ब्रह्मन् तात महाप्राज्ञ वद नो वदतां वर
नारद उवाच
ब्रह्मन् तात महाप्राज्ञ वद नो वदतां वर ।
गते विष्णौ किमभवदकार्षीत्किं विधे भवान्
॥१॥ब्रह्मोवाच
विप्रनन्दनवर्य त्वं सावधानतया शृणु ।
विष्णौ गते भगवति यदकार्षमहं खलु
॥२॥विद्याविद्यात्मिकां शुद्धां परब्रह्मस्वरूपिणीम् ।
स्तौमि देव जगद्धात्रीं दुर्गां शम्भुप्रियां सदा
॥३॥सर्वत्र व्यापिनीं नित्यां निरालंबां निराकुलाम् ।
त्रिदेवजननीं वंदे स्थूलस्थूलामरूपिणीम्
॥४॥त्वं चितिः परमानंदा परमात्मस्वरूपिणी ।
प्रसन्ना भव देवेशि मत्कार्यं कुरु ते नमः
॥५॥ब्रह्मोवाच
एवं संस्तूयमाना सा योगनिद्रा मया मुने ।
आविर्बभूव प्रत्यक्षं देवर्षे चंडिका मम
॥६॥स्निग्धांजनद्युतिश्चारुरूपा दिव्यचतुर्भुजा ।
सिंहस्था वरहस्ता च मुक्तामणिकचोत्कटा
॥७॥शरदिंद्वानना शुभ्रचन्द्रभाला त्रिलोचना ।
सर्वावयवरम्या च कमलांघ्रिनखद्युतिः
॥८॥समक्षं तामुमां वीक्ष्य मुने शक्तिं शिवस्य हि ।
भक्त्या विनततुंगांशः प्रास्तवं सुप्रणम्य वै
॥९॥ब्रह्मोवाच
नमो नमस्ते जगतःप्रवृत्तिनिवृतिरूपे स्थितिसर्गरूपे ।
चराचराणां भवती सुशक्तिस्सनातनी सर्वविमोहनीति
॥१०॥या श्रीः सदा केशवमूर्तिमाला विश्वंभरा या सकलं बिभर्ति ।
या त्वं पुरा सृष्टिकरी महेशी हर्त्री त्रिलोकस्य परा गुणेभ्य
॥११॥या योगिनां वै महिता मनोज्ञा सा त्वं न ते परमाणुसारे ।
यमादिपूते हृदि योगिनां या या योगिनां ध्यानपथे प्रतीता
॥१२॥प्रकाशशुद्ध्यादियुता विरागा सा त्वं हि विद्या विविधावलंबा ।
कूटस्थमव्यक्तमनंतरूपं त्वं बिभ्रती कालमयी जगंति
॥१३॥विकारबीजं प्रकरोपि नित्यं गुणान्विता सर्वजनेषु नूनम् ।
त्वं वै गुणानां च शिवे त्रयाणां निदानभूता च ततः परासि
॥१४॥सत्वं रजस्तामस इत्यमीषां विकारहीना समु वस्तितीर्या ।
सा त्वं गुणानां जगदेकहेतुं ब्रह्मांतरारंभसि चात्सि पासि
॥१५॥अशेषजगतां बीजे ज्ञेयज्ञानस्वरूपिणि ।
जगद्धिताय सततं शिवपत्नि नमोस्तु ते
॥१६॥ब्रह्मोवाच
इत्याकर्ण्य वचः सा मे काली लोक विभाविनी ।
प्रीत्या मां जगतामूचे स्रष्टारं जनशब्दवत्
॥१७॥देव्युवाच
ब्रह्मन्किमर्थं भवता स्तुताहमवधारय ।
उच्यतां यदि धृष्योसि तच्छीघ्रं पुरतो मम
॥१८॥प्रत्यक्षमपि जातायां सिद्धिः कार्यस्य निश्चिता ।
तस्मात्त्वं वांछितं ब्रूहि या करिष्यामि भाविता
॥१९॥ब्रह्मोवाच
शृणु देवि महेशानि कृपां कृत्वा ममोपरि ।
मनोरथस्थं सर्वज्ञे प्रवदामि त्वदाज्ञया
॥२०॥यः पतिस्तव देवेशि ललाटान्मेऽभवत्पुरा ।
शिवो रुद्राख्यया योगी स वै कैलासमास्थितः
॥२१॥तपश्चरति भूतेश एक एवाविकल्पकः ।
अपत्नीको निर्विकारो न द्वितीयां समीहते
॥२२॥तं मोहय यथा चान्यां द्वितीयां सति वीक्षते ।
त्वदृते तस्य नो काचिद्भविष्यति मनोहरा
॥२३॥तस्मात्त्वमेव रूपेण भवस्व हरमोहिनी ।
सुता भूत्वा च दक्षस्य रुद्रपत्नी शिवे भव
॥२४॥यथा धृतशरीरा त्वं लक्ष्मीरूपेण केशवम् ।
आमोदयसि विश्वस्य हितायैतं तथा कुरु
॥२५॥कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वाऽनिंदद्वृषध्वजः ।
स कथं वनितां देवी स्वेच्छया संग्रहीष्यति ।
हरे गृहीतकांते तु कथं सृष्टिश्शुभावहा ।
आद्यंतमध्ये चैतस्य हेतौ तस्मिन्विरागिणि
॥२७॥इति चिंतापरो नाहं त्वदन्यं शरणं हितम् ।
कृच्छ्रवांस्तेन विश्वस्य हितायैतत्कुरुष्व मे
॥२८॥न विष्णुस्तस्य मोहाय न लक्ष्मीर्न मनोभवः ।
न चाप्यहं जगन्मातर्नान्यस्त्वां कोपि वै विना
॥२९॥तस्मात्त्वं दक्षजा भूत्वा दिव्यरूपा महेश्वरी ।
तत्पत्नी भव मद्भक्त्या योगिनं मोहयेश्वरम्
॥३०॥दक्षस्तपति देवेशि क्षीरोदोत्तरतीरगः ।
त्वामुद्दिश्य समाधाय मनस्त्वयि दृढव्रतः
॥३१॥ब्रह्मोवाच
इत्याकर्ण्य वचस्सा चिंतामाप शिवा तदा ।
उवाच च स्वमनसि विस्मिता जगदम्बिका
॥३२॥देव्युवाच
अहो सुमहदाश्चर्यं वेदवक्तापि विश्वकृत् ।
महाज्ञानपरो भूत्वा विधाता किं वदत्ययम्
॥३३॥विधेश्चेतसि संजातो महामोहोऽसुखावहः ।
यद्वरं निर्विकारं तं संमोहयितुमिच्छति
॥३४॥हरमोहवरं मत्तस्समिच्छति विधिस्त्वयम् ।
को लाभोस्यात्र स विभुर्निर्मोहो निर्विकल्पकः
॥३५॥परब्रह्माख्यो यश्शंभुर्निर्गुणो निर्विकारवान् ।
तस्याहं सर्वदा दासी तदाज्ञावशगा सदा
॥३६॥स एव पूर्णरूपेण रुद्रनामाभवच्छिवः ।
भक्तोद्धारणहेतोर्हि स्वतंत्रः परमेश्वरः
॥३७॥हरेर्विधेश्च स स्वामी शिवान्न्यूनो न कर्हिचित् ।
योगादरो ह्यमायस्थो मायेशः परतः परः
॥३८॥मत्वा तमात्मजं ब्रह्मा सामान्यसुरसंनिभम् ।
इच्छत्ययं मोहयितुमतोऽज्ञानविमोहितः
॥३९॥न दद्यां चेद्वरं वेदनीतिर्भ्रष्टा भवेदिति ।
किं कुर्यां येन न विभुः क्रुद्धस्स्यान्मे महेश्वरः
॥४०॥ब्रह्मो वाच
विचार्य्येत्थं महेशं तं सस्मार मनसा शिवा ।
प्रापानुज्ञां शिवस्याथोवाच दुर्गा च मां तदा
॥४१॥दुर्गोवाच
यदुक्तं भवता ब्रह्मन् समस्तं सत्यमेव तत् ।
मदृते मोहयित्रीह शंकरस्य न विद्यते
॥४२॥हरेऽगृहीतदारे तु सृष्टिनैषा सनातनी ।
भविष्यतीति तत्सत्यं भवता प्रतिपादितम्
॥४३॥ममापि मोहने यन्नो विद्यतेस्य महाप्रभोः ।
त्वद्वाक्याद्विगुणो मेद्य प्रयत्नोऽभूत्स निर्भरः
॥४४॥अहं तथा यतिष्यामि यथा दारपरिग्रहम् ।
हरः करिष्यति विधे स्वयमेव विमोहितः
॥४५॥सतीमूर्तिमहं धृत्वा तस्यैव वशवर्तिनी ।
भविष्यामि महाभागा लक्ष्मीर्विष्णोर्यथा प्रिया
॥४६॥यथा सोपि मयैवेय वशवर्ती सदा भवेत् ।
तथा यत्नं करिष्यामि तस्यैव कृपया विधे
॥४७॥उत्पन्ना दक्षजायायां सतीरूपेण शंकरम् ।
अहं सभाजयिष्यामि लीलया तं पितामह
॥४८॥यथान्यजंतुरवनौ वर्तते वनितावशे ।
मद्भक्त्या स हरो वामावशवर्ती भविष्यति
॥४९॥ब्रह्मोवाच
मह्यमित्थं समाभाष्य शिवा सा जगदम्बिका ।
वीक्ष्यमाणा मया तात तत्रैवांतर्दधे ततः
॥५०॥तस्यामंतर्हितायां तु सोहं लोकपितामहः ।
अगमं यत्र स्वसुतास्तेभ्यस्सर्वमवर्णयम्
॥५१॥इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सतीखण्डे दुर्गास्तुतिब्रह्मवरप्राप्तिवर्णनो नामेकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥