मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

शिवपुराणम् — सतीखण्डः, अध्याय २८

3
रुद्रसंहिता · सतीखण्डः · 28

यदा ययुर्दक्षमखमुत्सवेन सुरर्षयः

ब्रह्मोवाच

यदा ययुर्दक्षमखमुत्सवेन सुरर्षयः ।

तस्मिन्नैवांतरे देवो पर्वते गंधमादने

॥१॥

धारागृहे वितानेन सखीभिः परिवारिता ।

दाक्षायणी महाक्रीडाश्चकार विविधास्सती

॥२॥

क्रीडासक्ता तदा देवी ददर्शाथ मुदा सती ।

दक्षयज्ञे प्रयांतं च रोहिण्या पृच्छ्य सत्वरम्

॥३॥

दृष्ट्वा सीमंतया भूतां विजयां प्राह सा सती ।

स्वसखीं प्रवरां प्राणप्रियां सा हि हितावहाम्

॥४॥

सत्युवाच

हे सखीप्रवरे प्राणप्रिये त्वं विजये मम ।

क्व गमिष्यति चन्द्रोयं रोहिण्यापृच्छ्य सत्वरम्

॥५॥

ब्रह्मोवाच

तथोक्ता विजया सत्या गत्वा तत्सन्निधौ द्रुतम् ।

क्व गच्छसीति पप्रच्छ शशिनं तं यथोचितम्

॥६॥

विजयोक्तमथाकर्ण्य स्वयात्रां पूर्वमादरात् ।

कथितं तेन तत्सर्वं दक्षयज्ञोत्सवादिकम्

॥७॥

तच्छ्रुत्वा विजया देवीं त्वरिता जातसंभ्रमा ।

कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं शशिना सतीम्

॥८॥

तच्छ्रुत्वा कालिका देवी विस्मिताभूत्सती तदा ।

विमृश्य कारणं तत्राज्ञात्वा चेतस्यचिंतयत्

॥९॥

दक्षः पिता मे माता च वीरिणी नौ कुतस्सती ।

आह्वानं न करोति स्म विस्मृता मां प्रियां सुताम्

॥१०॥

पृच्छेयं शंकरं तत्र कारणं सर्वमादरात् ।

चिंतयित्वेति सासीद्वै तत्र गंतुं सुनिश्चया

॥११॥

अथ दाक्षायणी देवी विजयां प्रवरां सखीम् ।

स्थापयित्वा द्रुतं तत्र समगच्छच्छिवांतिकम्

॥१२॥

ददर्श तं सभामध्ये संस्थितं बहुभिर्गणैः ।

नंद्यादिभिर्महावीरैः प्रवरैर्यूथयूथपै

॥१३॥

दृष्ट्वा तं प्रभुमीशानं स्वपतिं साथ दक्षजा ।

प्रष्टुं तत्कारणं शीघ्रं प्राप शंकरसंनिधिम्

॥१४॥

शिवेन स्थापिता स्वांके प्रीतियुक्तेन स्वप्रिया ।

प्रमोदिता वचोभिस्सा बहुमानपुरस्सरम्

॥१५॥

अथ शंभुर्महालीलस्सर्वेशस्सुखदस्सताम् ।

सतीमुवाच त्वरितं गणमध्यस्थ आदरात्

॥१६॥

शंभुरुवाच

किमर्थमागतात्र त्वं सभामध्ये सविस्मया ।

कारणं तस्य सुप्रीत्या शीघ्रं वद सुमध्यमे

॥१७॥

ब्रह्मोवाच

एवमुक्ता तदा तेन महेशेन मुनीश्वर ।

सांजलिस्सुप्रणम्याशु सत्युवाच प्रभुं शिवा

॥१८॥

सत्युवाच

पितुर्मम महान् यज्ञो भवतीति मया श्रुतम् ।

तत्रोत्सवो महानस्ति समवेतास्सुरर्षयः

॥१९॥

पितुर्मम महायज्ञे कस्मात्तव न रोचते ।

गमनं देवदेवेश तत्सर्वं कथय प्रभो

॥२०॥

सुहृदामेष वै धर्मस्सुहृद्भिस्सह संगतिः ।

कुर्वंति यन्महादेव सुहृदः प्रीतिवर्द्धिनीम्

॥२१॥

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मयागच्छ सह प्रभो ।

यज्ञवाटं पितुर्मेद्य स्वामिन् प्रार्थनया मम

॥२२॥

ब्रह्मोवाच

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सत्या देवो महेश्वरः ।

दक्ष वागिषुहृद्विद्धो बभाषे सूनृतं वचः

॥२३॥

महेश्वर उवाच

दक्षस्तव पिता देवी मम द्रोही विशेषतः

॥२४॥

यस्य ये मानिनस्सर्वे ससुरर्षिमुखाः परे ।

ते मूढा यजनं प्राप्ताः पितुस्ते ज्ञानवर्जिताः

॥२५॥

अनाहूताश्च ये देवी गच्छंति परमंदिरम् ।

अवमानं प्राप्नुवंति मरणादधिकं तथा

॥२६॥

परालयं गतोपींद्रो लघुर्भवति तद्विधः ।

का कथा च परेषां वै रीढा यात्रा हि तद्विधा

॥२७॥

तस्मात्त्वया मया चापि दक्षस्य यजनं प्रति ।

न गंतव्यं विशेषेण सत्यमुक्तं मया प्रियं

॥२८॥

तथारिभिर्न व्यथते ह्यर्दितोपि शरैर्जनः ।

स्वानांदुरुक्तिभिर्मर्मताडितस्स यथा मतः

॥२९॥

विद्यादिभिर्गुणैः षड्भिरसदन्यैस्सतां स्मृतौ ।

हतायां भूयसां धाम न पश्यंति खलाः प्रिये

॥३०॥

ब्रह्मोवाच

एवमुक्ता सती तेन महेशेन महात्मना ।

उवाच रोषसंयुक्ता शिवं वाक्यविदां वरम्

॥३१॥

सत्युवाच

यज्ञस्स्यात्सफलो येन स त्वं शंभोखिलेश्वर ।

अनाहूतोसि तेनाद्य पित्रा मे दुष्टकारिणा

॥३२॥

तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि भव भावं दुरात्मनः ।

सुरर्षीणां च सर्वेषामागतानां दुरात्मनाम्

॥३३॥

तस्माच्चाद्यैव गच्छामि स्वपितुर्यजनं प्रभो ।

अनुज्ञां देहि मे नाथ तत्र गंतुं महेश्वर

॥३४॥

ब्रह्मोवाच

इत्युक्तौ भगवान् रुद्रस्तया देव्या शिवस्स्वयम् ।

विज्ञाताखिलदृक् द्रष्टा सतीं सूतिकरोऽब्रवीत्

॥३५॥

शिव उवाच

यद्येवं ते रुचिर्देवि तत्र गंतुमवश्यकम् ।

सुव्रते वचनान्मे त्वं गच्छ शीघ्रं पितुर्मखम्

॥३६॥

एतं नंदिनमारुह्य वृषभं सज्जमादरात् ।

महाराजोपचाराणि कृत्वा बहुगुणान्विता

॥३७॥

भूषितं वृषमारोहेत्युक्ता रुद्रेण सा सती ।

सुभूषिता सती युक्ता ह्यगमत्पितुमंदिरम्

॥३८॥

महाराजोपचाराणि दत्तानि परमात्मना ।

सुच्छत्रचामरादीनि सद्वस्त्राभरणानि च

॥३९॥

गणाः षष्टिसहस्राणि रौद्रा जग्मुश्शिवाज्ञया ।

कुतूहलयुताः प्रीता महोत्सवसमन्विताः

॥४०॥

तदोत्सवो महानासीद्यजने तत्र सर्वतः ।

सत्याश्शिवप्रियायास्तु वामदेवगणैः कृतः

॥४१॥

कुतूहलं गणाश्चक्रुश्शिवयोर्यश उज्जगुः ।

बालांतः पुप्लुवुः प्रीत्या महावीराश्शिवप्रियाः

॥४२॥

सर्वथासीन्महाशोभा गमने जागदम्बिके ।

सुखारावस्संबभूव पूरितं भुवनत्रयम्

॥४३॥

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीयात्रावर्णनं नामाष्टविंशोध्यायः ॥ २८ ॥