मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

स्कन्दपुराणम् — पुरुषोत्तमजगन्नाथमाहात्म्यम्, अध्याय १७

3
वैष्णवखण्डः · पुरुषोत्तमजगन्नाथमाहात्म्यम् · 17

प्रतिष्ठिते नारसिंहे क्षेत्रे तस्मिन्नराधिपः

मुनय ऊचुः

प्रतिष्ठिते नारसिंहे क्षेत्रे तस्मिन्नराधिपः ॥

किं चकार मुने ब्रूहि परं कौतूहलं तु तत्

॥१॥

जैमिनिरुवाच

इन्द्रादींस्त्रिदशान्सर्वान्न्यमन्त्रयत पूर्वतः ॥

ततः स मन्त्रयामास ऋषीन्विप्रान्सहस्रशः

॥२॥

अध्येतॄंश्चतुरो वेदान्सषडंगपदक्रमैः ॥

यज्ञविद्यासु कुशलान्मीमांसापरिनिष्ठितान्

॥३॥

सभाष्यकल्पसूत्रैस्तु परिनिष्ठितकर्मिणः ॥

अष्टादशसु विद्यासु कुशलान्धर्मकोविदान्

॥४॥

सदाचारावदातांश्च कुलीनान्सत्यवादिनः ॥

वैष्णवांश्च विशेषेण मंत्रयामास सादरम्

॥५॥

त्रैलोक्ये ये च राजानः सिद्धाः सप्तर्षयो द्विजाः ॥

सच्छूद्रा वणिजो द्वीपपतयश्च निमंत्रिताः

॥६॥

क्रोशद्वयमिता विप्राः सभासीत्तस्य भूपतेः ॥

पाषाणघटिता सोच्चा सुधया सानुलेपिता

॥७॥

क्वचिद्रत्नमयी भूमिः क्वचित्कांचननिर्मिता ॥

स्फाटिकी राजती चैव यथायोग्यं कृतस्थली

॥८॥

स्तंभै रत्नमयैः प्रोच्चैर्दुकूलपरिवेष्टितैः ॥

चारुचंद्रातपाढ्या तु गन्धमाल्यैः सचामरैः

॥९॥

मुक्तादामांतरस्थैश्च चारुवातायना शुभा ॥

कृष्णागुरुस्नेहसिक्ता श्रीखण्डसलिलोक्षिता

॥१०॥

सर्वर्त्तुकुसुमाकीर्णा प्रांतोपवनसंवृता ॥

वाप्यः स्फटिकसोपानाः पद्मकद्वारमंडिताः

॥११॥

चक्रवाकैः प्लवैर्हंसैः सारसैर्मधुरस्वनैः ॥

व्याप्तांतराः स्वच्छशीतसुगंधमधुरांभसः

॥१२॥

परितः शतशस्तस्याः सुखावतरणा द्विजाः ॥

उपच्छायाविरचनाः शोभमानाः समंततः

॥१३॥

यज्ञशाला मरुत्तस्य यथासीद्भो द्विजोत्तमाः ॥

तथेंद्रद्युम्नभूपस्य रचिता विश्वकर्मणा

॥१४॥

शुभेऽह्नि शुभनक्षत्रे वासयित्वा सभासदः ॥

राज्ञः सिंहासनासीनान्दृष्ट्वासीनानृषीनपि

॥१५॥

ससिद्धान्ब्रह्मर्षिगणान्बहुमूल्यकुथस्थितान् ॥

देवान्कांचनपीठस्थान्यथायोग्यमथ द्विजान्

॥१६॥

वरासनस्थानन्यांश्च यथादेशं सुखस्थितान् ॥

मध्ये नृपाणां देवानामृषीणां च शचीपतिम्

॥१७॥

साम्राज्यलक्षणे स्वस्य रत्नसिंहासने स्थितम् ॥

दिव्यैर्माल्यैस्तथा गंधैर्वासोभिर्विष्टरादिभिः

॥१८॥

पुरोधसा समं पूर्वमर्चयामास ऋद्धिमत् ॥

विनीतो दीनवत्तस्य चक्रे पूजां तथा नृपः

॥१९॥

आश्चर्यं मन्यतेऽस्यासौ त्रैलोक्येशोऽपि तद्यथा ॥

ततः सिद्धान्देवमुनीनचर्यन्निंद्रवत्तदा

॥२०॥

विस्मयं जनयामास कुवेरस्याप्यधिश्रियः ॥

ततो देवान्समानर्च प्रभूतस्वस्वसंपदः

॥२१॥

उपचारैर्महीनाथः सम्यगव्यग्रमानसः ॥

राज्ञः संपूजयामास राजयोग्यैः परिच्छदैः

॥२२॥

यथा ते मेनिरे भूपा भवामः सांप्रतं वयम् ॥

सत्यं राज्यं क्रमात्प्राप्तं नेदृशश्च परिच्छदः

॥२३॥

आनर्च वैष्णवान्भूय उपचारैः समानयन् ॥

शांता अपि यथा चित्रं मेनिरे विषयागमम्

॥२४॥

ततो विप्रान्बाहुजातान्वैश्यान्मुनिपुरःसरम् ॥

सम्यक्प्रपूजयामास सत्त्वोद्रिक्तो महीपतिः

॥२५॥

अन्यांश्च सचिवद्वारा पूजयित्वा ससंभ्रमः ॥

दृष्टः स विनयान्नम्रः कृतांजलिपुटस्तथा

॥२६॥

महेंद्रमुच्चैराहेदं नारदेन पुरोधसा

॥२७॥

इन्द्रद्युम्न उवाच

तव प्रसादाद्देवेश इच्छामीदं प्रसीद मे ॥

क्रतुना हयमेधेन प्रयक्ष्ये यज्ञपूरुषम्

॥२८॥

अनुजानीहि मां देव क्रतूनामीश्वरो भवान् ॥

त्वदाज्ञापालकाः सर्वे त्रैलोक्ये निवसंति ये

॥२९॥

यावत्क्रतुसहस्रस्य संस्था च भवति प्रभो ॥

तावत्त्वं त्रिदशैः सार्द्धं सदोमध्यगतो वस

॥३०॥

यष्टुमिच्छामि देवेश नाहं त्वत्पदलिप्सया ॥

सर्वेषां वेत्सि देवेश मनोवृत्तिं सदा प्रभो

॥३१॥

युष्माकं पूर्वदृष्टोऽत्र वपुष्मान्माधवः प्रभुः ॥

उपासनायां सोऽयं यो वालुकाभिस्तिरोदधे

॥३२॥

तस्य भूयः प्रकाशार्थं वाजिमेधसहस्रकम् ॥

करिष्ये वचनादिंद्र चतुरास्यस्य शासनात् ॥

पुनः प्रकाशिते तस्मिञ्छ्रेयो वोऽपि भविष्यति

॥३३॥

इति विज्ञापिते राज्ञा महेंद्रप्रमुखाः सुराः ॥

अन्तर्द्धानोतरं या च श्रुता पूर्वं सरस्वती

॥३४॥

अशरीरां स्मरंतस्तामिदं प्रोचुः प्रहर्षिताः ॥

इन्द्रद्युम्न महात्मासि सत्यं सत्यवतो भुवि

॥३५॥

तच्चेष्टितं पुरास्माभिरन्वभावि भविष्यकम् ॥

सहायास्ते भविष्यामः कार्ये त्रैलोक्यपावने

॥३६॥

स्रष्टा स जगतां यत्र उद्युक्तः स्वयमेव हि ॥

अत्रैवोवाच भगवानस्माकमपि भूतले

॥३७॥

प्रविशंस्तदनुक्रोशवशाद्भूयः प्रकाशनम् ॥

करिष्ये दारवं देहमित्येतत्परिनिष्ठितम्

॥३८॥

नात्रास्माकं व्यलीकं तु नेंद्रस्य च महीपते ॥

अस्मद्दिष्टसमुद्योगस्तव नः प्रीतिकारकः

॥३९॥

सुखं यजस्व राजेंद्र वैकुंठं भक्तवत्सलम् ॥

क्रतुना हयमेधेन सहस्रपरिवर्तिना

॥४०॥

दुराराध्यो हि भगवानस्माकं भक्तवत्सलः ॥

वयमप्यत्र देवत्वं त्यक्त्वा भक्ति परायणाः

॥४१॥

आराधयामः क्षेत्रेस्मिन्विनीता नररूपिणः ॥

प्रियं हि मानुषे लोके कर्म सिद्ध्यति वै कृतम्

॥४२॥

जैमिनिरुवाच

इत्युक्ते त्रिदशैः सेंद्रैः परितुष्टांतरात्मना ॥

आरंभार्थं क्रतो राजा भगवंतमपूजयत्

॥४३॥

उपचारसहस्रैस्तु यथावत्प्रतिपादितैः ॥

ततः पितृगणान्राजा निरूप्य श्रद्धयान्वितः

॥४४॥

सदोगृहगतान्विप्रान्याज्ञिकान्समलंकृतान् ॥

कृत्वेष्टदेवं पुरतो वैकुंठं साग्निहोत्रकम्

॥४५॥

आकांक्षन्कल्पितं लग्नं संवृत्ते स्वस्तिवाचने ॥

उपस्थितः सपत्नीकः शुद्धमांगल्यवेषधृक्

॥४६॥

स्वस्ति वाच्य द्विजाञ्छुद्धान्पुण्याहं वृद्धिकर्म च ॥

ततः संभृतसंभारो वरयामास ऋत्विजः

॥४७॥

वृतास्ते तु सपत्नीकं दीक्षयंतो नृपोत्तमम् ॥

विहृत्य दीक्षणायेष्टान्न्ययजन्सभ्यचोदिताः

॥४८॥

प्रणीय तं प्रज्वलंतं वेद्यामाहवनीयकम् ॥

त्रैलोक्यमंगलकरं किं साक्षाद्वैष्णवं महः

॥४९॥

सुप्रोक्षितं चाभिमंत्र्य अनुज्ञाप्य दिगीश्वरान् ॥

मुमुचुस्ते हयं मुख्यमंगेषु शुभलक्षणम्

॥५०॥

ततः स दीक्षितो राजा वाग्यतो रौरवीं त्वचम् ॥

अधिष्ठाय सदोमध्ये मृत्युंजय इव स्थितः

॥५१॥

निमंत्रितानां मुक्त्यर्थं चक्षुषा संदिदेश वै ॥

सुराणां रत्नपात्राणि महार्घाणि नृपाज्ञया

॥५२॥

सचिवः कारयामास भोजनाय समृद्धिमत् ॥

शुद्धसौवर्णपात्राणि मुनीनां च महीक्षिताम्

॥५३॥

द्विजानां भोजनार्थाय नवानि प्रत्यहं द्विजाः ॥

क्षत्रियाणां विशां विप्रा राजतानि शुभानि च

॥५४॥

कांस्यनिर्मलपात्राणि शूद्राणां भोजनाय वै ॥

अहन्यहनि पात्राणि भोजनांते द्विजोत्तमाः

॥५५॥

आकरेषु प्रपात्यंते प्रोच्छिष्टदलवज्जनैः ॥

तत्र यज्ञोत्सवे ये वै भोजनाय निमंत्रिताः

॥५६॥

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च प्रपौत्राश्चैव संततिः ॥

नित्यं पंचरसान्नानि बहुमानपुरःसरम्

॥५७॥

आदृतैर्भोजिता राज्ञ इंद्रद्युम्नस्य शासनात् ॥

कुटुंबवत्स्थितास्तत्र संस्था यावन्महाक्रतोः

॥५८॥

यद्देशीया जनास्तेषामधिष्ठाता च तान्नृपः ॥

नृपाणामनुसंधाता इंद्रद्युम्नप्रयाचितः

॥५९॥

नारदः समदर्शी तु परोपकृतिलोलुपः ॥

इंद्रादीनां सुरेंद्राणां देवर्षीणां नृपोत्तमः

॥६०॥

स्वयं नरपतिश्चर्यां चकार क्रतुपूर्त्तये ॥

षड्विधान्यन्नपानानि संस्कृतानि द्विधा नरैः

॥६१॥

देवानां भोजने तत्र मंत्रतंत्रविशारदैः ॥

मर्त्यानां नल विद्यायां कुशलैः संस्कृतानि वै

॥६२॥

क्षुत्पिपासानभिज्ञा हि सुधाहारा दिवौकसः ॥

तेषामपि अपूर्वत्वादाश्चर्यं तद्धि भोजनम्

॥६३॥

नराणां दुर्लभं मर्त्य इंद्रद्युम्नगृहेऽशनम् ॥

इन्द्रद्युम्नस्य चेंद्रस्य विशेषो मर्त्यवासिता

॥६४॥

अत्यद्भुतकरं ह्येतत्प्रत्यहं च नवं नवम् ॥

संमाननादरावृद्धिर्भोज्यस्य द्विजसत्तमाः

॥६५॥

अन्योन्यस्पर्द्धयैवात्र प्रवर्द्धते परस्परम् ॥

सुगंधसुमनोमाल्यकस्तूर्यादिप्रलेपनम्

॥६६॥

चित्रसूक्ष्मदुकूलानि सोपधानासनानि च ॥

रत्नपल्यंकिका शय्या रत्नदंडप्रकीर्णकम्

॥६७॥

जातीलवंगकर्पूरैर्नागवल्लीदलानि च ॥

मनोहराणि गीतानि नृत्यानि विविधानि च

॥६८॥

भरतस्य मुनेः शिक्षापंडितै रचितानि च ॥

स्वस्ववंशयशोऽभिज्ञाः शतशः सूतमागधाः

॥६९॥

एतान्यन्यानि वस्तूनि दुर्लभान्यपि यानि वै ॥

त्रिदशाश्चापि मर्त्याश्चान्वभुज्यंत सुसादरम्

॥७०॥

एकतोऽन्यत्र चित्राणि न च हीनानि कुत्रचित् ॥

पातालवासिनां चापि भोजनं वै सुधाधिकम्

॥७१॥

यद्भुक्त्वा नानुवाञ्छन्ति पातालगमनं हि ते ॥

पुराणि यानि पाताले रत्नौघालोकितानि च

॥७२॥

विना सूर्यप्रकाशेन तादृशान्येव भूपतिः ॥

ददौ तेषां निवासाय येषु पातालबुद्धयः

॥७३॥

सुखासीनाश्च क्रीडंतो भुंजाना शेरते मुदा ॥

देवानामपि नान्यत्र भूमिस्पर्शनमस्ति वै

॥७४॥

इन्द्रद्युम्नपुरे तत्र स्वर्गादपि मनोहरे ॥

यदृच्छया सुखक्रीडासक्ता नो तत्यजुर्भुवम्

॥७५॥

अभिलाषोपजातं तु सुखं स्वर्गे वदंति हि ॥

अनिच्छयापि भो विप्राः सुखं सर्वत्र तत्र वै

॥७६॥

आदृत्य यत्नान्मन्यंते भोज्यं ते सादरं नराः ॥

न याचितः कोपि जनः कुतो वा स्यात्पराङ्मुखः

॥७७॥

राजाधिराजवेश्मानि जनानां स्वगृहैः समम् ॥

तदासीत्स्वगृहे तेषां न सदा सर्वसंभवः

॥७८॥

तत्र यत्कामनातीतं तद्वस्तु सुलभं बहु ॥

इत्थं प्रवर्तिते यज्ञे यज्ञेशप्रीतये मुदा

॥७९॥

पृथिवी हृतसर्वस्वा वाजिमेधेस्य भूपतेः ॥

या पूर्वं साभवद्भूयः स्वर्णवृष्टिसुभूषिता

॥८०॥

इत्थं प्रवृत्ते लोकानां तत्र त्रैलोक्यवासिनाम् ॥

दानसंमानभोज्यानां विधौ विधिवतोऽन्वहम्

॥८१॥

अश्वमेधं प्रति जना जगुर्गाथाः परस्परम् ॥

नेदृग्यागस्य संभारो विधेः शास्त्रप्रचोदितः

॥८२॥

इंद्रद्युम्नस्य राजर्षेर्न भूतो न भविष्यति ॥

न याचितारोऽदातारो मिथो यत्र निमंत्रिताः

॥८३॥

न कामभंगो यत्रासीद्देवानामपि भो द्विजाः ॥

ईदृक्समृद्धिः क्रतुराट् प्रवृत्तो भूपतेस्तदा

॥८४॥

अधिश्रद्धः सुसंपन्नः पूर्वस्मादपरोऽभवत् ॥

स्मृतिकाराः कल्पकारास्तथा शास्त्रप्रणेतृकाः

॥८५॥

यज्ञानुष्ठानकुशलाः सदाचारावतंसकाः ॥

अग्न्याधानाद्यवभृथप्रचारमनुपूर्वशः

॥८६॥

क्रतुः सदस्यानुमते नृपतेः प्रीतये द्विजाः ॥

न मंत्राः स्वरतो हीना वर्णतो वापि कर्हिचित्

॥८७॥

ये वै विधिविधातारस्ते वै कर्मप्रचारकाः ॥

प्रायश्चित्तनिमित्तेन प्रायश्चित्तनिबंधनात्

॥८८॥

कर्मोपघातो नो तत्र योगिनः कर्मयोगिनः ॥

यत्र सप्तर्षयो दिव्याः सदस्याः क्रतुसाक्षिणः

॥६९॥

प्रचारयंति कर्माणि गुणदोषविभागिनः ॥

याज्ञवल्क्यादयस्तेऽत्र मुनयस्त्वृत्विजो वृताः

॥९०॥

सदोगतास्ते मुनयः परस्परकथांतरे ॥

वाकोवाक्यानि सूक्तानि गुह्योपनिषदानि च

॥९१॥

गाथाः पौराणिकीर्विप्रा विष्णुभक्तिपुरःसराः ॥

चरितानि हरेः सर्वकल्मषौघहराणि च

॥९२॥

तत्र संवर्तयामासुस्ते सभायां महीक्षितः ॥

तस्य यज्ञे हविः प्राशुः प्रत्यक्षं वह्निमध्यगाः

॥९३॥

मुदितास्त्रिदशा विप्रा महेंद्रप्रमुखामखे ॥

चिरप्रवासिनो देवा नास्मरंतामरावतीम्

॥९४॥

अमृतं हि हविस्तेषां कल्पितं ब्रह्मणा पुरा ॥

तत्प्राश्य मुदिता देवा वीर्यवन्तश्चिरायुषः

॥९५॥

यागानुष्ठानविषयादन्यत्र विषयान्बहून् ॥

इन्द्रद्युम्नेन रचितान्समस्तानुपभुंजते

॥९६॥

तत्र ये नागराजानः पातालतलवासिनः ॥

ततोऽधिकान्मर्त्यलोके विषयानुपभुंजते

॥९७॥

पातालगमनं ते वै नेहंते मनसा धुवम् ॥

इत्थं प्रवर्तितो यज्ञस्त्रैलोक्यप्रीतिकारकः

॥९८॥

इन्द्रद्युम्नस्य नृपतेः क्षेत्रेऽस्मिन्पुरुषोत्तमे ॥

जगदीशप्रसादाय पितामहनिदेशतः

॥९९॥

एकोनं क्रमतः संस्थामवाप पृथिवीपतिः ॥

सहस्रं हयमेधस्य यथावद्विधिचोदितम्

॥१००॥

ततः साहस्रिके यज्ञे वाजिमेधे महीपतिः ॥

दिनेदिने दिव्यगतिर्बभूव नृपतिस्तदा

॥१॥

सुत्यायाः सप्त दिवसाद्या रात्रिरभवत्पुरा ॥

तस्यास्तुरीयप्रहरे दध्यौ स विष्णुमव्ययम्

॥२॥

ध्याने तस्मिन्ददर्शासौ महाभाग्यवशान्नृपः ॥

प्रत्यक्षमिव स श्वेतद्वीपं स्फटिकनिर्मितम्

॥३॥

समंतात्परिवार्यैनं तिष्ठंतं क्षीरसागरम् ॥

महाकल्पद्रुमैः पुष्पगंधामोदिदिगंतरैः

॥४॥

फलपल्लववल्केषु बहिरंतश्च सर्वशः ॥

शंखचक्रांकितैः शुभ्रैः सर्वालंकारभूषितः

॥५॥

महामंजिष्ठवर्णैश्च मूर्तिभिस्तैर्मुरद्विषः ॥

तन्मध्ये घटितं दिव्यमणिभिर्मंडपोत्तमम्

॥६॥

मध्यस्थसूर्यवद्भासिरत्नसिंहासनोज्ज्वलम् ॥

क्षीराब्धिशीतकल्लोलमंदवातमनोहरम्

॥७॥

तन्मध्ये ददृशे देवं शंखचक्रगदाधरम् ॥

नीलजीमूतसंकाशं वनमालाविभूषितम्

॥८॥

सर्वलावण्यभवनं सौंदर्यश्रीनिकेतनम् ॥

निर्भर्त्सयंतं वपुषा पिनद्धं दिव्यभूषणम्

॥९॥

दक्षपार्श्वे स्थितं तत्र अनंतं धरणीधरम् ॥

कोटिचन्द्रप्रतीकाशं हिमाद्रिसदृशप्रभम्

॥११०॥

फणामुकुटविस्तारच्छत्रीभूतं मनोहरम् ॥

मणिकुंडलयुग्मांकं चारुनीलनिचोलकम्

॥११॥

हललांगलशंखारिस्फुरद्बाहुचतुष्टयम् ॥

हारकेयूरवलय मुद्रिकाभिरलंकृतम्

॥१२॥

मेखलाकटिसूत्राढ्यं दिव्यरत्नप्रसाधनम् ॥

दिव्यहालाक्षीबमूर्तिं चारुहासं सुनेत्रकम्

॥१३॥

दक्षपार्श्वस्थितां चास्य लक्ष्मीं तां शुभलक्षणाम् ॥

वराभयाब्जहस्तां वै कुंकुमाभां सुलोचनाम्

॥१४॥

त्रैलोक्ययुवतीवृन्ददृष्टांताद्भुतविग्रहाम् ॥

ददर्श पद्मासनगां लावण्यांबुधिपुत्रिकाम्

॥१५॥

पितामहं च ददृशे पुरतोऽस्य कृतांजलिम् ॥

वामपार्श्वस्थितं चक्रं नानामणिमयं विभोः

॥१६॥

सनकाद्यैर्मुनींद्रैस्तं स्तूयमानं जगद्गुरुम् ॥

दृष्ट्वा स्वप्ने स राजा वै प्रहृष्टो द्विजसत्तमाः

॥१७॥

अदृष्टपूर्वरूपं तं ज्योतिर्मयमनंतकम् ॥

तुष्टाव तत्र ध्यानस्थो हर्षगद्गदया गिरा

॥१८॥

इन्द्रद्युम्न उवाच

नमस्ते जगदाधार जगदात्मन्नमोऽस्तु ते ॥

कैवल्यत्रिगुणातीत गुणांजन नमोऽस्तु ते

॥१९॥

सुशुद्धनिर्मलज्ञानस्वरूपाय नमोऽस्तु ते ॥

शब्दब्रह्माभिधानाय जगद्रूपाय ते नमः

॥१२०॥

संसारपतितश्रांत दुःखध्वंस नमोऽस्तु ते ॥

दुर्भेद्यहृदयग्रंथिभेदकाय नमोऽस्तु ते

॥२१॥

द्विसप्तभुवनागारमूलस्तंभाय ते नमः ॥

ब्रह्मांडकोटिघटनाशिल्पिने चक्रिणे नमः

॥२२॥

करुणामृतपाथोधिसुधाधाम्ने नमो नमः ॥

दीनोद्धारैकगुह्याय कृपापाथोधये नमः

॥२३॥

प्रकाशकानां सूर्यादिज्योतिषां ज्योतिषे नमः ॥

प्रतिस्वस्वनदीप्ताय अन्तःपापाग्नये नमः

॥२४॥

पावकाय पवित्राय पवित्राणां नमो नमः ॥

गरिष्ठाय वरिष्ठाय द्राघिष्ठाय नमो नमः

॥२५॥

नेदिष्ठाय दविष्ठाय क्षोदिष्ठाय नमो नमः ॥

वरेण्याय सुपुण्याय नारायण नमोऽस्तु ते

॥२६॥

परित्राहि जगन्नाथ दीनबन्धो नमोऽस्तु ते ॥

निस्तीर्णोऽहं भवांभोधिं प्राप्य त्वां तरणिं सुखाम्

॥२७॥

त्वयि दृष्टे रमानाथ क्लेशा व्यपगता मम ॥

चिदानंदस्वरूपं त्वां प्राप्तानां दुःखसंक्षयः

॥२८॥

ध्रुवं नाथ समुत्पन्नपरमानंदहेतुकम् ॥

त्राहि त्राहि भवांभोधिमग्नं मां दीनचेतसम्

॥२९॥

मध्याह्नार्कोदिते व्योम्नि कुतः संतमसोदयः ॥

ध्यानस्थितः स्तुवन्नेवं प्रणम्य जगदीश्वरम्

॥१३०॥

ध्यानावसाने स पुनः स्वयं जाग्रदबुध्यत ॥

स्वप्नांत इन्द्रद्युम्नोऽपि सस्मारात्मानमात्मना

॥३१॥

अत्यद्भुतमिदं स्वप्नं दृष्ट्वा च नृपकुंजरः ॥

मेने कृतार्थमात्मानं हयमेधक्रतोस्तथा

॥३२॥

सहस्रं सफलं चैव स्वभाग्यं समुपस्थितम् ॥

न हि देवर्षिवचनं वृथा भवति कर्हिचित्

॥३३॥

प्रत्यक्षं मे कथं नाथः स्वयमत्र भविष्यति ॥

इति चिंताकुलो रात्रिशेषं नीत्वा विशांपतिः

॥३४॥

शशंस नारदस्याग्रे यथा स्वप्नोऽन्वभूयत ॥

स चापि नारदः प्राह शोकस्ते विगतो नृप

॥३५॥

अरुणोदयकाले हि भगवंतं ददर्श यत् ॥

दशाहात्फलदः स्वप्नस्तस्मिन्काले नृपोत्तम

॥३६॥

क्रत्वंते भगवानत्र प्रत्यक्षस्ते भविष्यति ॥

यदाह मद्गिरा त्वां हि चराचरगुरुर्विधिः

॥३७॥

सोऽपि त्वया जगत्स्रष्टा स्वप्नेऽस्मिन्नवलोकितः ॥

तदनुष्ठीयतां यज्ञः पराग्रे न प्रकाशय

॥३८॥

स्वप्नोऽयं नृपशार्दूल दुर्बोधाचरितो हरेः ॥

किंतु भाग्यवतस्त्वेव स्वप्नस्तादृक्प्रजायते

॥१३९॥

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां द्वितीये वैष्णवखण्डे पुरुषोत्तमक्षेत्रमाहात्म्ये जैमिनिऋषिसंवादे सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥