मुख्यं गम्यताम्

उदाहरणानि

शीघ्र मार्गाः

पूर्ण पृष्ठसूची

शिवपुराणम् — शतरुद्रसंहिता, अध्याय ३४

3
शतरुद्रसंहिता · 34

सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः

नन्दीश्वर उवाच

सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः ।

अवतारं शृणु विभोस्सुनर्तकनटाह्वयम्

॥१॥

यदा हि कालिका देवी पार्वती हिमवत्सुता ।

तेपे तपस्तुविमलं वनं गत्वा शिवाप्तये

॥२॥

तदा शिवः प्रसन्नो भूत्तस्यास्सुतपसो मुने ।

तद्वृत्तसुपरीक्षार्थं वरं दातुम्मुदा ययौ

॥३॥

स्वरूपन्दर्शयामास तस्यै सुप्रीतमानसः ।

वरम्ब्रूहीति चोवाच तां शिवां शंकरो मुने

॥४॥

तच्छ्रुत्वा शम्भुवचनं दृष्ट्वा तद्रूपमुत्तमम् ।

सुजहर्ष शिवातीव प्राह तं सुप्रणम्य सा

॥५॥

पार्वत्युवाच

यदि प्रसन्नो देवेश मह्यं देयो वरो यदि ।

पतिर्भव ममेशान कृपां कुरु ममोपरि

॥६॥

पितुर्गृहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुज्ञया ।

गन्तव्यम्भवता नाथ मत्पितुः पार्श्वतः प्रभो

॥७॥

याचस्व मान्ततो भिक्षुः ख्यापयंश्च यशः शुभम् ।

पितुर्मे सफलं सर्वं कुरु प्रीत्या गृहा श्रमम्

॥८॥

ततो यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि भो प्रभो ।

विवाहं त्वं महेशान देवानां कार्य्यसिद्धये

॥९॥

कामं मे पूरय विभो निर्विकारो भवान्सदा ।

भक्तवत्सलनामा हि तव भक्तास्म्यमहं सदा

॥१०॥

नन्दीश्वर उवाच

इत्युक्तस्स तया शंभुर्महेशो भक्तवत्सलः ।

तथास्त्विति वचः प्रोच्यान्तर्हितस्स्वगिरिं ययौ

॥११॥

पार्वत्यपि ततः प्रीत्या स्वसखीभ्यां वयोन्विता ।

जगाम स्वपितुर्गेहं रूपं कृत्वा तु सार्थकम् ।

पार्वत्यागमनं श्रुत्वा मेनया स हिमाचलः ।

परिवारयुतो द्रष्टुं स्वसुतां तां ययौ मुदा ।

दृष्ट्वा तां सुप्रसन्नास्यामानयामासतुर्गृहम् ।

कारयामासतुः प्रीत्या महानन्दी महोत्सवम्

॥१४॥

. धनन्ददौ द्विजादिभ्यो मेनागिरिवरस्तथा ।

मंगलं कारयामास सवेदध्वनिमादरात्

॥१५॥

ततः स्वकन्यया सार्द्धमुवास प्रांगणे मुदा ।

मेना च हिमवाञ्छैलः स्नातुं गंगां जगाम सः

॥१६॥

एतस्मिन्नन्तरे शम्भुः सुलीलो भक्तवत्सलः ।

सुनर्तकनटो भूत्वा मेनकासन्निधिं ययौ

॥१७॥

शृंगं वामे करे धृत्वा दक्षिणे डमरुन्तथा ।

पृष्ठे कन्थां रक्तवासा नृत्यगानविशारदः

॥१८॥

ततस्तु नटरूपोऽसौ मेनकाप्रांगणे मुदा ।

चक्रे स नृत्यं विविधं गानञ्चाति।

मनोहरम्

॥१९॥

शृंगञ्च डमरुन्तत्र वादयामास सुध्वनिम् ।

महोतिं विविधाम्प्रीत्या स चकार मनोहराम्

॥२०॥

तन्द्रष्टुं नागरास्सर्वे पुरुषाश्च स्त्रियस्तथा ।

आजग्मुस्सहसा तत्र बाला वृद्धा अपि ध्रुवम्

॥२१॥

श्रुत्वा संगीतं तन्दृष्ट्वा सुनृत्यं च मनोहरम् ।

सहसा मुर्मुहुः सर्वे मेनापि च तदा मुने

॥२२॥

ततो मेनाशु रत्नानि स्वर्णपात्रस्थितानि च ।

तस्मै दातुं ययौ प्रीत्या तदूतिप्री तमानसा

॥२३॥

तानि न स्वीचकारासौ भिक्षां चेते शिवां च ताम् ।

पुनस्तु नृत्यं गानं च कौतुकात्कर्तुमुद्यतः

॥२४॥

मेना तद्वचनं श्रुत्वा चुकोपाति सुविस्मिता ।

भिक्षुकम्भर्त्सयामास बहिष्कर्तुमियेष सा

॥२५॥

एतस्मिन्नन्तरे तत्र गंगातो गिरिराड्ययौ ।

ददर्श पुरतो भिक्षुं प्रांगणस्थं नराकृतिम्

॥२६॥

श्रुत्वा मेनामुखाद्वृत्तन्तत्सर्वं सुचुकोप सः ।

आज्ञां चकारानुचरान्बहिः कर्तुं च भिक्षुकम्

॥२७॥

महाग्निमिव दुःस्पर्शं प्रज्वलन्तं सुतेजसम् ।

न शशाक बहिः कर्तुं कोऽपि तं मुनिसत्तम

॥२८॥

ततः स भिक्षुकस्तात नानालीलाविशारदः ।

दर्शयामास शैलाय स्वप्रभावमनन्तकम्

॥२९॥

शैलो ददर्श तन्तत्र विष्णुरूपधरन्द्रुतम् ।

ततो ब्रह्मस्वरूपं च सूर्य्यरूपं ततः क्षणात्

॥३०॥

ततो ददर्श तं तात रुद्ररूपं महाद्भुतम् ।

पार्वती सहितं रम्यं विहसन्तं सुतेजसम्

॥३१॥

एवं सुबहुरूपाणि तस्य तत्र ददर्श सः ।

सुविस्मितो बभूवाशु परमानन्दसंप्लुतः

॥३२॥

अथासौ भिक्षुवर्यो हि तस्मात्तस्याश्च सूतिकृत् ।

भिक्षां ययाचे दुर्गान्तान्नान्यज्जग्राह किञ्चन

॥३३॥

ततश्चान्तर्दधे भिक्षुस्वरूपः परमेश्वरः ।

स्वालयं स जगामाशु दुर्गावाक्यप्रणोदितः

॥३४॥

तदा बभूव सुज्ञानं मेनाशैलेशयोरपि ।

आवां शिवो वञ्चयित्वा गतवान्स्वालयं विभुः

॥३५॥

अस्मै देया स्वकन्येयं पार्वती सुतप स्विनी ।

एवं विचार्य च तयोः शिवेभक्तिरभूत्परा

॥३६॥

अतो रुद्रो महोतीश्च कृत्वा भक्तमुदावहम् ।

विवाहं कृतवान्प्रीत्या पार्वत्या स विधानतः

॥३७॥

इति प्रोक्तस्तु ते तात सुनर्तकनटाह्वयः ।

शिवावतारो हि मया शिवावाक्यप्रपूरकः

॥३८॥

इदमाख्यानमनघं परमं व्याहृतम्मया ।

य एतच्छृणुयात्प्रीत्या स सुखी गतिमाप्नुयात्

॥३९॥

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां सुनर्तकनटाह्वशिवावतारवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशोध्यायः ॥ ३४ ॥