वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनम्
ईश्वर उवाच
ततो वृद्धप्रभासं तु गच्छेच्च नियतात्मवान् ॥
आदिप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
॥१॥चतुर्मुखं महालिंगं दर्शनात्पापनाशनम्
॥२॥श्रीदेव्युवाच
कथं वृद्धप्रभासं तु नाम तस्याभवत्प्रभो ॥
तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्स्तुते संपूजिते तथा
॥३॥एतत्कथय मे देव संक्षेपान्नातिविस्तरात्
॥४॥ईश्वर उवाच
आदौ स्वायंभुवे देवि पूर्वमन्वन्तरे पुरा ॥
त्रेतायुगे चतुर्थे तु प्रभासे क्षेत्र उत्तमे
॥५॥तस्मिन्काले महादेवि पूर्वमन्वंतरे पुरा ॥
त्रेतायुगे चतुर्थे तु ऋषयस्तत्र संगताः
॥६॥दर्शनार्थं प्रभासस्य उत्तरापथगामिनः ॥
तं दृष्ट्वाऽऽच्छादितं देवं वज्रेण तु महेश्वरि
॥७॥विषादं परमं जग्मुर्वाक्यं चेदमथाबुवन् ॥
अदृष्ट्वा शांकरं लिगं न यास्यामो वयं गृहम्
॥८॥स्वर्गार्थिनो वयं प्राप्ता महदध्वानमेव हि ॥
तस्मादत्रैव तिष्ठामो यावल्लिंगस्य दर्शनम्
॥९॥एवं ते निश्चयं कृत्वा परस्मिंस्तपसि स्थिताः ॥
वर्षास्वाकाशगा भूत्वा हेमंते सलिलाश्रयाः
॥१०॥पञ्चाग्निसाधना ग्रीष्मे नियता ब्रह्मचारिणः ॥
बहून्वर्षगणान्विप्रा जराग्रस्तास्तदाऽभवन्
॥११॥एवं वृद्धत्वमापन्ना यदा ते वरवर्णिनि ॥
छन्द्यमाना वरैस्ते तु शंकरेण महात्मना
॥१२॥लिंगस्य दर्शनं मुक्त्वा न तेऽन्यं वव्रिरे वरम्
॥१३॥तेषां तु निश्चयं ज्ञात्वा सर्वेषां वृषभध्वजः ॥
अनुकम्पापरो भूत्वा स्वलिंगं तानदर्शयत्
॥१४॥एतस्मिन्नेव काले तु भित्त्वा चैव वसुन्धराम् ॥
उत्थितं सहसा लिंगं तदेव वरवर्णिनि
॥१५॥ऋषयस्ते च तं दृष्ट्वा सर्वे च त्रिदिवं गताः ॥
अथ तेषु प्रयातेषु शक्रस्तप्तमना ह्यभूत्
॥१६॥तमपि च्छादयामास वज्रेण शतपर्वणा
॥१७॥वृद्धभावे यतस्तेषामृषीणां दर्शनं गतः ॥
अतो वृद्धप्रभासं तत्कीर्त्यते वसुधातले
॥१८॥! तस्मिन्दृष्टे वरारोहे अद्यापि लभते फलम् ॥
राजसूयाश्वमेधानां नरो भक्तिसमन्वितः
॥१९॥एवं तत्र समुत्पन्नं प्रभासं वृद्धसंज्ञकम् ॥
तत्रोक्षा ब्राह्मणे देयः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
॥२०॥इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वृद्धप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १९५ ॥