मुख्यं गम्यताम्

Try searching

Quick links

Crawlable search page

Yoga Vāsiṣṭham — Utpattiprakaraṇam — Sarga 88

3
Yoga Vāsiṣṭham · Utpattiprakaraṇam · 88

Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma

śrībrahmovāca .

brahmāṇo brāhmaṇā bhānurityuktvā brahmaṇo mama .

brahmanbrahmavidāṃ śreṣṭha tūṣṇīmeva babhūva saḥ

||1||

tata uktaṃ mayā tasya ciraṃ saṃcintya cetasā .

bhāno bhāno vadāśu tvaṃ kimanyatsaṃsṛjāmyaham

||2||

etāni daśa vidyante kila yatra jaganti vai .

tatrānyo mama sargeṇa ko'rthaḥ kathaya bhāskara

||3||

ityukto'tha mayā bhānuḥ saṃcintya suciraṃ dhiyā .

idamatra vaco yuktamuvāca sa mahāmune

||4||

bhānuruvāca .

nirīhasya niricchasya ko'rthaḥ sargeṇa te prabho .

vinodamātramevedaṃ sṛṣṭistava jagatpate

||5||

niṣkāmādeva bhavataḥ sargaḥ saṃpadyate prabho .

arkādiva jalādityapratibimbamivādhiyaḥ

||6||

śarīrasaṃniveśasya tyāge rāge ca te yadā .

niṣkāmo bhagavanbhāvo nābhivāñchati nojjhati

||7||

sṛjasīdaṃ tathā deva vinodāyaiva bhūtapa .

punaḥ saṃhṛtya saṃhṛtya dinaṃ dinapatiryathā

||8||

tava nityamasaṃsaktaṃ vinodāyaiva kevalam .

idaṃ kartavyameveti jaganna tūdyamecchayā

||9||

sṛṣṭiṃ cenna karoṣi tvaṃ maheśa paramātmanaḥ .

nityakarmaparityāgātkimapūrvamavāpsyasi

||10||

yathāprāptaṃ hi kartavyamasaktena sadā satā .

mukureṇākalaṅkena pratibimbakriyā yathā

||11||

yathaiva karmakaraṇe kāmanā nāsti dhīmatām .

tathaiva karmatyāge kāmanā nāsti dhīmatām

||12||

ataḥ suṣuptopamayā dhiyā niṣkāmayā tayā .

suṣuptabuddhasamayā kuru kāryaṃ yathāgatam

||13||

sargairathenduputrāṇāṃ toṣameṣi jagatprabho .

tadete toṣayiṣyanti taṃ tvāṃ sargātsureśvara

||14||

cittanetrairbhavānetānsargānanyasya no dṛśā .

avaśyaṃ cakṣuṣā sargaṃ sṛṣṭamityeva vetti kaḥ

||15||

yenaiva manasā sargo nirmitaḥ parameśvara .

sa eva māṃsanetreṇa taṃ paśyati hi netaraḥ

||16||

na caitāndaśa saṃsārāndaśa nīrajasaṃbhavān .

kaścinnāśayituṃ śaktaścittadārḍhyāccirasthitān

||17||

karmendriyairyatkriyate tadroddhuṃ kila yujyate .

na manoniścayakṛtaṃ kaścidrodhayituṃ kṣamaḥ

||18||

yo baddhapadatāṃ yāto jantormanasi niścayaḥ .

sa tenaiva vinā brahmannānyena vinivāryate

||19||

bahukālaṃ yadabhyastaṃ manasā dṛḍhaniścayam .

śāpenāpi na tasyāsti kṣayo naṣṭe'pi dehake

||20||

yadbaddhapīṭhamabhito manasi prarūḍhaṃ

tadrūpameva puruṣo bhavatīha nānyat .

tadbodhanāditaramatra kilābhyupāyaṃ

śailaughasekamiva niṣphalameva manye

||21||

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā0 utpattiprakaraṇe ai0 aindavaniścayakathanaṃ nāmāṣṭāśītitamaḥ sargaḥ .. 88 ..