सतीदेहत्यागोपद्रववर्णनम्
नारद उवाच
मौनीभूता यदा सासीत्सती शंकरवल्लभा ।
चरित्रं किमभूत्तत्र विधे तद्वद चादरात्
॥१॥ब्रह्मोवाच
मौनीभूता सती देवी स्मृत्वा स्वपतिमादरात ।
क्षितावुदीच्यां सहसा निषसाद प्रशांतधीः
॥२॥जलमाचम्य विधिवत् संवृता वाससा शुचिः ।
दृङ्निमील्य पतिं स्मृत्वा योगमार्गं समाविशत्
॥३॥कृत्वासमानावनिलौ प्राणापानौ सितानना ।
उत्थाप्योदानमथ च यत्नात्सा नाभिचक्रतः
॥४॥हृदि स्थाप्योरसि धिया स्थितं कंठाद्भ्रुवोस्सती ।
अनिंदितानयन्मध्यं शंकरप्राणवल्लभा
॥५॥एवं स्वदेहं सहसा दक्षकोपाज्जिहासती ।
दग्धे गात्रे वायुशुचिर्धारणं योगमार्गतः
॥६॥ततस्स्वभर्तुश्चरणं चिंतयंती न चापरम् ।
अपश्यत्सा सती तत्र योगमार्गनिविष्टधीः
॥७॥हतकल्मषतद्देहः प्रापतच्च तदग्निना ।
भस्मसादभवत्सद्यो मुनिश्रेष्ठ तदिच्छया
॥८॥तत्पश्यतां च खे भूमौ वादोऽभूत्सुमहांस्तदा ।
हाहेति सोद्भुतश्चित्रस्सुरादीनां भयावहः
॥९॥हं प्रिया परा शंभोर्देवी दैवतमस्य हि ।
अहादसून् सती केन सुदुष्टेन प्रकोपिता
॥१०॥अहो त्वनात्म्यं सुमहदस्य दक्षस्य पश्यत ।
चराचरं प्रजा यस्य यत्पुत्रस्य प्रजापतेः
॥११॥अहोद्य द्विमनाऽभूत्सा सती देवी मनस्विनी ।
वृषध्वजप्रियाऽभीक्ष्णं मानयोग्या सतां सदा
॥१२॥सोयं दुर्मर्षहृदयो ब्रह्मधृक् स प्रजापतिः ।
महतीमपकीर्तिं हि प्राप्स्यति त्वखिले भवे
॥१३॥यत्स्वांगजां सुतां शंभुद्विट् न्यषे धत्समुद्यताम् ।
महानरकभोगी स मृतये नोऽपराधतः
॥१४॥वदत्येवं जने सत्या दृष्ट्वाऽसुत्यागमद्भुतम् ।
द्रुतं तत्पार्षदाः क्रोधादुदतिष्ठन्नुदायुधाः
॥१५॥द्वारि स्थिता गणास्सर्वे रसायुतमिता रुषा ।
शंकरस्य प्रभोस्ते वाऽकुध्यन्नतिमहाबलाः
॥१६॥हाहाकारमकुर्वंस्ते धिक्धिक् न इति वादिनः ।
उच्चैस्सर्वेऽसकृद्वीरःश्शंकरस्य गणाधिपाः
॥१७॥हाहाकारेण महता व्याप्त मासीद्दिगन्तरम् ।
सर्वे प्रापन् भयं देवा मुनयोन्येपि ते स्थिताः
॥१८॥गणास्संमंत्र्य ते सर्वेऽभूवन् क्रुद्धा उदायुधाः ।
कुर्वन्तः प्रलयं वाद्यशस्त्रैर्व्याप्तं दिगंतरम्
॥१९॥शस्त्रैरघ्नन्निजांगानि केचित्तत्र शुचाकुलाः ।
शिरोमुखानि देवर्षे सुतीक्ष्णैः प्राणनाशिभिः
॥२०॥इत्थं ते विलयं प्राप्ता दाक्षायण्या समं तदा ।
गणायुते द्वे च तदा तदद्भुतमिवाभवत्
॥२१॥गणा नाशाऽवशिष्टा ये शंकरस्य महात्मनः ।
दक्षं तं क्रोधितं हन्तुं मुदा तिष्ठन्नुदायुधाः
॥२२॥तेषामापततां वेगं निशम्य भगवान् भृगुः ।
यज्ञघ्नघ्नेन यजुषा दक्षिणाग्नौ जुहोन्मुने
॥२३॥हूयमाने च भृगुणा समुत्पेतुर्महासुराः ।
ऋभवो नाम प्रबलवीरास्तत्र सहस्रशः
॥२४॥तैरलातायुधैस्तत्र प्रमथानां मुनीश्वर ।
अभूद्युद्धं सुविकटं शृण्वतां रोमहर्षणम्
॥२५॥ऋभुभिस्तैर्महावीरैर्हन्यमानास्समन्ततः ।
अयत्नयानाः प्रमथा उशद्भिर्ब्रह्मतेजसा
॥२६॥एवं शिवगणास्ते वै हता विद्राविता द्रुतम् ।
शिवेच्छया महाशक्त्या तदद्भुतमिवाऽभवत्
॥२७॥तद्दृष्ट्वा ऋषयो देवाश्शक्राद्यास्समरुद्गणाः ।
विश्वेश्विनौ लोकपालास्तूष्णीं भूतास्तदाऽभवन्
॥२८॥केचिद्विष्णुं प्रभुं तत्र प्रार्थयन्तस्समन्ततः ।
उद्विग्ना मन्त्रयंतश्च विप्राभावं मुहुर्मुहुः
॥२९॥सुविचार्योदर्कफलं महोद्विग्नास्सुबुद्धयः ।
सुरविष्ण्वादयोभूवन् तन्नाशाद्रावणान्मुहुः
॥३०॥एवंभूतस्तदा यज्ञो विघ्नो जातो दुरात्मनः ।
ब्रह्मबंधोश्च दक्षस्य शंकरद्रोहिणो मुने
॥३१॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे सत्युपाख्याने सतीदेहत्यागोपद्रववर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३० ॥