Traditionally attributed to Vālmīki; dialogue of Vasiṣṭha and Rāma
śrīvasiṣṭha uvāca .
evaṃ cinmātramevaikaṃ śuddhaṃ sattvaṃ jagattrayam .
saṃbhavantīha bhūtāni nājñabuddhāni kānicit
||1||tasmātkutaḥ śarīrādi vastu sapratighaṃ kutaḥ .
yadidaṃ dṛśyate kiṃcittadapratighamātatam
||2||sthitaṃ cidvyoma cidvyomniśānte śāntaṃ samaṃ sthitam .
sthitamākāśamākāśe jñaptirjñaptau vijṛmbhate
||3||sarvaṃ saṃvinmayaṃ śāntaṃ satsvapna iva jāgrati .
sthitamapratighākāraṃ kvāsau sapratighā sthitiḥ
||4||kva dehāvayavāḥ kvāntraveṣṭanī kvāsthipañjaram .
vyomevāpratighaṃ viddhi dehaṃ sapratighopamam
||5||saṃvitkarau śiraḥ saṃvitsaṃvidindriyavṛndakam .
śāntamapratighaṃ sarvaṃ na sapratighamasti hi
||6||brahmavyomnaḥ svapnarūpasvabhāvatvājjagatsthiteḥ .
idaṃ sarvaṃ saṃbhavati sahetukamahetukam
||7||na kāraṇaṃ vinā kāryaṃ bhavatītyupapadyate .
yadyathā yena nirṇītaṃ tattathā tena lakṣyate
||8||kāraṇena vinā kāryaṃ sadvadityupapadyate .
yathābhāvitamevārthaṃ saṃvidāpnotyasaṃśayam
||9||yathā saṃbhavati svapne sarvaṃ sarvatra sarvathā .
cinmayatvāttathā jāgratyasti sarvātmarūpatā
||10||sarvātmani brahmapade nānānānātmani sthitā .
astyakāraṇakāryāṇāṃ sattā kāraṇajāpi ca
||11||ekaḥ sahasraṃ bhavati yathā hyete kilaindavāḥ .
prayātā bhūtalakṣatvaṃ saṃkalpajagatāṃ gaṇaiḥ
||12||sahasramekaṃ bhavati saṃvidāṃ ca tathā hi yat .
sāyujye cakrapāṇyādeḥ sargairekaṃ bhavedvapuḥ
||13||eka eva bhavatyabdhiḥ sravantīnāṃ śatairapi .
eka eva bhavetkāla ṛtusaṃvatsarotkaraiḥ
||14||saṃvidākāśa evāyaṃ dehaḥ svapna ivoditaḥ .
svapnādrivannirākāraḥ svānubhūtisphuṭo'pi ca
||15||saṃvittirevānubhavātsaivānanubhavātmikā .
draṣṭṛdṛśyadṛśā bhāti cidvyomaikamato jagat
||16||vedanāvedanātmaikaṃ nidrāsvapnasuṣuptavat .
vātaspandāvivābhinnau cidvyomekamato jagat
||17||draṣṭā dṛśyaṃ darśanaṃ ca cidbhānaṃ paramārthakham .
śūnyasvapna ivābhāti cidvyomaikamato jagat
||18||jagattvamasadeveśe bhrāntyā prathamasargataḥ .
svapne bhayamivāśeṣaṃ parijñātaṃ praśāmyati
||19||ekasyāḥ saṃvidaḥ svapne yathā bhānamanekadhā .
nānāpadārtharūpeṇa sargādau gagane tathā
||20||bahudīpe gṛhe cchāyā bahvayo bhāntyekavadyathā .
sarvaśaktestathaivaikā bhāti śaktiranekadhā
||21||yatsīkarasphuraṇamambunidhau śivākhye
vyomnīva vṛkṣanikarasphuraṇaṃ sa sargaḥ .
vyomnyeṣa vṛkṣanikaro vyatiriktarūpo
brahmāmbudhau na tu manāgapi sargabinduḥ
||22||ityārṣe śrīvāsiṣṭhama0 vā0 de0 mo0 ni0 u0 brahma0 brahmamayatvapratipādanaṃ nāmaikonāśītyadhikaśatatamaḥ sargaḥ .. 179 ..