tato gacchenmahādevi ligaṃ kedārasaṃsthitam
īśvara uvāca
atha saṃpūjya vidhinā devadevaṃ kaparddinam ||
tato gacchenmahādevi ligaṃ kedārasaṃsthitam
||1||अथ संपूज्य विधिना देवदेवं कपर्द्दिनम् ॥
ततो गच्छेन्महादेवि लिगं केदारसंस्थितम्
tasyaivāgneyabhāgasthaṃ bhīmeśvarasamīpagam ||
svayaṃbhūtaṃ mahādevi kalpaliṃgaṃ mama priyam
||2||तस्यैवाग्नेयभागस्थं भीमेश्वरसमीपगम् ॥
स्वयंभूतं महादेवि कल्पलिंगं मम प्रियम्
mayā saṃpūjitaṃ devi vṛddhiliṃga mahāprabham ||
nirāhārastu yastatra karotyekaṃ prajāgaram
||3||मया संपूजितं देवि वृद्धिलिंग महाप्रभम् ॥
निराहारस्तु यस्तत्र करोत्येकं प्रजागरम्
caturdaśyāṃ viśeṣeṇa tasya lokāḥ sanātanāḥ ||
rudreśvareti devasya tvāsīnnāma purā yuge
||4||चतुर्दश्यां विशेषेण तस्य लोकाः सनातनाः ॥
रुद्रेश्वरेति देवस्य त्वासीन्नाम पुरा युगे
tiṣyesmiṃstu punaḥ prāpte mlecchasparśabhayāturaḥ ||
asmim̐lliṃge layaṃ yātaḥ kedāraścābdhisaṃnidhau
||5||तिष्येस्मिंस्तु पुनः प्राप्ते म्लेच्छस्पर्शभयातुरः ॥
अस्मिँल्लिंगे लयं यातः केदारश्चाब्धिसंनिधौ
tena kedāranāmeti tasya khyātaṃ dharātale ||
māghe māsi yatāhāraḥ snātvā tu lavaṇodadhau
||6||तेन केदारनामेति तस्य ख्यातं धरातले ॥
माघे मासि यताहारः स्नात्वा तु लवणोदधौ
padmake tu mahākuṃḍe madhyesya lavaṇāṃbhasaḥ ||
rudreśāddakṣiṇe bhāge dhanuṣāṃ daśake sthite
||7||पद्मके तु महाकुंडे मध्येस्य लवणांभसः ॥
रुद्रेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां दशके स्थिते
snātvā vidhānato devi rudreśaṃ cārcayiṣyati ||
samyakkedārayā trāyāḥ phalaṃ tasya bhaviṣyati
||8||स्नात्वा विधानतो देवि रुद्रेशं चार्चयिष्यति ॥
सम्यक्केदारया त्रायाः फलं तस्य भविष्यति
brahmahatyādipāpānāṃ pūjanānnāśanaṃ mahat ||
atha tasyaiva devasya itihāsaṃ purātanam
||9||ब्रह्महत्यादिपापानां पूजनान्नाशनं महत् ॥
अथ तस्यैव देवस्य इतिहासं पुरातनम्
sarvakāmapradaṃ nṛṇāṃ kathyate te surapriye ||
āsīdrājā purā devi śaśabiṃduriti śrutaḥ
||10||सर्वकामप्रदं नृणां कथ्यते ते सुरप्रिये ॥
आसीद्राजा पुरा देवि शशबिंदुरिति श्रुतः
sārvabhaumo mahīpālo vipakṣagaṇasūdanaḥ ||
kalidvāparayoḥ saṃdhau sabhūtaḥ pṛthivīpatiḥ
||11||सार्वभौमो महीपालो विपक्षगणसूदनः ॥
कलिद्वापरयोः संधौ सभूतः पृथिवीपतिः
tasya bhāryā'bhavatsādhvī prāṇebhyo'pi garīyasī ||
na devī na ca gandharvī nāsurī na ca pannagī
||12||तस्य भार्याऽभवत्साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥
न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी
tādṛgrūpā varārohe yathā'sya śubhalocanā ||
tasya hemamayaṃ padmaṃ śatapatraṃ manoramam
||13||तादृग्रूपा वरारोहे यथाऽस्य शुभलोचना ॥
तस्य हेममयं पद्मं शतपत्रं मनोरमम्
khecaraṃ vegi nityaṃ ca tasya rājño mahātmanaḥ ||
sa tena paryaṭam̐llokānsarvāndevi svakāmataḥ
||14||खेचरं वेगि नित्यं च तस्य राज्ञो महात्मनः ॥
स तेन पर्यटँल्लोकान्सर्वान्देवि स्वकामतः
ekadā phālgune māsi śuklapakṣe varānane ||
caturddaśyāṃ tu saṃprāptaḥ prabhāsakṣetramuttamam
||15||एकदा फाल्गुने मासि शुक्लपक्षे वरानने ॥
चतुर्द्दश्यां तु संप्राप्तः प्रभासक्षेत्रमुत्तमम्
athāpaśyadṛṣīnsarvāñchrīsomeśapuraḥsthitān ||
rātrau jāgaraṇārthāya japahomaparāyaṇān
||16||अथापश्यदृषीन्सर्वाञ्छ्रीसोमेशपुरःस्थितान् ॥
रात्रौ जागरणार्थाय जपहोमपरायणान्
sa dṛṣṭvā somanāthaṃ tu praṇipatya vidhānataḥ ||
pūjayāmāsa sarvāṃ stānyathārhaṃ bhaktisaṃyutaḥ
||17||स दृष्ट्वा सोमनाथं तु प्रणिपत्य विधानतः ॥
पूजयामास सर्वां स्तान्यथार्हं भक्तिसंयुतः
tataḥ kedāramāsādya saṃsnāpya vidhivatpriye ||
pūjayitvā vicitrābhiḥ puṣpamālābhirīśvaram
||18||ततः केदारमासाद्य संस्नाप्य विधिवत्प्रिये ॥
पूजयित्वा विचित्राभिः पुष्पमालाभिरीश्वरम्
naivedyairvividhairvastrairbhūṣaṇaiśca manoharaiḥ ||
tato'tra kārayāmāsa jāgaraṃ susamāhitaḥ
||19||नैवेद्यैर्विविधैर्वस्त्रैर्भूषणैश्च मनोहरैः ॥
ततोऽत्र कारयामास जागरं सुसमाहितः
tataste munayaḥ sarve kutūhalasamanvitāḥ ||
cyavano yājñavalkyaśca śāṃḍilyaḥ śākaṭāyanaḥ
||20||ततस्ते मुनयः सर्वे कुतूहलसमन्विताः ॥
च्यवनो याज्ञवल्क्यश्च शांडिल्यः शाकटायनः
raibhyo'tha jaiminiḥ krauṃco nāradaḥ parvataḥ śilaḥ ||
mārkaṃḍaṃ purataḥ kṛtvā jagmustasya samīpataḥ
||21||रैभ्योऽथ जैमिनिः क्रौंचो नारदः पर्वतः शिलः ॥
मार्कंडं पुरतः कृत्वा जग्मुस्तस्य समीपतः
cakruḥ kathāḥ suvicitrā itihāsāni bhūriśaḥ ||
kīrttayaṃtaḥ sthitāstatra papracchū rājasattamam
||22||चक्रुः कथाः सुविचित्रा इतिहासानि भूरिशः ॥
कीर्त्तयंतः स्थितास्तत्र पप्रच्छू राजसत्तमम्
ṛṣaya ūcuḥ
kasmātsomeśvaraṃ devaṃ parityajya narādhipa ||
kedārasya puro'kārṣīrjāgaraṃ tadbravīhi naḥ ||
nūnaṃ vetsi phalaṃ cāsya liṃgasya tvaṃ mahodayam
||23||कस्मात्सोमेश्वरं देवं परित्यज्य नराधिप ॥
केदारस्य पुरोऽकार्षीर्जागरं तद्ब्रवीहि नः ॥
नूनं वेत्सि फलं चास्य लिंगस्य त्वं महोदयम्
rājovāca
śṛṇvaṃtu brāhmaṇāḥ sarve anyadehodbhavaṃ mama ||
purā'haṃ śūdrajātīya āsaṃ brāhmaṇapūjakaḥ
||24||शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे अन्यदेहोद्भवं मम ॥
पुराऽहं शूद्रजातीय आसं ब्राह्मणपूजकः
saurāṣṭraviṣaye śubhre dhanadhānyasamākule ||
atha kālāṃtare tatra anāvṛṣṭirabhūddvijāḥ
||25||सौराष्ट्रविषये शुभ्रे धनधान्यसमाकुले ॥
अथ कालांतरे तत्र अनावृष्टिरभूद्द्विजाः
tato'haṃ kṣudhayāviṣṭaḥ prabhāsaṃ kṣetramāsthitaḥ ||
athāpaśyaṃ saraḥ śubhraṃ hariṇīmūlasaṃsthitam
||26||ततोऽहं क्षुधयाविष्टः प्रभासं क्षेत्रमास्थितः ॥
अथापश्यं सरः शुभ्रं हरिणीमूलसंस्थितम्
tacca rāmasaronāma padminīṣaṇḍamaṃḍitam ||
kṣīrodāṃbudhisaṃkāśaṃ dṛṣṭvā snātaḥ klamānvitaḥ
||27||तच्च रामसरोनाम पद्मिनीषण्डमंडितम् ॥
क्षीरोदांबुधिसंकाशं दृष्ट्वा स्नातः क्लमान्वितः
saṃtarpya ca pitṝndevānpītvā svacchamathodakam ||
tato'haṃ bhāryayā prokto gṛhāṇemānsaroruhān
||28||संतर्प्य च पितॄन्देवान्पीत्वा स्वच्छमथोदकम् ॥
ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेमान्सरोरुहान्
etatsamīpato ramyaṃ dṛśyate sthānamuttamam ||
vikrīṇīmo'tra gatvā tu yena syādbhojanaṃ vibho
||29||एतत्समीपतो रम्यं दृश्यते स्थानमुत्तमम् ॥
विक्रीणीमोऽत्र गत्वा तु येन स्याद्भोजनं विभो
athāvatīrya salilaṃ gṛhītāni mayā dvijāḥ ||
kamalāni subhū rīṇi prasthitaśca puraṃ prati
||30||अथावतीर्य सलिलं गृहीतानि मया द्विजाः ॥
कमलानि सुभू रीणि प्रस्थितश्च पुरं प्रति
tatra gatvā ca rathyāsu catvareṣu trikeṣu ca ||
praphullakamalānyeva kretuṃ vai munisattamāḥ
||31||तत्र गत्वा च रथ्यासु चत्वरेषु त्रिकेषु च ॥
प्रफुल्लकमलान्येव क्रेतुं वै मुनिसत्तमाः
na kaścitprati gṛhṇāti astaṃ prāpto divākaraḥ ||
prāsādaṃ kaṃcidāsādya suptohaṃ saha bhāryayā
||32||न कश्चित्प्रति गृह्णाति अस्तं प्राप्तो दिवाकरः ॥
प्रासादं कंचिदासाद्य सुप्तोहं सह भार्यया
tatra suptasya me buddhiḥ śrutvā gītadhvaniṃ tadā ||
samutpannā sabhā ryasya kṣudhārtasya viśeṣataḥ ||
nūnaṃ jāgaraṇaṃ hyetatkasmiṃścidvibudhālaye
||33||तत्र सुप्तस्य मे बुद्धिः श्रुत्वा गीतध्वनिं तदा ॥
समुत्पन्ना सभा र्यस्य क्षुधार्तस्य विशेषतः ॥
नूनं जागरणं ह्येतत्कस्मिंश्चिद्विबुधालये
saroruhāṇi cādāya vrajāmyatra surālaye ||
yadi kaścitpragṛhṇāti prāṇayātrā tato bhavet
||34||सरोरुहाणि चादाय व्रजाम्यत्र सुरालये ॥
यदि कश्चित्प्रगृह्णाति प्राणयात्रा ततो भवेत्
athotthāya samāyāto hyatrāhaṃ munipuṃgavāḥ ||
apaśyaṃ liṃgametattu pūjitaṃ kusumaiḥ śubhaiḥ
||35||अथोत्थाय समायातो ह्यत्राहं मुनिपुंगवाः ॥
अपश्यं लिंगमेतत्तु पूजितं कुसुमैः शुभैः
rudreśvarābhidhamidaṃ vṛddhaliṃgaṃ svayaṃbhuvam ||
veśyānaṃgavatīnāmnī śivarātriparāyaṇā
||36||रुद्रेश्वराभिधमिदं वृद्धलिंगं स्वयंभुवम् ॥
वेश्यानंगवतीनाम्नी शिवरात्रिपरायणा
jāgartti puratastasya gītanṛtyotsavādinā ||
tataḥ kaścinmayā dṛṣṭaḥ kimetadrātrijāgaram
||37||जागर्त्ति पुरतस्तस्य गीतनृत्योत्सवादिना ॥
ततः कश्चिन्मया दृष्टः किमेतद्रात्रिजागरम्
keyaṃ strī dṛśyate'tyarthaṃ gītanṛtyotsave ratā ||
so'bravīcchivadharmoktā śivarātriḥ sudharmadā
||38||केयं स्त्री दृश्यतेऽत्यर्थं गीतनृत्योत्सवे रता ॥
सोऽब्रवीच्छिवधर्मोक्ता शिवरात्रिः सुधर्मदा
tāṃ cānaṃgavatīnāmnī veśyeyaṃ dharmasaṃyutā ||
jāgartti paramaṃ śreyaḥ śivarātrivrataṃ śubham
||39||तां चानंगवतीनाम्नी वेश्येयं धर्मसंयुता ॥
जागर्त्ति परमं श्रेयः शिवरात्रिव्रतं शुभम्
śivarātrivrataṃ hyetadyaḥ samyakkurute naraḥ ||
na sa duḥkhamavāpnoti na dāri dryaṃ na baṃdhanam
||40||शिवरात्रिव्रतं ह्येतद्यः सम्यक्कुरुते नरः ॥
न स दुःखमवाप्नोति न दारि द्र्यं न बंधनम्
duṣṭaṃ cāriṣṭayogaṃ vā na rogaṃ na bhayaṃ kvacit ||
sukhasaubhāgyasaṃpanno jāyate satkule naraḥ
||41||दुष्टं चारिष्टयोगं वा न रोगं न भयं क्वचित् ॥
सुखसौभाग्यसंपन्नो जायते सत्कुले नरः
tejasvī ca yaśasvī ca sarvakalyāṇabhājanam ||
bhavedasya prasādena evamāhurmanīṣiṇaḥ
||42||तेजस्वी च यशस्वी च सर्वकल्याणभाजनम् ॥
भवेदस्य प्रसादेन एवमाहुर्मनीषिणः
rājovāca
atha me buddhirutpannā tadvrataṃ prati niścalā ||
ciṃtitaṃ manasā hyetanmayābrāhmaṇasattamāḥ
||43||अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना तद्व्रतं प्रति निश्चला ॥
चिंतितं मनसा ह्येतन्मयाब्राह्मणसत्तमाः
annābhāvānmamotpanna upavāso balādyataḥ ||
tadahaṃ padmake tīrthesnātvā ca lavaṇāṃbhasi
||44||अन्नाभावान्ममोत्पन्न उपवासो बलाद्यतः ॥
तदहं पद्मके तीर्थेस्नात्वा च लवणांभसि
etaiḥ saroruhairdevaṃ pūjayāmi maheśvaram ||
tato mayā sabhāryeṇa rudreśaḥ saṃprapūjitaḥ
||45||एतैः सरोरुहैर्देवं पूजयामि महेश्वरम् ॥
ततो मया सभार्येण रुद्रेशः संप्रपूजितः
padmaiśca bhaktiyuktena sabhāryeṇa viśeṣataḥ ||
jāgratsthitastu devāgre tāṃ rātriṃ saha bhāryayā
||46||पद्मैश्च भक्तियुक्तेन सभार्येण विशेषतः ॥
जाग्रत्स्थितस्तु देवाग्रे तां रात्रिं सह भार्यया
tataḥ prabhātasamaya udite sūryamaṇḍale ||
sā veśyā māmuvācedaṃ kaladhautapalatrayam
||47||ततः प्रभातसमय उदिते सूर्यमण्डले ॥
सा वेश्या मामुवाचेदं कलधौतपलत्रयम्
gṛhāṇamūlyaṃ padmānāṃ na gṛhītaṃ mayā hi tat ||
sāttvikaṃ bhāvamāsthāya sabhāryeṇa dvijottamāḥ
||48||गृहाणमूल्यं पद्मानां न गृहीतं मया हि तत् ॥
सात्त्विकं भावमास्थाय सभार्येण द्विजोत्तमाः
tato bhikṣāṃ samāhṛtya prāṇayātrā mayā kṛtā ||
kālena mahatā prāptaḥ kāladharmaṃ munīśvarāḥ
||49||ततो भिक्षां समाहृत्य प्राणयात्रा मया कृता ॥
कालेन महता प्राप्तः कालधर्मं मुनीश्वराः
iyaṃ me dayitā sādhvī prāṇebhyo'pi garīyasī ||
mama dehaṃ samādāya praviṣṭā havyavāhanam
||50||इयं मे दयिता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ॥
मम देहं समादाय प्रविष्टा हव्यवाहनम्
tatprabhāvādahaṃ jātaḥ sarvabhaumo mahīpatiḥ ||
jātismaraḥ sabhāryastu satyametaddvijottamāḥ
||51||तत्प्रभावादहं जातः सर्वभौमो महीपतिः ॥
जातिस्मरः सभार्यस्तु सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः
etasmātkāraṇādasya bhaktirliṃgasya copari ||
mama nityaṃ sabhāryasya satyametadbravīmi vaḥ
||52||एतस्मात्कारणादस्य भक्तिर्लिंगस्य चोपरि ॥
मम नित्यं सभार्यस्य सत्यमेतद्ब्रवीमि वः
mayā kriyāvihīnena bhaktibāhyena sattamāḥ ||
vratametatsamācīrṇaṃ tasyedaṃ sumahatpha lam
||53||मया क्रियाविहीनेन भक्तिबाह्येन सत्तमाः ॥
व्रतमेतत्समाचीर्णं तस्येदं सुमहत्फ लम्
adhunā bhaktiyuktasya yathopakaraṇānmama ||
bhaviṣye yatphalaṃ kiṃcinno vedmi ca munīśvarāḥ ||
yena someśamutsṛjya atrāhaṃ bhakti tatparaḥ
||54||अधुना भक्तियुक्तस्य यथोपकरणान्मम ॥
भविष्ये यत्फलं किंचिन्नो वेद्मि च मुनीश्वराः ॥
येन सोमेशमुत्सृज्य अत्राहं भक्ति तत्परः
īśvara uvāca
evaṃ śrutvā tu te viprā vismayotphullalocanāḥ ||
sādhusādhviti jalpaṃto rājānaṃ saṃpraśaṃsire
||55||एवं श्रुत्वा तु ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥
साधुसाध्विति जल्पंतो राजानं संप्रशंसिरे
pūjayāmāsuraniśaṃ liṃgaṃ tatra svayaṃbhuvam ||
tato'sau pārthivaśreṣṭho liṃgasyāsyaprasādataḥ ||
saṃsiddhiṃ paramāṃ prāpto durllabhāṃ tridaśairapi
||56||पूजयामासुरनिशं लिंगं तत्र स्वयंभुवम् ॥
ततोऽसौ पार्थिवश्रेष्ठो लिंगस्यास्यप्रसादतः ॥
संसिद्धिं परमां प्राप्तो दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि
sā ca veśyā bhagavatī śivarātriprabhāvataḥ ||
tasya liṃgasya māhātmyādraṃbhānāmāpsarā'bhavat
||57||सा च वेश्या भगवती शिवरात्रिप्रभावतः ॥
तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्रंभानामाप्सराऽभवत्
tasmātsarvaprayatnena talliṃgaṃ pūjayedbudhaḥ ||
dharmakāmārthamokṣaṃ ca yo vāṃchatyakhilapradam
||58||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं पूजयेद्बुधः ॥
धर्मकामार्थमोक्षं च यो वांछत्यखिलप्रदम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsa kṣetramāhātmye kedāreśvara (rudreśvara)liṅgamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ || 39 ||