Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
athaivaṃprāyayā tatra viśrambhakathayā ciram .
prāktanasnehagarbhiṇyā sthitvovācāyudhābhidhaḥ
||2||parigha uvāca .
yadyatsaṃsārajāle'sminkriyate karma bhūmipa .
tatsamāhitacittasya sukhāyānyasya nānagha
||2||kaccitsaṃkalparahitaṃ paraṃ viśramaṇāspadam .
paramopaśamaṃ śreyaḥ samādhimanutiṣṭhasi
||3||suraghuruvāca .
etanme brūhi bhagavansarvasaṃkalpavarjitam .
paramopaśamaṃ śreyaḥ samādhirhi kimucyate
||4||yo jño mahātmansatataṃ tiṣṭhantyavaharaṃśca vā .
asamāhitacitto'sau kadā bhavati kaḥ kila
||5||nityaṃ prabuddhacittāstu kurvanto'pi jagatkriyāḥ .
ātmaikatattvasaṃniṣṭhāḥ sadaiva susamādhayaḥ
||6||baddhapadmāsanasyāpi kṛtabrahmāñjalerapi .
aviśrāntasvabhāvasya kaḥ samādhiḥ kathaṃ ca vā
||7||tattvāvabodho bhagavansarvāśātṛṇapāvakaḥ .
proktaḥ samādhiśabdena natu tūṣṇīmavasthitiḥ
||8||samāhitā nityatṛptā yathābhūtārthadarśinī .
sādho samādhiśabdena parā prajñocyate budhaiḥ
||9||akṣubdhā nirahaṃkārā dvandveṣvananupātinī . '
proktā samādhiśabdena meroḥ sthiratarākṛtiḥ
||10||niścintādhigatābhīṣṭā heyopādeyavarjitā .
proktā samādhiśabdena paripūrṇā manogatiḥ
||11||yataḥprabhṛti bodhena yuktamātyantikaṃ manaḥ .
tadārabhya samādhānamavyucchinnaṃ mahātmanaḥ
||12||nahi prabuddhamanaso bhūtvā vicchidyate punaḥ .
samādhirdūramākṛṣṭo bisatantuḥ śiśoriva
||13||samagraṃ dinamālokādviramatyakṣayo yathā .
ājīvitāntaṃ no prajñā tathā tattvāvalokanāt
||14||ajasramambuvahanādyathā nadyā na ruddhyate .
tathā vijñānadṛgbodhātkṣaṇamātraṃ na ruddhyate
||15||na vismaratyavirataṃ yathā kālaḥ kalāgatim .
na vismaratyavirataṃ svātmānaṃ prājñadhīstathā
||16||na vismarati sarvatra yathā satatago gatim .
na vismarati niśceyaṃ cinmātraṃ prājña dhīstathā
||17||gatiṃ kālakalā yadvaccinvānā samavasthitā .
ciccitiścetyarahitā cinvānā gatayastathā
||18||yathā sattāvihīnātmā padārtho nopalabhyate .
tathātmajñānahīnātmā kālo jñasya na labhyate
||19||na saṃbhavati saṃsāre guṇahīno guṇī yathā .
na saṃbhavatyātmasaṃvidvarjito hyātmavāṃstathā
||20||sarvadaivāsmi saṃbuddhaḥ sarvadaivāsmi nirmalaḥ .
sarvadaivāsmi śāntātmā sarvadāsmi samāhitaḥ
||21||bhedaḥ kena samādherme janyate kathameva vā .
ātmano'vyatirekeṇa nityameva sadātmatā
||22||tasmātkadācidapi me nāsamādhimayaṃ manaḥ .
na vā samāhitaṃ nityamātmatattvaikasaṃbhavāt
||23||sarvagaḥ sarvadaivātmā sarvameva ca sarvathā .
asamādhirhi ko'sau syātsamādhirapi kaḥ smṛtaḥ
||24||nityaṃ samāhitadhiyaḥ susamā mahāntastiṣṭhanti kāryapariṇāmavibhāgamuktāḥ .
tenāsamāhitasamāhitabhedabhaṅgyā nityoditaḥ kva nu sa uttamavākprapañcaḥ
||25||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe samādhiniścayo nāma dviṣaṣṭitamaḥ sargaḥ .. 62 ..