāranāmakam .
ciccamatkṛtināmātma nabhaḥ kacakacāyate
||8||saṃniveśadṛśaḥ śāntau tadasti kanakaṃ yathā .
jagadādyarthasaṃśāntau brahmedaṃ vidyate tathā
||9||yathā svayaṃbhūḥ saṃkalpaḥ svayaṃ nāma tathaiva hi .
etau svavedanāyattau bandhamokṣau vyavasthitau
||10||ahamityeva saṃkalpo bandhāyātivināśine .
nāhamityeva saṃkalpo mokṣāya vimalātmane
||11||yadbandhamokṣasaṃkalpaśabdārthānāṃ sadā satām .
svarūpavedanaṃ tatsatkevalatvaṃ ca kathyate
||12||anahaṃvedanaṃ siddhirahaṃvedanamāpadaḥ .
so'hamevānahamiti śuddhabodho bhavātmavān
||13||asaṃkalpanamātreṇa samyagjñānodayātmanā .
saṃkalpaḥ kṣīyate siddhyai svayamevāsadātmakaḥ
||14||apratarkye svarūpe hi nāsti kāraṇatā śive .
kāraṇābhāvataḥ kāryapadārtho'pi na vidyate
||15||padārthābhāvasaṃsiddhau vedanaṃ nopapadyate .
kāraṇābhāvato nityamahaṃbhāvasya nodayaḥ
||16||ahaṃbhāvānudayataḥ saṃsāraḥ kasya kīdṛśaḥ .
saṃsārābhāvataḥ sarvaṃ paramevāvaśiṣyate
||17||yadidaṃ bhāsate tatsatparamevātmani sthitam .
paraṃ pare parāpūrṇaṃ samameva vijṛmbhate
||18||tena nistimitaṃ sarvaṃ śilākīrṇamivācalam .
viddhi raśmimayākāramiva brahma jagatsthitam
||19||puraḥ saṃkalpake naṣṭe saṃkalpanagarasya yat .
rūpaṃ tadviddhi jagataḥ khādacchaṃ sadasanmayam
||20||chāyāpuruṣavatspandi śāntaṃ nirmananaṃ jagat .
jagacchabdārtharahitaṃ yaḥ paśyati sa paśyati
||21||rūpālokamanaskārā nīrasāgamabhāvanā .
samyagjñānāvabodhasya nirvāṇaṃ vai vidurbudhāḥ
||22||yathāsti vāto niḥspando yathāsti khagatopi vā .
yathā hemāsaṃniveśamasti brahma jagattathā
||23||nīrasā asadābhāsā jagatpratyayakāriṇaḥ .
rūpālokamanaskārāḥ santīme brahmarūpiṇaḥ
||24||ūrmiśabdārtharahitaṃ yādṛgambu bahūnyapi .
sargaśabdārtharahitaṃ tādṛgbrahma nisargavat
||25||sarga eva paraṃ brahma paraṃ brahmaiva sargadṛk .
sargaśabdārtharahito vākyārthastveṣa śāśvataḥ
||26||brahmaśabdārthasaṃpattau sargaśabdārthadhīḥ kṛtā .
sargaśabdārthasaṃsiddhau brahmaśabdārthadhīḥ kṛtā
||27||samastaśabdaśabdārthabhāvanābhāvanodayam .
śuddhaṃ tiṣṭhati cidvyoma brahmaśabdena kathyate
||28||samyagdarśanasaṃsiddhāvubhayorapyavedane .
yacchiṣṭamajaraṃ śāntaṃ tato vāgvinivartate
||29||saṃśāntasarvātmakavedanaugha-
mastīdamekātmakasvasvarūpam .
yathāsthitaṃ sarvajagatsvarūpaṃ
pāṣāṇarūpaṃ ca paraṃ jñarūpam
||30||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū0 cū0 śikhidhvajāvabodhanaṃ nāmaikonaśatatamaḥ sargaḥ .. 99..