मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Utpattiprakaraṇam — Sarga 24

3
Yoga Vāsiṣṭham · Utpattiprakaraṇam · 24

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrīvasiṣṭha uvāca .

dūrāddūramabhiplutya śanairuccaiḥ padaṃ gate .

hastaṃ haste samālambya yāntyau dadṛśaturnabhaḥ

||1||

ekārṇavamivocchūnaṃ gambhīraṃ nirmalāntaram .

komalaṃ komalamarudāsaṅgasukhabhogadam

||2||

āhlādakamalaṃ saumyaṃ śūnyatāmbhonimajjanāt .

atyantaśuddhaṃ gambhīraṃ prasannamapi sajjanāt

||3||

śṛṅgasthanirmalāmbhodapīnodarasudhālaye .

viśaśramaturāśāsu pūrṇacandrodarāmale

||4||

siddhagandharvamandāramālāmodamanohare .

candramaṇḍalaniṣkrānte remāte madhurānile

||5||

sasnaturbhūrigharmānte taḍidraktābjasaṃkule .

sarasīva jalāpūramanthare meghamaṇḍale

||6||

bhūtalaughamahāśailamṛṇālāṅkurakoṭiṣu. .

dikṣu babhramatuḥ svairaṃ bhramaryau sarasīṣviva

||7||

dhārāgṛhadhiyā dhīragaṅgānirjharadhāriṇi .

bhrematurvātavikṣubdhameghamaṇḍalamaṇḍape

||8||

tato madhuragāminyau viśrāmyantyau svaśaktitaḥ .

śūnye dadṛśaturvyoma mahārambhātimantharam

||9||

adṛṣṭapūrvamanyonyaṃ sarvasaṃkaṭakoṭaram .

apūryamāṇamāśūnyaṃ jagatkoṭiśatairapi

||10||

uparyuparyuparyuccairanyairanyairvṛtaṃ pṛthak .

vicitrābharaṇākārairbhūtalaiḥ suvimānakaiḥ

||11||

paritaḥ pūritavyomnāṃ mervādikulabhūbhṛtām .

padmarāgataṭoddyotaiḥ kalpajvālopamodaram

||12||

muktāśikharabhāpūrairhimavatsānusundaram .

kāñcanādristhalārcirbhiḥ kāñcanasthalabhāsuram

||13||

mahāmarakatābhābhiḥ śādvalasthalanīlimam .

draṣṭṛdṛśyakṣayāsaktajātadhvāntotthakālimam

||14||

pārijātalatālolavimānagaṇaketanam .

ato mañjarikākāramiva vaidūryabhūtalam

||15||

manovegamahāsiddhajitavātagamāgamam .

vimānagṛhadevastrīgeyavādyasaghuṃghumam

||16||

trailokyavarabhūtaughasaṃcārāviralāntaram .

anyonyādṛṣṭasaṃcārasurāsurakulākulam

||17||

paryantasthitakūṣmāṇḍarakṣaḥpaiśācamaṇḍalam .

vātaskandhamahāvegavahadvaimānikavrajam

||18||

vahadvimānasītkāramuṣṭigrāhyaghanadhvani .

graharkṣaghanasaṃcārātpracaladvātayantrakam

||19||

nikaṭātapadagdhālpasiddhasiddhojjhitāspadam .

arkāśvamukhavātāstadagdhamugdhavimānakam

||20||

lokapālāpsarovṛndasaṃcārācāracañcalama .

devyantaḥpurikādagdhadhūpadhūmāmbudāmbaram

||21||

svasvargāhūtadevastrīsvāṅgavibhraṣṭabhūṣaṇam .

sāmānyasiddhasaṅghogratejaḥpuñjatamobalam

||22||

valavatsiddhasaṃghaṭṭagamāgamavighaṭṭitaiḥ .

ghanaiḥ sāṃśukapārśvasthahimavanmerumandaram

||23||

kākolūkairgṛdhrabhāsai rāśibhūtaiścalairvṛtam .

nṛtyadbhirḍākinīsaṅghaistaraṅgairiva vāridhim

||24||

pravṛttairyoginīsaṅghaiḥ śvakākoṣṭrakharānanaiḥ .

nirarthaṃ yojanaśataṃ gatvāgacchadbhirāvṛtam

||25||

lokapālapurodhvāntadhūmadhūmre'bhramandire .

siddhagandharvamithunaprārabdhasuratotsavam

||26||

svargagītastavonmattamadanākrāntamārgagam .

anāratavahaddhiṣṇyacakralakṣitapakṣakam

||27||

vātaskandhanikhātontarvahattripathagājalam .

āścaryālokanavyagrasaṃcarattridaśārbhakam

||28||

sadehasaṃcaradvajracakraśūlāsiśaktimat .

kvacinnirbhitti bhavanaṃ gāyannāradatumburu

||29||

meghamārgamahāmeghamahārambhākulaṃ kvacit .

citranyastasamākāramūkakalpāntavāridam

||30||

utpatatkajjalādrīndrasundarāmbhodharaṃ kvacit .

kvacitkanakaniṣpandakāntatāpāntavāridam

||31||

kvaciddigdāhatāpāḍhyamṛṣyamūkāmbudāṃśukam .

kvacinniṣpavanāmbhodhisaṃrambhaṃ śūnyatājalam

||32||

kvacidvātanadīprauḍhavimānatṛṇapallavam .

kvaciccaladalivrātapṛṣṭhatvakkāntinirmalam

||33||

kvacinmerunadīkalpavātadhūlividhūsaram .

kvacidvimānagīrvāṇaprabhācitrabalāṅgakam

||34||

kvacinnirambaronnṛttamātṛmaṇḍalamālitam .

kvacinnityaṃ navakṣībakṣubdhayogīśvarīgaṇam

||35||

kvacicchāntasamādhisthaviśrāntamunimālitam .

samaṃ dūrāstasaṃrambhasādhucittamanoharam

||36||

gāyatkinnaragandharvasurastrīmaṇḍalaṃ kvacit .

kvacitstabdhapurākīrṇaṃ vahatpuravaraṃ kvacit

||37||

kvacidrudrapurāpūrṇaṃ kvacidbrahmamahāpuram .

kvacinmāyākṛtapuraṃ kvacidāgāmipattanam

||38||

kvacidbhramaccandrasaraḥ kvacitstabdhamayaṃsaraḥ .

kvacitsaratsiddhagaṇaṃ kvacidindukṛtodayam

||39||

kvacitsūryodayamayaṃ kvacidrātritamomayam .

kvacitsaṃdhyāṃśukapilaṃ kvacinnīhāradhūsaram

||40||

kvaciddhimābhradhavalaṃ kvacidvarṣatpayodharam .

kvacitsthala ivākāśa eva viśrāntalokapam

||41||

ūrdhvādhogamanavyagrasurāsuragaṇaṃ kvacit .

pūrvāparottarāyāmyadiksaṃcārākulaṃ kvacit

||42||

api yojanalakṣāṇi kvacidduṣprāpabhūdharam .

avināśitamaḥpūrṇaṃ dṛṣadgarbhopamaṃ kvacit

||43||

avināśibṛhattejaḥ kvacidarkānalopamam .

himānījaṭharāśītaṃ kvaciccandrādisadmasu

||44||

kvacidvahatpurovṛttakalpavṛkṣalatāvanam .

kvaciddaityahatottuṅgaprapataddevapattanam

||45||

vaimānikanipātena vahilekhāṅkitaṃ kvacit .

kvacitketuśatotpātamithaḥsaṃghaṭṭapaṭṭitam ..

kvacicchubhagrahagaṇapragṛhītāgryamaṇḍalam .

kvacidrātritamovyāptaṃ kvaciddivasabhāsvaram

||47||

kvacidudgarjadambhodaṃ kvacinmūkāmalāmbudam .

vātāvakīrṇaśuklābhrakhaṇḍapuṣpottaraṃ kvacit

||48||

kvacidatyantaniḥśūnyamavadātamanantaram .

ānandamṛduśāntācchaṃ jñasyeva hṛdayaṃ tatam

||4||

śukravāhanabhekaughaiḥ kvacidgalakṛtāravam .

śūnyatāvārivalitaṃ kṣetramākāśavāsinām

||50||

mayūrahemacūḍādipakṣibhiḥ kvacidāvṛtam .

vidyādharīṇāṃ devīnāṃ vāhanairvihitāspadaiḥ

||51||

kvacidabhrāntaronnṛtyadguhamāyūramaṇḍalam .

kvacidagniśukaiḥ śyāmaṃ śādvalānāmiva sthalam

||52||

kvacitpreteśamahiṣamahimnā vāmanāmbudam .

kvacidaśvaistṛṇagrāmaśaṅkāgrastāsitāmbudam

||53||

kvaciddevapuravyāptaṃ kvaciddaityapurānvitam .

anyonyāprāpyanagaraṃ nagarandhrakarānilam

||84||

kvacitkulācalākāranṛtyadbhairavabhāsuram .

kvacitsapakṣaśailendrasamanṛtyadvināyakam

||515||

kvaciddhargharavātaughapakṣaproḍḍīnaparvatam .

kvacidgandharvanagarasurastrīvṛndabandhuram

||56||

kvacidvahadgiridhvastavṛkṣalakṣocchritāmbudam .

kvacinmāyākṛtākāśanalinījalaśītalam

||57||

kvacidindukarākṛṣṭiśītalāhlādamārutam .

kvacittaptānilādagdhadrumaparvatavāridam

||58||

kvacidatyantasaṃśāntavātādekāntanirdhvani .

kvacitparvatatulyābhraśikhākūṭaśatodayam

||59||

kvacitprāvṛḍbhavonmattaghanābhraravaghargharam .

kvacitsurāsuragaṇapravṛttaraṇadugamam

||60||

kvacidvyomābjinīhaṃsīsvanāhūtābjavāhanam .

kvacinmandākinītīranalinīluṇṭhakānilam

||61||

svaśarīreṇa gaṅgādisaritāṃ sannidhānataḥ .

proḍḍīnamatsyamakarakulīrāmbujakūrmakam

||62||

pātālagārkajanitabhūcchāyākākacopanaiḥ .

kvacitkvacinmaṇḍaleṣu grastacandrārkamaṇḍalam

||63||

kvacitsargānilādhūtamāyākusumakānanam .

patatpuṣpahimāsāratrasadvaimānikāṅganam

||64||

udumbarodaramaśakakramabhramajjagattrayāntaragatabhūtasaṃcayam .

vilaṅghya tadvaralalane khamuccakairmahītalaṃ punarapi gantumudyate

||65||