मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

स्कन्दपुराणम् — प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यम्, अध्याय २८

3
प्रभासखण्डः · प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यम् · 28

इत्याश्चर्यमिदं देव त्वत्तः सर्वं मया श्रुतम्

देव्युवाच

इत्याश्चर्यमिदं देव त्वत्तः सर्वं मया श्रुतम् ॥

महिमानं महेशस्य विस्तरेण समुद्भवम् ॥

सांप्रतं सोमनाथस्य यथावद्वक्तुमर्हसि

॥१॥

विधिना केन दृश्योसौ यात्रा कार्या कथं नृभिः ॥

कस्मिन्काले महादेव नियमाश्चैव कीदृशाः

॥२॥

ईश्वर उवाच

हेमन्ते शिशिरे वापि वसन्ते वाथ भामिनि ॥

यदा च जायते चित्तं वित्तं वा पर्व वा भवेत्

॥३॥

तदैव यात्रा कर्त्तव्या भावस्तत्रैव कारणम् ॥

कृत्वा तु नियमं कंचित्स्वगृहे वरवर्णिनि

॥४॥

प्रणम्य मनसा रुद्रं कृत्वा श्राद्धं यथाविधि ॥

स्थानं प्रदक्षिणं कृत्वा वाग्यतः सुसमाहितः

॥५॥

नियतो नियताहारो गच्छेच्चैव ततः पथि ॥

कामक्रोधौ परित्यज्य लोभमोहौ तथैव च

॥६॥

ईर्ष्यामत्सरलौल्यं च यात्रा कार्या ततो नृभिः ॥

तीर्थानुगमनं पुण्यं यज्ञेभ्योऽपि विशिष्यते

॥७॥

अग्निष्टोमादियज्ञैश्च इष्ट्वा विपुलदक्षिणैः ॥

तत्तत्फलमवाप्नोति तीर्थानुगमनेन यत्

॥८॥

कलेर्युगं महाघोरं प्राप्य पापसमन्वितम् ॥

नान्येनाऽस्मिन्नुपायेन धर्म्मः स्वर्गश्च लभ्यते ॥

विना यात्रां महादेवि सोमेशस्य न संशयः

॥९॥

ये कुर्वंति नरा यात्रां शुचिश्रद्धासमन्विताः ॥

कलौ युगे कृतार्थास्ते ये त्वन्ये ते निरर्थकाः

॥१०॥

यथामहोदधेस्तुल्यो न चान्योऽस्ति जलाशयः ॥

तथा प्राभासिकात्क्षेत्रात्समं तीर्थं न विद्यते

॥११॥

अनुपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च ॥

अदत्त्वा कांचनं गाश्च दरिद्रोनाम जायते

॥१२॥

यन्यगम्यानि तीर्थानि दुर्गाणि विषमाणि च ॥

मनसा तानि गम्यानि सर्वतीर्थगतीप्सुना

॥१३॥

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् ॥

विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

॥१४॥

नियतो नियताहारः स्नान।

जाप्यपरायणः ॥

व्रतोपवासनिरतः स तीर्थफलमश्नुते

॥१५॥

अक्रोधनश्च देवेशि सत्यशीलो दृढव्रतः ॥

आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते

॥१६॥

कुरुक्षेत्रादितीर्थानि रथगम्यानि यानि तु ॥

तान्येव ब्राह्मणो यायादानदोषो न तेषु वै

॥१७॥

ये साधवो धनोपेतास्तीर्थानां स्मरणे रताः ॥

तीर्थे दानाच्च योगाच्च तेषामभ्यधिकं फलम्

॥१८॥

ये दरिद्रा धनैर्हीनास्तीर्थानुगमनेरताः ॥

तेषां यज्ञफलावाप्तिर्विनापि धनसंचयैः

॥१९॥

सर्वेषामेव वर्णानां सर्वाश्रमनिवासिनाम् ॥

तीर्थं तु फलदं ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा

॥२०॥

कार्यांतरेण यो गत्वा स्नानं तीर्थे समाचरेत् ॥

न च यात्राफलं तस्य स्नानमात्रं फलं भवेत्

॥२१॥

तीर्थानुगमनं पद्भ्यां तपःपरमिहोच्यते ॥

तदेव कृत्वा यानेन स्नानमात्रफलं लभेत्

॥२२॥

यस्यान्यः कुरुते शक्त्या तीर्थयात्रां तथेश्वरि ॥

स्वकीयद्रव्ययानाभ्यां फलं तस्य चतुर्गुणम्

॥२३॥

तीर्थानुगमनं कृत्वा भिक्षाहारा जितेंद्रियाः ॥

प्राप्नुवंति महादेवि तीर्थे दशगुणं फलम्

॥२४॥

छत्रोपानद्विहीनस्तु भिक्षाशी विजितेंद्रियः ॥

महापातकजैर्घोरैर्विप्रः पापैः प्रमुच्यते

॥२५॥

न भैक्षं परपाकं तु न च भैक्ष्यं प्रतिग्रहम् ॥

सोमपानसमं भैक्ष्यं तस्माद्भैक्षं समाचरेत्

॥२६॥

लोकेऽस्मिन्द्विविधं तीर्थं स्वच्छ न्दैर्निर्म्मितं तथा ॥

स्वयंभूतं प्रभासाद्यं निर्मितं दैवतैः कृतम्

॥२७॥

स्वयंभूते महातीर्थे स्वभावे च महत्तरे ॥

तस्मिंस्तीर्थे प्रतिगृह्य कृताः सर्वे प्रतिग्रहाः

॥२८॥

प्रतिग्रहनिवृत्तस्य यात्रादशगुणं फलम् ॥

तेन दत्तानि दानानि यज्ञैर्देवाः सुतर्पिताः

॥२९॥

येन क्षेत्रं समासाद्य निवृत्तिः परमा कृता ॥

वस्तुलौल्याद्धि यः क्षेत्रे प्रतिग्रहरुचिस्तथा

॥३०॥

नैव तस्य परोलोको नायं लोको दुरात्मनः ॥

अथ चेत्प्रतिगृह्णाति ब्राह्मणो वृत्तिदुर्बलः ॥

दशांशमर्जिताद्दद्यादेवं तत्र न हीयते

॥३१॥

विप्रवेषं समास्थाय शूद्रो भूत्वा प्रतिग्रहम् ॥

तृणकाष्ठसमं वापि प्रतिगृह्य पतत्यधः

॥३२॥

कुम्भीपाकादिकेष्वेवं महानरककोटिषु ॥

यावदिंद्रसहस्राणि चतुर्द्दश वरानने

॥३३॥

तस्मान्नैव प्रतिग्राह्यं किमन्यैर्ब्राह्मणैरपि ॥

द्विप्रकारस्य तीर्थस्य कृतस्याप्यकृतस्य च

॥३४॥

स्वकीयभावसंयुक्तः संपूर्णं फलमश्नुते ॥

लभते षोडशांशं स यः परान्नेन गच्छति

॥३५॥

अशक्तस्य तथांधस्य पंगोर्यायावरस्य च ॥

विहितं कारणायानमच्छिद्रे ब्राह्मणे कुतः

॥३६॥

स्नानखादनपानैश्च वोढृभ्यस्तीर्थसेवकः ॥

ददत्सकलमाप्नोति फलं तीर्थसमुद्भवम्

॥३७॥

न षोडशांशं यत्नेन लब्धार्थं यदि यच्छति ॥

पंचमांशमथो वापि दद्यात्तत्र द्विजातिषु

॥३८॥

देवतानां गुरूणां च मातापित्रोश्च कामतः ॥

पुण्यदः समवाप्नोति तदेवाष्टगुणं फलम्

॥३९॥

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् ॥

पुण्यं देयं तु सर्वत्र नापुण्यं दीयते क्वचित्

॥४०॥

पितरं मातरं तीर्थे भ्रातरं सुहृदं गुरुम् ॥

यमुद्दिश्य निमज्जेत द्वादशांशं लभेत सः

॥४१॥

कुशैस्तु प्रतिमां कृत्वा तीर्थवारिषु मज्जयेत् ॥

यमुद्दिश्य महादेवि अष्टभागं लभेत सः

॥४२॥

महादानानि ये विप्रा गृह्णन्ति ज्ञानदुर्बलाः ॥

वृक्षास्ते द्विजरूपेण जायंते ब्रह्मराक्षसाः

॥४३॥

न वेदबलमाश्रित्य प्रतिग्रहरुचिर्भवेत् ॥

अज्ञानाद्वा प्रमादाद्वा दहते कर्म नेतरत्

॥४४॥

चितिकाष्ठं तु वै स्पृष्ट्वा यज्ञयूपं तथैव च ॥

वेदविक्रयिणं स्पृष्ट्वा स्नानमेव विधीयते

॥४५॥

आदेशं पठते यस्तु आदेशं तु ददाति यः ॥

द्वावेतौ पापकर्माणौ पातालतलवासिनौ

॥४६॥

आदेशं पठते यस्तु संजिघृक्षुः प्रतिग्रहम् ॥

तीर्थे चैव विशेषेण ब्रह्मघ्नः सैव नेतरः ॥

स्थितो वै नृपतेर्द्वारि न कुर्याद्वेदविक्रयम्

॥४७॥

हत्वा गावो वरं मांसं भक्षयीत द्विजाधमः ॥

वरं जीवन्समं मत्स्यैर्न कुर्याद्वेदविक्रयम् ॥

ब्रह्महत्यासमं पापं न भूतं न भविष्यति

॥४८॥

वरं कुर्याच्च तद्देवि न कुर्याद्वेदविक्रयम् ॥

तीर्थे चैव विशेषेण महाक्षेत्रे तथैव च

॥४९॥

दीयमानं तु वै दानं यस्त्यजेत्तीर्थसेवकः ॥

तीर्थं करोति तीर्थं च स पुनाति च पूर्वजान्

॥५०॥

यदन्यत्र कृतं पापं तीर्थे तद्याति लाघवम् ॥

न तीर्थकृतमन्यत्र क्वचिदेव व्यपोहति

॥५१॥

तैलपात्रमिवात्मानं यो रक्षेत्तीर्थसेवकः ॥

स तीर्थफलमस्कन्नं विप्रः प्राप्नोति संयतः

॥५२॥

यस्ययस्यात्ति पक्वान्नमल्पं वा यदि वा बहु ॥

तीर्थगस्तस्य तस्यार्धं स्नातस्य विनियच्छति

॥५३॥

यो न क्लिष्टोपि भिक्षेत ब्राह्मण स्तीर्थसेवकः ॥

सत्यवादी समाधिस्थः स तीर्थस्योपकारकः

॥५४॥

कृते युगे पुष्कराणि त्रेतायां नैमिषं तथा ॥

द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं प्राभासिकं कलौयुगे

॥५५॥

तिष्ठेद्युगसहस्रंतुपादेनैकेन यः पुमान् ॥

प्रभासयात्रामेको वा समं भवति वा न वा

॥५६॥

एतत्क्षेत्रं समागत्य मध्यभागे वरानने ॥

यानानि तु परित्यज्य भाव्यं पादचरैर्नरैः

॥५७॥

लुठित्वा लोठनीं तत्र लुठिता यत्र देवताः ॥

ततो नृत्यन्हसन्गायन्भूत्वा कार्पटिका कृतिः ॥

गच्छेत्सोमेश्वरं देवं दृष्ट्वा चादौ कपर्द्दिनम्

॥५८॥

ईदृशं पुरुषं दृष्ट्वा स्थितं सोमेश्वरोन्मुखम् ॥

नित्यं तुष्यंति पितरो गर्जंति च पिता महाः

॥५९॥

अस्माकं वंशजो देवं प्रस्थितस्तारणाय नः ॥

गत्वा सोमेश्वरं देवि कुर्याद्वपनमादितः

॥६०॥

तीर्थोपवासः कर्त्तव्यो यथावद्वै निबोध मे ॥

नास्ति गंगासमं तीर्थं नास्ति क्रतुसमा गतिः

॥६१॥

गायत्रीसदृशं जाप्यं होमो व्याहृतिभिः समः ॥

अंतर्जले तथा नास्ति पापघ्नमघमर्षणात्

॥६२॥

अहिंसासदृशं पुण्यं दानात्संचयनं परम् ॥

तपश्चानशनान्नास्ति तथा तीर्थनिषेवणात्

॥६३॥

तीर्थोपवासाद्देवेशि अधिकं नास्ति किञ्चन ॥

पापानां चोपशमनं सतामीप्सितकारकम्

॥६४॥

उपवासो विनिर्द्दिष्टो विशेषाद्देवताश्रये ॥

ब्राह्मणस्य त्वनशनं तपः परमिहोच्यते

॥६५॥

षष्ठकालाशनं शूद्रे तपः प्रोक्तं परं बुधैः ॥

वर्णसंकरजातानां दिनमेकं प्रकीर्तितम्

॥६६॥

षष्ठकालात्परं शूद्रस्तपः कुर्याद्यथा क्वचित् ॥

राष्ट्रहानिस्तदा ज्ञेया राज्ञश्चोपद्रवो महान्

॥६७॥

शूद्रस्तु षष्ठकालाशी यथाशक्त्या तपश्चरेत् ॥

न दर्भानुद्धरेच्छूद्रो न पिबेत्कापिलं पयः

॥६८॥

मध्यपत्रे न भुञ्जीत ब्रह्मवृक्षस्य भामिनि ॥

नोच्चरेत्प्रणवं मंत्रं पुरोडाशं न भक्षयेत्

॥६९॥

न शिखां नोपवीतं च नोच्च रेत्संस्कृतां गिरम् ॥

न पठेद्वेदवचनं त्रैरात्रं न हि सेवयेत्

॥७०॥

नमस्कारेण शूद्रस्य क्रियासिद्धिर्भवेद्ध्रुवम् ॥

निषिद्धाचरणं कुर्वन्पितृभिः सह मज्जति

॥७१॥

येनैकादशसंख्यानि यंत्रितानींद्रियाणि वै ॥

स तीर्थफलमाप्नोति नरोऽन्यः क्लेशभाग्भवेत्

॥७२॥

यच्च तीर्थे पितृश्राद्धं स्नानं तत्र समाचरेत् ॥

हितकारी च भूतेभ्यः सोऽश्नीयात्तीर्थजं फलम्

॥७३॥

धर्मध्वजी सदा लुब्धः परदाररतो हि यः ॥

करोति तीर्थगमनं स नरः पातकी भवेत्

॥७४॥

एवं ज्ञात्वा महादेवि यात्रां कुर्याद्यथाविधि ॥

तीर्थोपवासं कृत्वादौ श्रद्धायुक्तो दृढव्रतः

॥७५॥

भोजनं नैव कुर्वीत यदी च्छेद्धितमात्मनः ॥

परान्नं नैव भुञ्जीत तद्दिने ब्राह्मणः क्वचित्

॥७६॥

हस्त्यश्वरथयानानि भूमिगोकांचनादिकम् ॥

सर्वं तत्परिगृह्णीयाद्भोजनं न समाचरेत्

॥७७॥

आमाच्छतगुणं पुण्यं भुञ्जतो ददतोऽपि वा ॥

तीर्थोपवासं कुर्वीत तस्मात्तत्र वरानने

॥७८॥

व्रती च तीर्थयात्री च विधवा च विशेषतः ॥

परान्नभोजने देवि यस्यान्नं तस्य तत्फलम्

॥७९॥

विधवा चैव या नारी तस्या यात्राविधिं ब्रुवे ॥

कुंकुमं चन्दनं चैव तांबूलं च स्रजस्तथा

॥८०॥

रक्तवस्त्राणि सर्वाणि शय्या प्रास्तरणानि च ॥

अशिष्टैः सह संभाषो द्विवारं भोजनं तथा

॥८१॥

पुंसां प्रदर्शनं चैव हास्यं तमसि वर्जयेत् ॥

सशब्दोपानहौ चैव नृत्यं गतिं च वर्जयेत्

॥८२॥

धारणं चैव केशानामंजनं च विलेपनम् ॥

असतीजनसंसर्गं पांडित्यं च परित्यजेत्

॥८३॥

नित्यं स्नानं च कुर्वीत श्वेतवस्त्राणि धारयेत् ॥

यतिश्च ब्रह्मचारी च विधवा च विशेषतः

॥८४॥

तांबूलं मधु मांसं च सुरापानसमं विदुः ॥

एतेषां वर्ज्जनाद्देवि सम्यग्यात्राफलं लभेत्

॥९५॥

देव्युवाच

तपांसि कानि कथ्यन्ते क्षेत्रे प्राभा सिके नरैः ॥

कानि दानानि दीयन्ते केषु तीर्थेषु वा कथम्

॥८६॥

ईश्वर उवाच

तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमिष्यते ॥

द्वापरे यजनं धन्यं दानमेकं कलौ युगे

॥८७॥

तपस्तप्यन्ति मुनयः कृच्छ्रचान्द्रायणादिकम् ॥

गत्वा प्राभासिकं क्षेत्रं लोकाश्चान्ये कृते युगे

॥८८॥

कलौ दानानि दीयन्ते ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपसां प्राप्यते फलम्

॥८९॥

तुलापुरुषब्रह्माण्डपृथिवीकल्पपादपाः ॥

हिरण्य कामधेनुश्च गजवाजिरथास्तथा

॥९०॥

रत्नधेनुहिरण्याश्वसप्तसागर एव च ॥

महाभूतघटो विश्वचक्रकल्पलताभिधः

॥९१॥

प्रभासे नृपतिर्दद्या न्महादानानि षोडश ॥

धान्यरत्नगुडस्वर्णतिलकार्पासशर्कराः

॥९२॥

सर्पिर्लवणरूप्याख्या दशैते पर्वताः स्मृताः ॥

गुडाज्यदधिमध्वंबुसलिल क्षीरशर्कराः ॥

रत्नाख्याश्च स्वरूपेण दशैता धेनवो मताः

॥९३॥

तेषामेकतमं दानं तीर्थेतीर्थे पृथक्पृथक् ॥

प्रदेयान्येकवारं वा सरस्वत्यब्धि संगमे

॥९४॥

सर्वस्वं चातिविदुषे गृहं वा सपरिच्छदम् ॥

बह्वल्पमपि विप्रेभ्यो दातव्यं प्रियमेलके

॥९५॥

यत्र तीर्थे लभेल्लिंगं तीर्थं च विमलोदकम् ॥

तत्राग्निकार्यं कृत्वादौ विशिष्टं दानमिष्यते

॥९६॥

तर्पणं पितृदेवानां श्राद्धं दानं सदक्षिणम् ॥

तीर्थेतीर्थे च गोदानं नियतः प्रकृतो विधिः

॥९७॥

विशिष्टख्यातलिंगेषु वृषदानं विधीयते ॥

स्नानं विलेपनं पूजां देवतानां समाचरेत्

॥९८॥

जगतीं चार्चयेद्भक्त्या तथा चैवोपलेपयेत् ॥

प्रासादं धवलं सौधं कारयेज्जीर्णमुद्धरेत्

॥९९॥

पुष्पवाटीं स्नानकूपं निर्मलं कारयेद्व्रती ॥

ब्राह्मणानां भूरिदानं देवपूजाकराय च

॥१००॥

सर्वत्र देवयात्रायां विधिरेष प्रवर्त्तते ॥

तीर्थमभ्युद्धरेज्जीर्णं मार्जयेत्कथयेत्फलम्

॥१०१॥

प्रसिद्धे च महादानं मध्यमे चैव मध्यमम् ॥

गोदानं सर्वतीर्थेषु सुवर्णमथ निष्क्रयः ॥

हिरण्यदानं सर्वेषां दानानामेव निष्कृतिः

॥१०२॥

एवं कृत्वा नरो भक्त्या लभते जन्मनः फलम् ॥

तीर्थेषु दानं वक्ष्यामि येषु यद्दीयते तिथौ

॥१०३॥

प्रभासे प्रतिपद्दानं दातव्यं कांचनं शुभम् ॥

द्वितीयायां तथा वस्त्रं तृतीयायां च मेदिनीम्

॥१०४॥

चतुर्थ्यां दापयेद्धान्यं पंचम्यां कपिलां तथा ॥

षष्ठ्यामश्वं च सप्तम्यां महिषीं तत्र दापयेत्

॥१०५॥

अष्टम्यां वृषभं दत्त्वा नीलं लक्षणसंयुतम् ॥

नवम्यां तु गृहं दद्याच्चक्रं शंखं गदां तथा

॥१०६॥

दशम्यां सर्वगंधांश्च एकादश्यां च मौक्तिकम् ॥

द्वादश्यां सुव्रतेन्नाद्यं प्रवालं विधिवत्तथा

॥१०७॥

स्त्रियो देयास्त्रयोदश्यां भूतायां ज्ञानदो भवेत् ॥

अमावास्यामनुप्राप्य सर्वदानानि दापयेत्

॥१०८॥

एवं दानं प्रदत्त्वा तु दश कृत्वः फलं लभेत्

॥१०९॥

देव्युवाच

भक्तिदानविहीना ये प्रभासं क्षेत्रमागताः ॥

स्नानमन्त्रविहीनाश्च वद तेषां तु किं फलम्

॥११०॥

ईश्वर उवाच

सधना निर्द्धना वापि समंत्रा मंत्रवर्जिताः ॥

प्रभासे निधनं प्राप्ताः सर्वे यांति शिवालयम्

॥१११॥

ये मंत्रहीनाः पुरुषा धर्महीनाश्च ये मृताः ॥

तेषामेकं विमानं तु ददामि सुमहत्प्रिये

॥११२॥

स्नानदानानुरूप्येण प्राप्नुवंति परं पदम् ॥

केचित्स्नानप्रभावेन केचिद्दानेन मानवाः

॥११३॥

केचिल्लिंगप्रणामेन केचिल्लिंगार्च्चनेन च ॥

केचिद्ध्यानप्रभावेन केचिद्योगप्रभावतः

॥११४॥

केचिन्मं त्रस्य जाप्येन केचिच्च तपसा शुभे ॥

तीर्थे संन्यसनैः केचित्केचिद्भक्त्यनुसारतः

॥११५॥

एते चान्ये च बहव उत्तमाधममध्यमाः ॥

सर्वे शिवपुरं यांति विमानैः सूर्यसंनिभैः

॥११६॥

त्रिशूलांकितहस्ताश्च सर्वे च वृषवाहनाः ॥

दिव्याप्सरोगणाकीर्णाः क्रीडंते मत्प्रभावतः

॥११७॥

एवं भक्त्यनुसारेण ददामि फलमव्ययम् ॥

अलेपकं प्रभासं तु धर्माधर्मैर्न लिप्यते

॥११८॥

धर्मं चरंत्यधर्मं वा शिवं यांति न संशयः

॥११९॥

जन्मप्रभृति यो देवि नरो नेत्रविवर्जितः ॥

मम क्षेत्रे मृतः सोऽपि रुद्रलोके महीयते

॥१२०॥

जन्मप्रभृति यो देवि श्रवणाभ्यां विवर्जितः ॥

प्रभासे निधनं प्राप्तः स भवेन्मत्परिग्रहः

॥१२१॥

अथातः संप्रवक्ष्यामि तीर्थानां स्पर्शने विधिम् ॥

मन्त्रेण मंत्रितं तीर्थं भवेत्संनिहितं तथा

॥१२२॥

प्रथमं चालभेत्तीर्थं प्रणवेन जलं शुचि ॥

अवगाह्य ततः स्नायादध्यात्ममन्त्रयोगतः

॥१२३॥

ओंनमो देवदेवाय शितिकण्ठाय दंडिने ॥

रुद्राय वामहस्ताय चक्रिणे वेधसे नमः

॥१२४॥

सरस्वती च सावित्री वेदमाता विभावरी ॥

संनिधानं कुरुष्वात्र तीर्थे पाप प्रणाशिनि ॥

सर्वेषामेव तीर्थानां मंत्र एष उदाहृतः

॥१२५॥

इत्युच्चार्य नमस्कृत्वा स्नानं कुर्याद्यथाविधि ॥

उपवासं ततः कुर्यात्तस्मिन्नहनि सुव्रते

॥१२६॥

सा तिथिर्वर्षमेकं तु उपोष्या भक्तितत्परैः

॥१२७॥

देव्युवाच

कस्मिंस्तीर्थे नरैः पूर्वं प्रभासक्षेत्रमागतैः ॥

स्नानं कार्यं महादेवि तन्मे विस्तरतो वद

॥१२८॥

ईश्वर उवाच

हंत ते संप्रवक्ष्यामि आद्यं तीर्थं महाप्रभम् ॥

पूर्वं यत्र नरैः स्नानं क्रियते तच्छृषुष्व मे

॥१२९॥

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तीर्थयात्रा विधानवर्णनंनामाष्टाविंशोऽध्यायः ॥ २८ ॥