अतः परं प्रवक्ष्यामि शिवाश्रमनिषेविणाम्
उपमन्युरुवाच
अतः परं प्रवक्ष्यामि शिवाश्रमनिषेविणाम् ।
शिवशास्त्रोक्तमार्गेण नैमित्तिकविधिक्रमम्
॥१॥सर्वेष्वपि च मासेषु पक्षयोरुभयोरपि ।
अष्टाभ्यां च चतुर्दश्यां तथा पर्वाणि च क्रमात्
॥२॥अयने विषुवे चैव ग्रहणेषु विशेषतः ।
कर्तव्या महती पूजा ह्यधिका वापि शक्तितः
॥३॥मासिमासि यथान्यायं ब्रह्मकूर्चं प्रसाध्य तु ।
स्नापयित्वा शिवं तेन पिबेच्छेषमुपोषितः
॥४॥ब्रह्महत्यादिदोषाणामतीव महतामपि ।
निष्कृतिर्ब्रह्मकूर्चस्य पानान्नान्या विशिष्यते
॥५॥पौषे पुष्यनक्षत्रे कुर्यान्नीराजनं विभोः ।
माघे मघाख्ये नक्षत्रे प्रदद्याद्घृतकंबलम्
॥६॥फाल्गुने चोत्तरान्ते वै प्रारभेत महोत्सवम् ।
चैत्रे चित्रापौर्णमास्यां दोलां कुर्याद्यथाविधि
॥७॥वैशाख्यां तु विशाखायां कुर्यात्पुष्पमहालयम् ।
ज्येष्ठे मूलाख्यनक्षत्रे शीतकुम्भं प्रदापयेत्
॥८॥आषाढे चोत्तराषाढे पवित्रारोपणं तथा ।
श्रावणे प्राकृतान्यापि मण्डलानि प्रकल्पयेत्
॥९॥श्रविष्ठाख्ये तु नक्षत्रे प्रौष्ठपद्यां ततः परम् ।
प्रोक्षयेच्च जलक्रीडां पूर्वाषाढाश्रये दिने
॥१०॥आश्वयुज्यां ततो दद्यात्पायसं च नवोदनम् ।
अग्निकार्यं च तेनैव कुर्याच्छतभिषग्दिने
॥११॥कार्तिक्यां कृतिकायोगे दद्याद्दीपसहस्रकम् ।
मार्गशीर्षे तथार्द्रायां घृतेन स्नापयेच्छिवम्
॥१२॥अशक्तस्तेषु कालेषु कुर्यादुत्सवमेव वा ।
आस्थानं वा महापूजामधिकं वा समर्चनम्
॥१३॥आवृत्ते ऽपि च कल्याणे प्रशस्तेष्वपि कर्मसु ।
दौर्मनस्ये दुराचारे दुःस्वप्ने दुष्टदर्शने
॥१४॥उत्पाते वाशुभेन्यस्मिन्रोगे वा प्रबले ऽथ वा ।
स्नानपूजाजपध्यानहोमदानादिकाः क्रियः
॥१५॥निर्मितानुगुणाः कार्याः पुरश्चरणपूर्विकाः ।
शिवानले च विहते पुनस्सन्धानमाचरेत्
॥१६॥य एवं शर्वधर्मिष्ठो वर्तते नित्यमुद्यतः ।
तस्यैकजन्मना मुक्तिं प्रयच्छति महेश्वरः
॥१७॥एतद्यथोत्तरं कुर्यान्नित्यनैमित्तिकेषु यः ।
दिव्यं श्रीकंठनाथस्य स्थानमाद्यं स गच्छति
॥१८॥तत्र भुक्त्वा महाभोगान्कल्पकोटिशतन्नरः ।
कालांतरेच्युतस्तस्मादौमं कौमारमेव च
॥१९॥संप्राप्य वैष्णवं ब्राह्मं रुद्रलोकं विशेषतः ।
तत्रोषित्वा चिरं कालं भुक्त्वा भोगान्यथोदितान्
॥२०॥पुनश्चोर्ध्वं गतस्तस्मादतीत्य स्थानपञ्चकम् ।
श्रीकण्ठाज्ज्ञानमासाद्य तस्माच्छैवपुरं व्रजेत्
॥२१॥अर्धचर्यारतश्चापि द्विरावृत्त्यैवमेव तु ।
पश्चाज्ज्ञानं समासाद्य शिवसायुज्यमाप्नुयात्
॥२२॥अर्धार्धचरितो यस्तु देही देहक्षयात्परम् ।
अंडांतं वोर्ध्वमव्यक्तमतीत्य भुवनद्वयम्
॥२३॥संप्राप्य पौरुषं रौद्रस्थानमद्रीन्द्रजापतेः ।
अनेकयुगसाहस्रं भुक्त्वा भोगाननेकधा
॥२४॥पुण्यक्षये क्षितिं प्राप्य कुले महति जायते ।
तत्रापि पूर्वसंस्कारवशेन स महाद्युतिः
॥२५॥पशुधर्मान्परित्यज्य शिवधर्मरतो भवेत् ।
तद्धर्मगौरवादेव ध्यात्वा शिवपुरं व्रजेत्
॥२६॥भोगांश्च विविधान्भुक्त्वा विद्येश्वरपदं व्रजेत् ।
तत्र विद्येश्वरैस्सार्धं भुक्त्वा भोगान्बहून्क्रमात्
॥२७॥अण्डस्यांतर्बहिर्वाथ सकृदावर्तते पुनः ।
ततो लब्ध्वा शिवज्ञानं परां भक्तिमवाप्य च
॥२८॥शिवसाधर्म्यमासाद्य न भूयो विनिवर्तते ।
यश्चातीव शिवे भक्तो विषयासक्तचित्तवत्
॥२९॥शिवदर्मानसो कुर्वन्नकुर्वन्वापि मुच्यते ।
एकावृत्तो द्विरावृत्तस्त्रिरावृत्तो निवर्तकः
॥३०॥न पुनश्चक्रवर्ती स्याच्छिवधर्माधिकारवान् ।
तस्माच्च्छिवाश्रितो भूत्वा येन केनापि हेतुना
॥३१॥शिवधर्मे मतिं कुर्याच्छ्रेयसे चेत्कृतोद्यमः ।
नात्र निर्बंधयिष्यामो वयं केचन केनचित्
॥३२॥निर्बन्धेभ्यो ऽतिवादेभ्यः प्रकृत्यैतन्न रोचते ।
रोचते वा परेभ्यस्तु पुण्यसंस्कारगौरवात्
॥३३॥संसारकारणं येषां न प्ररोढुमलं भवेत् ।
प्रकृत्यनुगुणं तस्माद्विमृश्यैतदशेषतः
॥३४॥शिवधर्मे ऽधिकुर्वीत यदीच्छेच्छिवमात्मनः
॥३५॥इति श्रीशिवमहापुराणे सप्तम्यां वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे नित्यनैमित्तिकविधिवर्णनं नामाष्टाविंशो ऽध्यायः