कश्यपवंशवर्णनम्
सूत उवाच
अदितिर्दितिश्च सुरसारिष्टेला दनुरेव च ।
सुरभिर्विनता चेला ताम्रा क्रोधवशा तथा
॥१॥कदूर्मुनिश्च विप्रेन्द्र तास्वपत्यानि मे शृणु ।
पूर्वमन्वंतरे श्रेष्ठे द्वादशासन्सुरोत्तमाः
॥२॥तुषिता नाम तेऽन्योन्यमूचुर्वैवस्वतेंतरे ।
उपस्थिते सुयशसश्चाक्षुषस्यांतरे मनोः
॥३॥हिताय सर्वलोकानां समागम्य परस्परम् ।
आगच्छतस्तु तानूचुरदितिं च प्रविश्य वै
॥४॥मन्वंतरे प्रसूयामस्सतां श्रेयो भविष्यति ।
एवमुक्तास्तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
॥५॥मारीचात्कश्यपाज्जातास्तेऽदित्यां दक्षकन्यया ।
तत्र विष्णुश्च शक्रश्च जज्ञाते पुनरेव हि
॥६॥अर्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च ।
विवस्वान्सविता चैव मित्रावरुण एव च
॥७॥अंशो भगश्चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः ।
पूर्वमासन्ये तुषितास्सुराः
॥८॥पुरैव तस्यांतरे तु आदित्या द्वादश स्मृताः ।
इति प्रोक्तानि क्रमशोऽदित्यपत्यानि शौनक
॥९॥सप्तविंशति याः प्रोक्तास्सोमपत्न्योऽथ सुव्रताः ।
तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयोऽमिततेजसः
॥१०॥अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश ।
बहुपुत्रस्य विदुषश्चतस्रो यास्सुताः स्मृताः
॥११॥कृशाश्वस्य तु देवर्षे देवप्रहरणाः स्मृताः ।
भार्म्यायामर्चिषि मुने धूम्रकेशस्तथैव च
॥१२॥स्वधा सती च द्वे पत्न्यौ स्वधा ज्येष्ठा सती परा ।
स्वधासूत पितॄन्वेदमथर्वाङ्गिरसं सती
॥१३॥एते युगसहस्रांते जायंते पुनरेव हि ।
सर्वदेवनिकायाश्च त्रयस्त्रिंशत्तु कामजाः
॥१४॥यथा सूर्य्यस्य नित्यं हि उदयास्तमयाविह ।
एवं देवानिकास्ते च संभवंति युगेयुगे
॥१५॥दित्यां बभूवतुः पुत्रौ कश्यपादिति नः श्रुतम् ।
हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षश्च वीर्यवान्
॥१६॥सिंहिका ह्यभवत्कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः ।
हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः प्रथितौजसः
॥१७॥अनुह्रादश्च ह्रादश्च संह्रादश्चैव वीर्यवान् ।
प्रह्रादश्चानुजस्तत्र विष्णुभक्तिविचारधीः
॥१८॥अनुह्रादस्य सूर्यायां पुलोमा महिषस्तथा ।
ह्रादस्य धमनिर्भार्यासूत वातापिमिल्वलम्
॥१९॥संह्रादस्य कृतिर्भार्यासूतः पंचजनं ततः ।
विरोचनस्तु प्राह्रादिर्देव्यास्तस्याभवद्बलिः
॥२०॥बलेः पुत्रशतं त्वासीदशनायां मुनीश्वर ।
बलिरासीन्महाशैवः शिवभक्तिपरायणः
॥२१॥दानशील उदारश्च पुण्यकीर्ति तपाः स्मृतः ।
तत्पुत्रो बाणनामा यत्सोऽषि शैववरस्सुधीः ।
यस्संतोष्य शिवं सम्यग्गाणपत्यमवाप ह
॥२२॥सा कथा श्रुतपूर्वा ते बाणस्य हि महात्मनः ।
कृष्णं यस्समरे वीरस्सुप्रसन्नं चकार ह
॥२३॥हिरण्याक्षसुताः पंच पंडितास्तु महाबलाः ।
कुकुरः शकुनिश्चैव भूतसंतापनस्तथा ।
२४ महानादश्च विक्रांतः कालनाभस्तथैव च ।
इत्युक्ता दितिपुत्राश्च दनोः पुत्रान्मुने शृणु
॥२५॥अभवन्दनुपुत्राश्च शतं तीव्रपराक्रमाः ।
अयोमुखश्शंबरश्च कपोलो वामनस्तथा
॥२६॥वैश्वानरः पुलोमा च विद्रावणमहाशिरौ ।
स्वर्भानुर्वृषपर्वा च विप्रचित्तिश्च वीर्यवान्
॥२७॥एते सर्वे दनोः पुत्राः कश्यपादनुजज्ञिरे ।
एषां पुत्राञ्च्छृणु मुने प्रसंगाद्वच्मि तेऽनघ
॥२८॥स्वभार्नोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता ।
उपदानवी हयशिरा शर्म्मिष्ठा वार्षपर्वणी
॥२९॥पुलोमा पुलोमिका चैव वैश्वानरसुते उभे ।
बह्वपत्ये महावीर्य्ये मारीचेस्तु परिग्रहः
॥३०॥तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवनन्दनाः ।
मरीचिर्जनयामास महता तपसान्वितः
॥३१॥पौलोमाः कालखंजाश्च दानवानां महाबला ।
अवध्या देवतानां च हिरण्यपुरवासिनः
॥३२॥पितामहप्रसादेन ये हताः सव्यसाचिना ।
सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेस्सुतास्तथा
॥३३॥दैत्यदानवसंयोगाज्जातास्तीव्रपराक्रमाः ।
सैंहिकेया इति ख्यातास्त्रयोदश महाबलाः
॥३४॥राहुः शल्यो सुबलिनो बलश्चैव महाबलः ।
वातापिर्नमुचिश्चैवाथेल्वलः स्वसृपस्तथा
॥३५॥अजिको नरकश्चैव कालनाभस्तथैव च ।
शरमाणश्शरकल्पश्च एते वंशविवर्द्धनाः
॥३६॥एषां पुत्राश्च पौत्राश्च दनुवंशविवर्द्धनाः ।
बहवश्च समुद्भूता विस्तरत्वान्न वर्णिताः .
॥३७॥संह्रादस्य तु दैतेया निवातकवचाः कुले ।
उत्पन्ना मरुतस्तस्मिंस्तपसा भावितात्मनः
॥३८॥षण्मुखाद्या महासत्त्वास्ताम्रायाः परिकीर्तिताः ।
काकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी च शुकी तथा
॥३९॥गृद्ध्रिकाश्वी ह्युलूकी च ताम्रा कन्याः प्रकीर्तिताः ।
काकी काकानजनयदुलूकी प्रत्युलूककान्
॥४०॥श्येनी श्येनांस्तथा भासी भासा न्गृद्धी तु गृध्रकान् ।
शुकी शुकानजनयत्सुग्रीवी शुभपक्षिणः
॥४१॥अश्वानुष्ट्रान्गर्दभांश्च ताम्रा च कश्यपप्रिया ।
जनयामास चेत्येवं ताम्रावंशाः प्रकीर्तिताः
॥४२॥विनतायाश्च पुत्रौ द्वावरुणो गरुडस्तथा ।
सुपर्णः पततां श्रेष्ठो नारुणस्स्वेन कर्मणा
॥४३॥सुरसायास्सहस्रं तु सर्पाणाममितौजसाम् ।
अनेकशिरसां तेषां खेचराणां महात्मनाम्
॥४४॥येषां प्रधाना राजानः शेषवासुकितक्षकाः ।
ऐरावतो महापद्मः कंबलाश्वतरावुभौ
॥४५॥ऐलापुत्रस्तथा पद्मः कर्कोटकधनंजयौ ।
महानीलमहाकर्णौ धृतराष्ट्रो बलाहकः
॥४६॥कुहरः पुष्पदन्तश्च दुर्मुखास्सुमुखस्तथा ।
बहुशः खररोमा च पाणिरित्येवमादयः
॥४७॥गणाः क्रोधवशायाश्च तस्यास्सर्वे च दंष्ट्रिणः ।
अंडजाः पक्षिणोऽब्जाश्च वराह्याः पशवो मताः
॥४८॥अनायुषायाः पुत्राश्च पंचाशच्च महाबलाः ।
अभवन्बलवृक्षौ च विक्षरोऽथ बृहंस्तथा
॥४९॥शशांस्तु जनयामास सुरभिर्महिषांस्तथा ।
इला वृक्षाँल्लता वल्लीस्तृणजातीस्तु सर्वशः
॥५०॥खशा तु यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा ।
अरिष्टासूत सर्पांश्च प्रभावैर्मानवोत्तमान्
॥५१॥एते कश्यपदायादाः कीर्तितास्ते मुनीश्वर ।
येषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः
॥५२॥इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्या मुमासंहितायां कश्यपवंशवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥ ३२ ॥