विधे विधे महाप्राज्ञा शैवतत्त्वप्रदर्शक
नारद उचाच ।
विधे विधे महाप्राज्ञा शैवतत्त्वप्रदर्शक ।
श्राविता रमणीप्राया शिवलीला महाद्भुता
॥१॥वीरेण वीरभद्रेण दक्षयज्ञं विनाश्य वै ।
कैलासाद्रौ गते तात किमभूत्तद्वदाधुना
॥२॥ब्रह्मोवाच
अथ देवगणास्सर्वे मुनयश्च पराजिताः ।
रुद्रानीकैर्विभिन्नांगा मम लोकं ययुस्तदा
॥३॥स्वयंभुवे नमस्कृत्य मह्यं संस्तूय भूरिशः ।
तत्स्वक्लेशं विशेषेण कार्त्स्येनैव न्यवेदयन्
॥४॥तदाकर्ण्य ततोहं वै पुत्रशोकेन पीडितः ।
अचिन्तयमतिव्यग्रो दूयमानेन चेतसा
॥५॥किं कार्य्यं कार्यमद्याशु मया देवसुखावहम् ।
येन जीवतु दक्षासौ मखः पूर्णो भवेत्सुरः
॥६॥एवं विचार्य बहुधा नालभं शमहं मुने ।
विष्णुं तदा स्मरन् भक्त्या ज्ञानमाप्तं तदोचितम्
॥७॥अथ देवैश्च मुनिभिर्विष्णोर्लोकमहं गतः ।
नत्वा नुत्वा च विविधैस्स्तवैर्दुःखं न्यवेदयम्
॥८॥यथाध्वरः प्रपूर्णः स्याद्देव यज्ञकरश्च सः ।
सुखिनस्स्युस्सुरास्सर्वे मुनयश्च तथा कुरु
॥९॥देव देव रमानाथ विष्णो देवसुखावह ।
वयं त्वच्छरणं प्राप्तास्सदेवमुनयो ध्रुवम्
॥१०॥ब्रह्मोवाच
इत्याकर्ण्य वचो मे हि ब्रह्मणस्स रमेश्वरः ।
प्रत्युवाच शिवं स्मृत्वा शिवात्मा दीनमानसः
॥११॥विष्णुरुवाच
तेजीयसि न सा भूता कृतागसि बुभूषताम् ।
तत्र क्षेमाय बहुधा बुभूषा हि कृतागसाम्
॥१२॥कृतपापास्सुरा सर्वे शिवे हि परमेश्वरे ।
पराददुर्यज्ञभागं तस्य शंभोर्विधे यतः
॥१३॥प्रसादयध्यं सर्वे हि यूयं शुद्धेन चेतसा ।
अथापरप्रसादं तं गृहीतांघ्रियुगं शिवम्
॥१४॥यस्मिन् प्रकुपिते देवे विनश्यत्यखिलं जगत् ।
सलोकपालयज्ञस्य शासनाज्जीवितं द्रुतम्
॥१५॥तमाशु देवं प्रियया विहीनं च दुरुक्तिभिः ।
क्षमापयध्वं हृद्विद्धं दक्षेण सुदुरात्मना
॥१६॥अयमेव महोपायस्तच्छांत्यै केवलं विधे ।
शंभोस्संतुष्टये मन्ये सत्यमेवोदितं मया
॥१७॥नाहं न त्वं सुराश्चान्ये मुनयोपि तनूभृतः ।
यस्य तत्त्वं प्रमाणं च न विदुर्बलवीर्ययोः
॥१८॥आत्मतंत्रस्य तस्यापि परस्य परमात्मनः ।
क उपायं विधित्सेद्वै परं मूढं विरोधिनम्
॥१९॥चलिष्येहमपि ब्रह्मन् सर्वैः सार्द्ध शिवालयम् ।
क्षमापयामि गिरिशं कृतागाश्च शिवे धुवम्
॥२०॥ब्रह्मोवाच
इत्थमादिश्य विष्णुर्मां ब्रह्माणं सामरादिकम् ।
सार्द्धं देवेर्मतिं चक्रे तद्गिरौ गमनाय सः
॥२१॥ययौ स्वधिष्ण्य निलयं शिवस्याद्रिवरं शुभम् ।
कैलासं सामरमुनिप्रजेशादिमयो हरिः
॥२२॥अतिप्रियं प्रभोर्नित्यं सुजुष्टं किन्नरादिभिः ।
नरेतरैरप्सरोभिर्योगसिद्धैमहोन्नतम्
॥२३॥नानामणिमयैश्शृंगैः शोभमानं समंततः ।
नानाधातुविचित्रं वै नानाद्रुमलताकुलम्
॥२४॥नानामृगगणाकीर्णं नानापक्षिसमन्वितम् ।
नानाजलप्रस्रवणैरमरैस्सिद्धयोषिताम्
॥२५॥रमणैवाहरंतीनां नानाकंदर सानुभिः ।
द्रुमजातिभिरन्याभी राजितं राजतप्रभम्
॥२६॥व्याघ्रादिभिर्महासत्त्वैर्निर्घुष्टं क्रूरतोज्झितम् ।
सर्वशोभान्वितं दिव्यं महाविस्मयकारकम्
॥२७॥पर्यस्तं गंगया सत्या स्थानपुण्यतरोदया ।
सर्वपावनसंकर्त्र्या विष्णुपद्या सुनिर्मलम्
॥२८॥एवंविधं गिरिं दृष्ट्वा कैलासाख्यं शिवप्रियम् ।
ययुस्ते विस्मयं देवा विष्ण्वाद्यास्समुनीश्वराः
॥२९॥तस्समीपेऽलकां रम्यां ददृशुर्नाम ते पुरीम् ।
कुबेरस्य महादिव्यां रुद्रमित्रस्य निर्जराः
॥३०॥वनं सौगंधिकं चापि ददृशुस्तत्समीपतः ।
सर्वद्रुमान्वितं दिव्यं यत्र तन्नादमद्रुतम्
॥३१॥तद्बाह्यतस्तस्य दिव्ये सरितावतिपावने ।
नंदा चालकनंदा च दर्शनात्पापहारिके
॥३२॥पपुः सुरस्त्रियो नित्यमवगूह्य स्वलोकतः ।
विगाह्य पुंभिस्तास्तत्र क्रीडंति रतिकर्शिताः
॥३३॥हित्वा यक्षेश्वरपुरीं वनं सौगंधिकं च यत् ।
गच्छंतस्ते सुरा आराद्ददृशुश्शांकरं वटम्
॥३४॥पर्यक् कृताचलच्छायं पादोन विटपाय तम् ।
शतयोजन कोत्सेधं निर्नीडं तापवर्ज्जितम्
॥३५॥महापुण्यवतां दृश्यं सुरम्यं चातिपावनम् ।
शंभुयोगस्थलं दिव्यं योगिसेव्यं महोत्तमम्
॥३६॥मुमुक्षुशरणे तस्मिन् महायोगमये वटे ।
आसीनं ददृशुस्सर्वे शिवं विष्ण्वादयस्सुराः
॥३७॥विधिपुत्रैर्महासिद्धैश्शिव भक्तिरतैस्सदा ।
उपास्यमानं सुमुदा शांतैस्संशांतविग्रहैः
॥३८॥तथा सख्या कुबेरेण भर्त्रा गुह्यकरक्षसाम् ।
सेव्यमानं विशेषेण स्वगणैर्ज्ञातिभिस्सदा
॥३९॥तापसाभीष्टसद्रूपं बिभ्रतं परमेश्वरम् ।
वात्सल्याद्विश्वसुहृदं भस्मादिसुविराजितम्
॥४०॥मुने तुभ्यं प्रवोचंतं पृच्छते ज्ञानमुत्तमम् ।
कुशासने सूपविष्टं सर्वेषां शृण्वतां सताम्
॥४१॥कृत्वोरौ दक्षिणे सव्यं चरणं चैव जानुनि ।
बाहुप्रकोष्ठाक्षमालं स्थितं सत्तर्कमुद्रया
॥४२॥एवंविधं शिवं दृष्ट्वा तदा विष्ण्वादयस्सुराः ।
प्रणेमुस्त्वरितं सर्वे करौ बध्वा विनम्रकाः
॥४३॥उपलभ्यागतं रुद्रो मया विष्णुं सतां गतिः ।
उत्थाय चक्रे शिरसाभिवंदनमपि प्रभुः
॥४४॥वंदितांघ्रिस्तदा सर्वैर्दिव्यैर्विष्ण्वादिभिश्शिवः ।
ननामाथ यथा विष्णुं कश्यपं लोकसद्गतिः
॥४५॥सुरसिद्धगणाधीशमहर्षिसु नमस्कृतम् ।
समुवाच सुरैर्विष्णुं कृतसन्नतिमादरात्
॥४६॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे शिवदर्शनवर्णनं नाम चत्वारिंशोध्यायः ॥ ४० ॥