Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
jagadratnasamudgena trailokyādbhutadarśinā .
ityukte padmanābhena jyotsnāśītalayā girā
||1||prahlādanāmā deho'sau vikāśinayanāmbujaḥ .
mudovāca vaco dhīro gṛhītamananakramaḥ
||2||prahlāda uvāca .
hitāhitavicāreṇa rājakāryaśatena ca .
atyahaṃ śramito deva kṣaṇaṃ viśrāmatāṃ gataḥ
||3||bhagavaṃstvatprasādena sthitiḥ samyagathāgatā .
samādhāvasamādhau ca rūpeṇāhaṃ samaḥ sadā
||4||ciramantarmahādeva dṛṣṭo'syamalayā dhiyā .
punarbahirayaṃ dṛṣṭyā diṣṭyā deva pradṛśyase
||5||ahamāsamanantāyāmasyāṃ dṛṣṭau maheśvara .
sarvasaṃkalpamuktāyāṃ vyoma vyomnīva nirmale
||6||na śokena na mohena na ca vairāgyacintayā .
na dehatyāgakāryeṇa na saṃsārabhayena ca
||7||ekasminvidyamāne hi kutaḥ śokaḥ kutaḥ kṣatiḥ .
kuto dehaḥ kva saṃsāraḥ kva sthitiḥ kva bhayābhaye
||8||yathecchayaivāmalayā kevalaṃ svayamutthayā .
evamevāhamavasaṃ vitate pāvane pade
||9||hā virakto'smi saṃsāraṃ tyajāmītīyamīśvara .
aprabuddhadṛśāṃ cintā harṣaśokavikāradā
||10||dehābhāve na duḥkhāni dehe duḥkhāni me matiḥ .
iti cintāviṣavyālī mūrkhamevāvalumpati
||11||idaṃ sukhamidaṃ duḥkhamidaṃ nāstīdamasti me .
iti dolāyitaṃ ceto mūḍhameva na paṇḍitam
||12||ahamanyo'nya evāyamityajñānāṃ tu vāsanā .
dūrodastātmabuddhīnāṃ jayatyasumatāmiha
||13||idaṃ tyājyamidaṃ grāhyamiti mithyā manobhramaḥ .
nonmattatāṃ nayatyantarjñamajñamiva durdhiyaḥ
||14||sarvasminnātmani tate tvayi tāmarasekṣaṇa .
heyopādeyapakṣasthā dvitīyā kalanā kutaḥ
||15||vijñānābhāsamakhilaṃ jagatsadasadutthitam .
kiṃ heyaṃ kimupādeyamiha yattyajyate na vā
||16||kevalaṃ svasvabhāvena draṣṭradṛśye vicārayan .
kṣaṇaṃ viśrāntavānantaḥ paramātmātmanātmani
||17||bhāvābhāvavinirmukto heyopādeyavarjitaḥ .
evamāsamahaṃ pūrvamadhunetthaṃ vyavasthitaḥ
||18||sa mayātmīyamāpannaṃ sarvamātmātmatāṃ gataḥ .
karomyahaṃ mahādeva tubhyaṃ yatparirocate
||19||tvamayaṃ puṇḍarīkākṣaḥ pūjyastāvajjagattraye .
tanmattaḥ prakṛtiprāptāṃ pūjāmādātumarhasi
||20||ityuktvā dānavādhīśaḥ puraḥ kṣīrodaśāyinaḥ .
śailendra iva pūrṇendumarghapātramupādade
||21||sāyudhaṃ sāpsarovṛndaṃ sasuraṃ sakhagādhipam .
pūjayāmāsa govindaṃ satrailokyamathāgragam
||22||sabāhyābhyantarabhrāntabhuvanaṃ bhuvaneśvaram . .
pūjayitvātha tiṣṭhantamuvāca kamalāpatiḥ
||23||śrībhagavānuvāca .
uttiṣṭha dānavādhīśa siṃhāsanamupāśraya .
yāvadāśvabhiṣekaṃ te svayameva dadāmyaham
||24||pāñcajanyaravaṃ śrutvā ya ime samupāgatāḥ .
siddhāḥ sādhyāḥ suraughāste kurvantu tava maṅgalam
||25||ityuktvā puṇḍarīkākṣo dānavaṃ siṃhaviṣṭare .
yojayāmāsa yogyaṃ taṃ meruśrṛṅga ivāmbudam
||26||athainaṃ harirāhūtaiḥ kṣīrodādyairmahābdhibhiḥ .
gaṅgādibhiḥ saritpūraiḥ sarvatīrthajalaistathā
||27||sarvaviprarṣisaṅghaiśca sarvasiddhagaṇaiḥ saha .
punarvidyādharayuto lokapālasamanvitaḥ
||28||abhyaṣiñcadameyātmā daityarājye mahāsuram .
marudgaṇaiḥ stūyamānaṃ pūrvaṃ svarge hariṃ yathā
||29||surāsuraiḥ stūyamānaṃ stūyamānaḥ surāsuraiḥ .
abhiṣiktamuvācedaṃ prahlādaṃ madhusūdanaḥ
||30||śrībhagavānuvāca .
yāvanmerurdharā yāvadyāvaccandrārkamaṇḍale .
akhaṇḍitaguṇaślāghī tāvadrājā bhavānagha
||31||iṣṭāniṣṭaphalaṃ tyaktvā samadarśanayā dhiyā .
vītarāgabhayakrodho rājyaṃ samanupālaya
||32||rājye'sminbhogasaṃpūrṇe dṛṣṭānuttamabhūminā .
na gantavyastvayodvegaḥ svarge mānavake'thavā
||33||deśakālakriyākārairyathāprāptāsu dṛṣṭiṣu .
prakṛtaṃ kāryamātiṣṭha tyaktvā mānasamāssva bho
||34||atidehatayedaṃtāmamatāparivarjitam .
bhāvābhāve samaṃ kāryaṃ kurvanniha na bādhyase
||35||dṛṣṭasaṃsāraparyāyastulinātulatatpadaḥ .
sarvaṃ sarvatra jānāsi kimanyadupadiśyate
||36||vītarāgabhayakrodhe tvayi rājani rājati .
nedānīṃ duḥkhadurgranthirnāsurāndalayiṣyati
||37||vāṣpaśrīrnāsurīkarṇamañjarīḥ plāvayiṣyati .
vanarājimivonmattā sarittārataraṅgiṇī
||38||adyaprabhṛtyasaṃprāptadānavāmarasaṃgaram .
nirmandarāmbhonidhivajjagatsvasthamiva sthitam
||39||devāsurakuṭumbinyo bhartṛṣvantaḥpureṣu ca .
sveṣveva yāntu viśvāsamaparasparamāhṛtāḥ
||40||bhavabahulaniśānitāntanidrā-
timiramapāsya sadoditāśayaśrīḥ .
danusuta vanitāvilāsaramyāṃ
ciramajitāmupabhuṅkṣva rājyalakṣmīm
||41||ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de0 mokṣopāyeṣūpaśamaprakaraṇe prahādābhiṣeko nāmaikacatvāriṃśaḥ sargaḥ .. 41 ..