nāradādityamāhātmyavarṇanam
īśvara uvāca
tato gacchenmahādevi tasyāḥ pūrveṇa saṃsthitam ||
nāradādityanāmānaṃ jarādāridryanāśanam
||1||ततो गच्छेन्महादेवि तस्याः पूर्वेण संस्थितम् ॥
नारदादित्यनामानं जरादारिद्र्यनाशनम्
paścime mūlacaṃḍīśāddhanuṣāṃ ca śatatraye ||
ārādhya nārado devi bhāskaraṃ vāritaskaram ||
jarā nirmuktadehastu tatkṣaṇātsamapadyata
||2||पश्चिमे मूलचंडीशाद्धनुषां च शतत्रये ॥
आराध्य नारदो देवि भास्करं वारितस्करम् ॥
जरा निर्मुक्तदेहस्तु तत्क्षणात्समपद्यत
devyuvāca
kathaṃ jarāmanuprāpto nārado munipuṃgavaḥ ||
kathamārādhitaḥ sūrya etanme vada śaṃkara
||3||कथं जरामनुप्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः ॥
कथमाराधितः सूर्य एतन्मे वद शंकर
īśvara uvāca
yadā dvāravatīṃ prāpto nārado munipuṃgavaḥ ||
sarve dṛṣṭāstadā tena viṣṇoḥ putrā mahābalāḥ
||4||यदा द्वारवतीं प्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः ॥
सर्वे दृष्टास्तदा तेन विष्णोः पुत्रा महाबलाः
tadrājakulamadhye tu krīḍamānā parasparam ||
āyāṃtaṃ nāradaṃ dṛṣṭvā sarve vinayasaṃyutāḥ
||5||तद्राजकुलमध्ये तु क्रीडमाना परस्परम् ॥
आयांतं नारदं दृष्ट्वा सर्वे विनयसंयुताः
namaścakruryathānyāyaṃ vinā sāṃbaṃ tvarānvitāḥ ||
avinītaṃ tu taṃ dṛṣṭvā kathayāmāsa nāradaḥ
||6||नमश्चक्रुर्यथान्यायं विना सांबं त्वरान्विताः ॥
अविनीतं तु तं दृष्ट्वा कथयामास नारदः
śarīramadamatto'si yasmātsāṃba hareḥ suta ||
acireṇaiva kālena śāpaṃ prāpsyasi dāruṇam
||7||शरीरमदमत्तोऽसि यस्मात्सांब हरेः सुत ॥
अचिरेणैव कालेन शापं प्राप्स्यसि दारुणम्
sāṃba uvāca
namaskāreṇa kiṃ kāryamṛṣīṇāṃ ca jitātmanām ||
āśīrvādena teṣāṃ ca tapohāniḥ prajāyate
||8||नमस्कारेण किं कार्यमृषीणां च जितात्मनाम् ॥
आशीर्वादेन तेषां च तपोहानिः प्रजायते
munīnāṃ yaḥ svabhāvo hi tvayi leśo na nārada ||
vidyate brahmaṇaḥ putra ucyate kimataḥ param
||9||मुनीनां यः स्वभावो हि त्वयि लेशो न नारद ॥
विद्यते ब्रह्मणः पुत्र उच्यते किमतः परम्
na kalatraṃ na te putrā na ca pautraprapautrakāḥ ||
na gṛhaṃ naiva ca dvāraṃ na hi gāvo na vatsakāḥ
||10||न कलत्रं न ते पुत्रा न च पौत्रप्रपौत्रकाः ॥
न गृहं नैव च द्वारं न हि गावो न वत्सकाः
brahmaṇo mānasaḥ putro brahmacarye vyavasthitaḥ ||
ayuktaṃ kurute nityaṃ kasmātprakṛtirīdṛśī
||11||ब्रह्मणो मानसः पुत्रो ब्रह्मचर्ये व्यवस्थितः ॥
अयुक्तं कुरुते नित्यं कस्मात्प्रकृतिरीदृशी
yuddhaṃ vinā na te saukhyaṃ saukhyaṃ na kalahaṃ vinā ||
yādṛśastādṛśo vāpi vāgvādo'pi sadā priyaḥ
||12||युद्धं विना न ते सौख्यं सौख्यं न कलहं विना ॥
यादृशस्तादृशो वापि वाग्वादोऽपि सदा प्रियः
snānaṃ saṃdhyā japo homastarpaṇaṃ pitṛdevayoḥ ||
nāradaḥ kurute cānyadanyatkurvaṃti brāhmaṇāḥ
||13||स्नानं संध्या जपो होमस्तर्पणं पितृदेवयोः ॥
नारदः कुरुते चान्यदन्यत्कुर्वंति ब्राह्मणाः
kaumāreṇa tu garviṣṭho yasmānmāṃ śāpayiṣyasi ||
tasmāttvamapi viprarṣe jarāyukto bhaviṣyasi
||14||कौमारेण तु गर्विष्ठो यस्मान्मां शापयिष्यसि ॥
तस्मात्त्वमपि विप्रर्षे जरायुक्तो भविष्यसि
evaṃ śaptastadā devi nārado munipuṃgavaḥ ||
ekānte nirmale sthāne kaṃṭakāsthivivarjite
||15||एवं शप्तस्तदा देवि नारदो मुनिपुंगवः ॥
एकान्ते निर्मले स्थाने कंटकास्थिविवर्जिते
kṛṣṇājinaparicchinne hyupaviṣṭo varāsane ||
ṛṣitoyā taṭe ramye pratiṣṭhāpya mahāmuniḥ
||16||कृष्णाजिनपरिच्छिन्ने ह्युपविष्टो वरासने ॥
ऋषितोया तटे रम्ये प्रतिष्ठाप्य महामुनिः
sūryasya pratimāṃ ramyāṃ sarvadāridryanāśinīm ||
tuṣṭāva vividhaiḥ stotrairādityaṃ timirāpaham
||17||सूर्यस्य प्रतिमां रम्यां सर्वदारिद्र्यनाशिनीम् ॥
तुष्टाव विविधैः स्तोत्रैरादित्यं तिमिरापहम्
namasta ṛksvarūpāya sāmnāṃ dhāmaga te namaḥ ||
jñānaikarūpadehāya nirdhūtatamase namaḥ
||18||नमस्त ऋक्स्वरूपाय साम्नां धामग ते नमः ॥
ज्ञानैकरूपदेहाय निर्धूततमसे नमः
śuddhajyotiḥsvarūpāya nirmūrtāyāmalātmane ||
variṣṭhāya vareṇyāya sarvasmai paramātmane
||19||शुद्धज्योतिःस्वरूपाय निर्मूर्तायामलात्मने ॥
वरिष्ठाय वरेण्याय सर्वस्मै परमात्मने
namo'khilajagadvyāpisvarūpānaṃdamūrtaye ||
sarvakāraṇapūtāya niṣṭhāyai jñānacetasām
||20||नमोऽखिलजगद्व्यापिस्वरूपानंदमूर्तये ॥
सर्वकारणपूताय निष्ठायै ज्ञानचेतसाम्
namaḥ sarvasvarūpāya prakāśālakṣyarūpiṇe ||
bhāskarāya namastubhyaṃ tathā dinakṛte namaḥ
||21||नमः सर्वस्वरूपाय प्रकाशालक्ष्यरूपिणे ॥
भास्कराय नमस्तुभ्यं तथा दिनकृते नमः
īśvara uvāca
evaṃ saṃstuvatastasya puratastasya cetasā ||
prādurbabhūva deveśi jagaccakṣuḥ sanātanaḥ ||
uvāca paramaṃ prīto nāradaṃ munipuṃgavam
||22||एवं संस्तुवतस्तस्य पुरतस्तस्य चेतसा ॥
प्रादुर्बभूव देवेशि जगच्चक्षुः सनातनः ॥
उवाच परमं प्रीतो नारदं मुनिपुंगवम्
sūrya uvāca
varaṃ varaya viprarṣe yaste manasi vartate ||
tuṣṭo'haṃ tava dāsyāmi yadyapi syātsudurlabham
||23||वरं वरय विप्रर्षे यस्ते मनसि वर्तते ॥
तुष्टोऽहं तव दास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
nārada uvāca
kumāra vayasā yukto jarāyuktakalevaraḥ ||
prasādātsyāṃ hi te deva yadi tuṣṭo divākara
||24||कुमार वयसा युक्तो जरायुक्तकलेवरः ॥
प्रसादात्स्यां हि ते देव यदि तुष्टो दिवाकर
saptamyāṃ ravivāreṇa yastvāṃ paśyati mānavaḥ ||
tasya roga bhayaṃ mā'stu prasādāttimirāpaha
||25||सप्तम्यां रविवारेण यस्त्वां पश्यति मानवः ॥
तस्य रोग भयं माऽस्तु प्रसादात्तिमिरापह
īśvara uvāca
evaṃ bhaviṣyatītyuktvā hyantardhānaṃ gato raviḥ ||
ityetatkathitaṃ devi māhātmyaṃ sakalaṃ tava ||
nāradādityadevasya sarvapātakanāśanam
||26||एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो रविः ॥
इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सकलं तव ॥
नारदादित्यदेवस्य सर्वपातकनाशनम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsa khaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye nāradādityamāhātmyavarṇanaṃnāma pañcottaratriśatatamo'dhyāyaḥ || 305 ||