dhautapāpatīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
dhautapāpaṃ tato gacchedbhṛgutīrthasamīpataḥ |
vṛṣeṇa tu bhṛgustatra bhūyobhūyo dhutastataḥ
||1||धौतपापं ततो गच्छेद्भृगुतीर्थसमीपतः ।
वृषेण तु भृगुस्तत्र भूयोभूयो धुतस्ततः
dhautapāpaṃ tu tattena nāmnā lokeṣu viśrutam |
tatra sthito mahādevastuṣṭyarthaṃ bhṛgusattame
||2||धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् ।
तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā śāṭhyenāpi nareśvara |
mucyate sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā
||3||तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
yastu samyagvidhānena tatra snātvārcayecchivam |
devānpitṝnsamabhyarcya mucyate sarvapātakaiḥ
||4||यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् ।
देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः
brahmahatyā gavāṃ vadhyā tatra tīrthe yudhiṣṭhira |
praviśenna sadā bhītā praviṣṭāpi kṣayaṃ vrajet
||5||ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर ।
प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत्
yudhiṣṭhira uvāca
āścaryabhūtaṃ loke'sminkathayasva dvijottama |
praviśenna brahmahatyā yathā vai dhautapāpmani
||6||आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम ।
प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि
brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ bhavitā neha kiṃcana |
kathaṃ vā dhautapāpe tu praviṣṭaṃ naśyate dvija |
etadvistarataḥ sarvaṃ pṛcchāmi vada kautukāt
||7||ब्रह्महत्यासमं पापं भविता नेह किंचन ।
कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज ।
एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात्
mārkaṇḍeya uvāca
ādisarge purā śambhurbrahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ |
vikāraṃ pañcamaṃ dṛṣṭvā śiro'śvamukhasannibham
||8||आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ।
विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरोऽश्वमुखसन्निभम्
aṅguṣṭhāṅguliyogena tacchirastena kṛntitam |
kṛttamātre tu śirasi brahmahatyā'bhavattadā
||9||अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् ।
कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याऽभवत्तदा
brahmahatyāyutaścāsīduttare narmadātaṭe |
dhunitaṃ tu yato rājanvṛṣeṇa dharmamūrtinā
||10||ब्रह्महत्यायुतश्चासीदुत्तरे नर्मदातटे ।
धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना
tatra dhauteśvarīṃ devīṃ sthāpitāṃ vṛṣabheṇa tu |
dadarśa bhagavāñchambhuḥ sarvadaivatapūjitām
||11||तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु ।
ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम्
dṛṣṭvā dhauteśvarīṃ durgāṃ brahmahatyāvināśinīm |
tatra viśramamāṇaśca śaṅkarastripurāntakaḥ
||12||दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् ।
तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः
sa śaṅkaro brahmahatyāvihīnaṃ mene tmānaṃ tasya tīrthasya bhāvāt |
suvismito devadevo vareṇyo dṛṣṭvā dūre brahmahatyāṃ ca tīrthāt
||13||स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने त्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् ।
सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात्
vidhautapāpaṃ mahitaṃ dharmaśaktyā viśenna hatyā devībhayātprabhītā |
raktāmbarā raktamālyopayuktā kṛṣṇā nārī raktadāmaprasaktā
||14||विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात्प्रभीता ।
रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता
māṃ vāñchantī skandhadeśaṃ rahasye dūre sthitā tīrthavaryaprabhāvāt |
saṃcintya devo manasā smarārirvāsāya buddhiṃ tatra tīrthe cakāra
||15||मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् ।
संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार
vimṛśya devo bahuśaḥ sthitaḥ svayaṃ vidhautapāpaḥ prathitaḥ pṛthivyām |
babhūva tatraiva nivāsakārī vidhūtapāpanikaṭapradeśe
||16||विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् ।
बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे
tadāprabhṛti rājendra brahmahatyāvināśanam |
vidhautapāpaṃ tattīrthaṃ narmadāyāṃ vyavasthitam
||17||तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् ।
विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्
āśvayukśuklanavamī tatra tīrthe viśiṣyate |
dinatrayaṃ tu rājendra saptamyādiviśeṣataḥ
||18||आश्वयुक्शुक्लनवमी तत्र तीर्थे विशिष्यते ।
दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः
samupoṣyāṣṭamīṃ bhaktyā sāṅgaṃ vedaṃ paṭhettu yaḥ |
ahorātreṇa caikena ṛgyajuḥsāmasaṃjñakam
||19||समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः ।
अहोरात्रेण चैकेन ऋग्यजुःसामसंज्ञकम्
abhyasanbrahmahatyāyā mucyate nātra saṃśayaḥ |
vṛṣalīgamanaṃ caiva yaśca gurvaṅganāgamaḥ
||20||अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः ।
वृषलीगमनं चैव यश्च गुर्वङ्गनागमः
snātvā brahmarasotkṛṣṭe kumbhenaiva pramucyate |
vandhyā strījananī yā tu kākavandhyā mṛtaprajā
||21||स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते ।
वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा
sāpi kumbhodakaiḥ snātā jīvatputrā prajāvatī |
apaṭhastu naropoṣya ṛgyajuḥsāmasambhavām
||22||सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती ।
अपठस्तु नरोपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवाम्
ṛcamekāṃ japanviprastathā parvaṇi yo nṛpa |
anṛcopoṣya gāyatrīṃ japedvai vedamātaram
||23||ऋचमेकां जपन्विप्रस्तथा पर्वणि यो नृप ।
अनृचोपोष्य गायत्रीं जपेद्वै वेदमातरम्
japannavamyāṃ viprendro mucyate pāpasañcayāt |
evaṃ tu kathitaṃ tāta purāṇoktaṃ maharṣibhiḥ
||24||जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् ।
एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः
dhautapāpaṃ mahāpuṇyaṃ śivena kathitaṃ mama |
prāṇatyāgaṃ tu yaḥ kuryājjale vāgnau sthale'pi vā
||25||धौतपापं महापुण्यं शिवेन कथितं मम ।
प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थलेऽपि वा
sa gacchati vimānena jvalanārkasamaprabhaḥ |
haṃsabarhiprayuktena sevyamāno'psarogaṇaiḥ
||26||स गच्छति विमानेन ज्वलनार्कसमप्रभः ।
हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानोऽप्सरोगणैः
śivasya paramaṃ sthānaṃ yatsurairapi durlabham |
krīḍate svecchayā tatra yāvaccandrārkatārakam
||27||शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् ।
क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम्
dhautapāpe tu yā nārī kurute prāṇasaṃkṣayam |
tatkṣaṇādeva sā pārtha puruṣatvamavāpnuyāt
||28||धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् ।
तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात्
atha kiṃ bahunoktena śubhaṃ vā yadi vāśubham |
tadakṣayaphalaṃ sarvaṃ dhautapāpe kṛtaṃ nṛpa
||29||अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् ।
तदक्षयफलं सर्वं धौतपापे कृतं नृप
saṃnyasenniyamenānnaṃ saṃnyasedviṣayādikam |
phalamūlādikaṃ caiva jalamekaṃ na saṃtyajet
||30||संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद्विषयादिकम् ।
फलमूलादिकं चैव जलमेकं न संत्यजेत्
evaṃ yaḥ kurute pārtha rudralokaṃ sa gacchati |
tatra bhuktvākhilānbhogāñjāyate bhuvi bhūpatiḥ
||31||एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति ।
तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe dhautapāpatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma caturaśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ || asya pṛṣṭhasya sāmagrī hetu nimnalikhita srotasya pāṭhasya upayogaḥ kṛtaṃ bhavati -- Sanskrit World