Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
sūcī sā saṃbhavadvāṇī cintayitvetyakampanam .
punastaddehalābhāya bhavāmyāśu tapasvinī
||1||iti saṃcintya cittasthaṃ saṃhṛtya janamāraṇam .
tadeva himavacchṛṅgaṃ jagāma tapase sthitam
||2||apaśyadeva sūcitvaṃ sā tanmānasamātmani .
prāṇavātātmikā prāṇaiḥ praviśya hṛtamānasam
||3||athātmanyeva sūcitvaṃ paśyatyeva manomayam .
prāṇavātaśarīrāsau jagāma himavacchiraḥ
||4||dṛḍhadāvānale tatra sarvabhūtavivarjite .
mahāmahāśilābhābhārūkṣe pāṃsuvidhūsare
||5||tasthāvabhyuditevāsau nistṛṇe vipule sthale .
marāvakasmātsaṃjātaśuṣkā tṛṇaśikhā yathā
||6||susūkṣmasyaikapādasya sārdhenaivāśritorvarā .
svasaṃvidekapādātma tapaḥ kartuṃ pracakrame
||7||sūkṣmapādatalenaiṣā vasudhāreṇusaṃkaṭī .
nivārya tripadīṃ kṛtsnādyatnenordhvamukhī sthitā
||8||kṛṣṇatvahiṃsratātaikṣṇyavyāptāsyapavanāśanaiḥ .
yatnātpadaṃ nibadhnantī reṇvaṇūpalasaṃkaṭe
||9||araṇye kṣubhitā saṃpaddūrālokārthamutthitām .
pucchākoṭisthitāṃ vātālolāmanucakāra sā
||10||mukharandhraviniṣkrāntā tasyā bhāskaradīdhitiḥ .
sakhī babhūva sūcyābhā paścādbhāgaikarakṣiṇī
||11||kṣudre'pi svajane bhūte'pyeti vatsalatāṃ janaḥ .
dīdhityāpi sakhīvṛttaṃ sūcyāṃ śucitayā bhṛtam
||12||babhūva tasyāḥ svacchāyā dvitīyā tāpasī sakhī .
evaṃ sūcīva malinā tayā paścātkṛteva sā
||13||sūcyā tayā sunirgatya supātākṣyā sma kūṇitaiḥ .
paścātsakhyābhayā sādhuranyonyācārakevalam
||14||sūcyābhiprekṣite yātā matiṃ drumalatādayaḥ .
mahātapasvinīṃ sūcīṃ dṛṣṭvā notkaṇṭhayanti ke
||15||sthirabaddhapadāmenāṃ svamanovṛttimutthitām .
anilaṃ bhojayāṃcakrurmukhanirgatabhāṃkṛtaiḥ
||16||prasūtāni bhaviṣyāṇi gīrvāṇānyāni vā ciram .
kausumāni rajāṃsyasyā ityāsyaṃ paryapūrayan
||17||tato mahendraprahitaṃ vātanunnāmiṣaṃ rajaḥ .
tayā tvabhratvavyājena na nigīrṇaṃ mukhe viśat
||18||na nigīrṇavatī tāni rajāṃsi dṛḍhaniścayāt .
antaḥsāratayā kāryaṃ laghavo'pyāpnuvanti hi
||19||na pibatyāsyasaṃsthāni tathā puṣparajāṃsyapi .
vismayaṃ pavanaḥ prāpa sumerūnmūlanādhikam
||20||āśiraḥ pihitā paṅkaiḥ pūritāpi mahājalaiḥ .
vidhūtāpi bṛhadvātairdagdhāpi vanavahnibhiḥ
||21||bhinnāpi karakāpāterbhrāmitāpi taḍidbhramaiḥ .
udvejitāpi jaladaiḥ kṣobhitāpyatigarjitaiḥ
||22||api varṣasahasraiḥ sā cittasthadṛḍhaniścayā .
pādāgraṃ tu kusupteva nākampata tapasvinī
||23||nivṛttāyā bahiḥspandāddeśakāle bahau gate .
vicārayantyāstasyāḥ svamātmā satyaṃ sucetanam
||24||jñānālokaḥ samudabhūtsā parāvaradarśinī .
babhūva nirmalā sūcirviṣūcī pāvanaṃ param
||25||jātā viditavedyā sā svayameva tayā dhiyā .
tapasā duṣkṛte kṣīṇe sūcī svasukhasūcinī
||26||iti varṣasahasrāṇi sākaroddāruṇaṃ tapaḥ .
saptasaptamahālokasaṃtāpakaramunmukhī
||27||tasyāḥ kalpāgnibhīmena tapasā hi mahāgiriḥ .
babhūva tena jvalito jajvāleva tato jagat
||28||kasyedaṃ tapasākrāntaṃ jagadityatha vāsavaḥ .
nāradaṃ paripapraccha sa tasyākathayacca tat
||29||saptavarṣasahasrāṇi sūcī dīrghatapasvinī .
mahāvijñānadehāsau tenedaṃ jvalitaṃ jagat
||30||nāgāḥ śvasanti vicalanti nagāḥ patanti
vaimānikā jaladhivāridharāḥ prayānti .
śoṣaṃ diśo'rkasahitā malinībhavanti
sūcyāḥ surendra tapasā kṣayamāyayeva
||31||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye utpattiprakaraṇe ka0 sūcītapaḥprabhāvo nāma dvisaptatitamaḥ sargaḥ .. 72 ..