मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Sthitiprakaraṇam — Sarga 61

3
Yoga Vāsiṣṭham · Sthitiprakaraṇam · 61

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

ye hi rājasasāttvikyā jātā bhuvi mahāguṇāḥ .

te nityameva muditāḥ prakāśāḥ kha ivendavaḥ

||1||

na khedamabhigacchanti vyomabhāgo malaṃ yathā .

nāpadā mlānimāyānti niśi hemāmbujaṃ yathā

||2||

nehante prakṛtādanyatte nānyatsthāvaro yathā .

ramante svasadācāraiḥ svārthebhyaḥ pādapā yathā

||3||

nityamāpūryatāṃ yāti sudhāyāmindusundarī .

rāma rājasasattvasya mokṣamāyātyasau yathā

||4||

āpadyapi na muñcanti śaśivacchītatāmiva .

prakṛtyaiva virājante maitryādiguṇakāntayā

||5||

navastabakabhāvinyā latayeva vanadrumāḥ .

samāḥ samarasāḥ saumyāḥ satataṃ sādhusādhavaḥ

||6||

abdhivadbhutamaryādā bhavanti bhavatā samāḥ .

atasteṣāṃ mahābāho padamāpadavāsanam

||7||

satataṃ tattu gantavyaṃ gantavyaṃ nāpadarṇave .

tathā tatheha jagati vihartavyamakhedinā ..

ātmodayāśca vardhante yathā'rājasasāttvikāḥ .

acintyagatyā sacchāstraṃ vicārya ca punaḥpunaḥ

||9||

anityatā svamanasā vividhaivāśu bhāvataḥ .

ādāvante ca yāṃ nityaṃ kriyā trailokyavartinīm

||10||

padārthānāpadevāśu bhāvayennetaratsudhīḥ .

asamyagdarśanaṃ tyaktvā vyarthamajñānasaṃtatim

||11||

smartavyaṃ samyagevedaṃ jñānamarthamanantakam .

ko'haṃ kathamidaṃ jātaṃ saṃsārāḍambaraṃ vibho

||12||

pravicārya prayatnena prājñena saha sādhubhiḥ .

naca karmasu maṅktavyaṃ nānarthena sahāvaset

||13||

draṣṭavyaḥ sarvavicchedaḥ saṃsārānugataḥ sadā .

sādhurevānugantavyo mayūreṇāmbudo yathā

||14||

ahaṃkārasya dehasya saṃsārasyāplavasya ca .

svavicāramalaṃkṛtya satyamevāvalokayet

||15||

śarīramasthiramapi saṃtyaktvā ghanaśobhanam .

vītamuktāvalītantuṃ cinmātramavalokayet

||16||

tasminpade nityatate sarvage sarvabhāvite .

śive sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā yathā

||17||

yaiva cidbhuvanābhoge bhūṣaṇe vyomni bhāskare .

dharāvivarakośasthe saiva citkīṭakodare

||18||

kumbhavyomnāṃ na bhedo'sti yatheha paramārthataḥ .

citau śarīrasaṃsthānāṃ na bhedo'sti tathānagha

||19||

sarveṣāmeva bhūtānāṃ tiktakaṭvādibhedinām .

ekatvādanubhūterhi kutaścinmātrabhinnatā

||20||

ekasminneva satataṃ sthite sanmātravastuni .

jāto'yamayamunnaṣṭa iti teṣāṃ taveha dhīḥ

||21||

naca tannāma vastvasti yadbhūtvā saṃpralīyate .

ābhāsamātramevedaṃ na sannāsacca rāghava

||22||

udbhūtenāpraśāntena cetasā sapadi sthitam .

neha mohānta āmokṣānnedaṃ yattadavastu ca

||23||

kiṃ kilāsati rāmeha mohajāle samujjhati .

yatkiṃcitsaṅgasaṅgatyā vimohe kāraṇaṃ hi tat

||24||

[ asati jagati kiṃ kileha modaḥ sati ca kimaṅga vimohakāraṇaṃ tat . jananamaraṇasaṃsthitiṣvatastvaṃ bhava khamivātisamaḥ sadopaśāntaḥ ..]

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mokṣopāyeṣu sthitiprakaraṇe jananamaraṇasaṃsthitirnāmaikaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ .. 61 ..