एष मन्वन्तरे तात सर्गस्स्वारोचिषे स्मृतः
सूत उवाच
एष मन्वन्तरे तात सर्गस्स्वारोचिषे स्मृतः ।
वैवस्वते तु महति वारुणे वितते क्रतौ
॥१॥जुह्वानस्य ब्रह्मणो वै प्रजासर्ग इहोच्यते ।
पूर्वं यानथ ब्रह्मर्षीनुत्पन्नान्सप्त मानसान्
॥२॥पुत्रान्वै कल्पयामास स्वयमेव पितामहः ।
तेषां विरोधो देवानां दानवानां महानृषे
॥३॥दिति विनष्टपुत्रा तु कश्यपं समुपस्थिता ।
स कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्गयगाराधितस्तया
॥४॥वरेणच्छंदयामास सा च वव्रे वरं तदा ।
पुत्रमिन्द्रवधार्थाय समर्थममितौजसम्
॥५॥स तस्यै च वरं प्रादात्प्रार्थितं सुमहातपाः ।
ब्रह्मचर्य्यादिनियमं प्राह चैव शतं समाः
॥६॥धारयामास गर्भं तु शुचिस्सा वरवर्णिनी ।
ब्रह्मचर्य्यादिनियमं दितिर्दध्रे तथैव वै
॥७॥ततस्त्वाधाय सोऽदित्यां गर्भं तं शंसितव्रतः ।
जगाम कश्यपस्तप्तुं तपस्संहृष्टमानसः
॥८॥तस्याश्चैवांतरं प्रेप्सुस्सोऽभवत्पाकशासनः ।
ऊनवर्षे शते चास्या ददर्शान्तरमेव सः
॥९॥अकृत्वा पादयोः शौचं दितिरर्वाक्शिरास्तदा ।
निद्रामाहारयामास भाविनोऽर्थस्य गौरवात्
॥१०॥एतस्मिन्नन्तरे शक्रस्तस्याः कुक्षिं प्रविश्य सः ।
वज्रपाणिस्तु तं गर्भं सप्तधा हि न्यकृन्तत
॥११॥स पाट्यमानो गर्भोऽथ वज्रेण प्ररुरोद ह ।
रुदन्तं सप्तधैकैकं मारोदीरिति तान्पुनः ।
चकर्त वज्रपाणिस्तान्नेव मम्रुस्तथापि ते
॥१२॥ते तमूचुः पात्यमानास्सर्वे प्रांजलयो मुने ।
नो जिघांससि किं शक्र भ्रातरो मरुतस्तव
॥१३॥इंद्रेण स्वीकृतास्ते हि भ्रातृत्वे सर्व एव च ।
तत्यजुर्द्दैत्यभावं ते विप्रर्षे शंकरेच्छया
॥१४॥मरुतो नाम ते देवा बभूवुस्तु महाबलाः ।
खगा एकोनपंचाशत्सहाया वज्रपाणिनः
॥१५॥तेषामेव प्रवृद्धानां हरिः प्रादात्प्रजापतिः ।
क्रमशस्तानि राज्यानि पृथुपूर्वं शृणुष्व तत्
॥१६॥अरिष्टपुरुषो वीरः कृष्णो जिष्णुः प्रजापतिः ।
पर्जन्यस्तु धनाध्यक्षस्तस्य सर्वमिदं जगत्
॥१७॥भूतसर्गमिमं सम्यगवोचं ते महामुने ।
विभागं शृणु राज्यानां क्रमशस्तं ब्रुवेऽधुना
॥१८॥अभिषिच्याधिराज्ये तु पृथुं वैन्यं पितामहः ।
ततः क्रमेण राज्यानि व्यादेष्टुमुपचक्रमे
॥१९॥द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्रग्रहयोस्तथा ।
यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्येऽभ्यषेचयत्
॥२०॥अपां तु वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं प्रभुम् ।
आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनामथ पावकम्
॥२१॥प्रजापतीनां दक्षं तु मरुतामथ वासवम् ।
दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादममितौजसम्
॥२२॥वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्येऽभ्यषेचयत् ।
मातॄणां च व्रतानां च मन्त्राणां च तथा गवाम्
॥२३॥यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां तथैव च ।
सर्वभूतपिशाचानां गिरिशं शूलपाणिनम्
॥२४॥शैलानां हिमवन्तं च नदीनामथ सागरम् ।
मृगाणामथ शार्दूलं गोवृषं तु गवामपि
॥२५॥वनस्पतीनां वृक्षाणां वटं राज्येऽभ्यषेचयत् ।
इति दत्तं प्रजेशेन राज्यं सर्वत्र वै क्रमात्
॥२६॥पूर्वस्यां दिशि पुत्रं तु वैराजस्य प्रजापतेः ।
स्थापयामास सर्वात्मा राज्ये विश्वपतिर्विभुः
॥२७॥तथैव मुनिशार्दूल कर्दमस्य प्रजापतेः ।
दक्षिणस्यां तथा पुत्रं सुधन्वानमचीक्लृपत्
॥२८॥पश्चिमायां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम् ।
केतुमन्तं महात्मानं राजानं व्यादिशत्प्रभुः
॥२९॥तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः ।
उदीच्यां दिशि राजानं दुर्धर्षं सोऽभ्यषेचयत्
॥३०॥तस्य विस्तारमाख्यातं पृथोर्वेन्यस्य शौनक ।
महर्ध्ये तदधिष्ठानं पुराणे परिकीर्तितम्
॥३१॥इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सर्गवर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोध्यायः ॥ ३३ ॥