Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
bhuśuṇḍa uvāca .
kathayatyevamapyevaṃ sa vidyādharanāyakaḥ .
āsītsaṃśāntasaṃvittiḥ samādhipariṇāmavān
||1||prabodhyamāno'pi mayā bhūyobhūyastatastataḥ .
na papāta purodṛśye paraṃ nirvāṇamāgataḥ
||2||sa prāpa parama sthānaṃ tāvanmātraprabodhavān .
kenacinnādhikenāṅga yatnenātiśayaiṣiṇā
||3||ata uktaṃ mayā rāma yadi śuddhe hi cetasi .
upadeśaḥ prasarati tailabindurivāmbhasi.
||4||nāhamityasti te nāntarmainaṃ bhāvaya śāntaye .
etāvadupadeśoktiḥ paramā netarāsti hi
||5||eṣaivābhavyamanasi patitā pravilīyate .
uttāne masṛṇādarśe muktāphalamivāmalam
||6||bhavye tu śāntamanasi lagatyabhyetyavicyutim .
praviśyāntarvicārākhyāmarcirarkamaṇau yathā
||7||ahaṃbhāvanamevoccairbījaṃ duḥkhākhyaśālmaleḥ .
mamedaṃ tadvadādīti śākhāprasarakāraṇam
||8||ahamādau mametyantastata icchā pravartate .
idamarthaśatānarthakāriṇī bhavabhāriṇī
||9||evaṃvidhā muniśreṣṭha mūḍhā api cirāyuṣaḥ .
bhavantyaniyamo hyaṅga dīrghāyuṣyasya kāraṇam
||10||antaḥśuddhamanaskā ye sucirāyābhayapradam .
manāgapyupadiṣṭāste prāpnuvanti paraṃ padam
||11||śrīvasiṣṭha uvāca .
merumūrdhani māmevamuktvā sa vihagādhipaḥ .
tūṣṇīṃ babhūva muktātmā ṛṣyamūka ivāmbudaḥ
||12||ahamāpṛcchya taṃ siddhaṃ vidyādharamatho punaḥ .
prāpta ātmāspadaṃ rāma munimaṇḍalamaṇḍitam
||13||etattavādya kathitaṃ balibhukkathoktaṃ
vidyādharopaśamanaṃ laghubodhanottham .
asminbhuśuṇḍavihagendrasamāgame me
caikādaśeha hi gatāni mahāyugāni
||14||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 de0 mo0 nirvāṇaprakaraṇe u0 vidyādharopākhyāne vidyādharanirvāṇaṃ nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ .. 16 ..