goprekṣeśvaramāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
kāśī: gaṃgātaṭe kūle tīrthaṃ paramaśobhanam |
sarvapāpaharaṃ pārtha goprekṣeśvaramuttamam |
godehānniḥsṛtaṃ liṅgaṃ puṇyaṃ bhūmitale nṛpa
||1||काशी: गंगातटे कूले तीर्थं परमशोभनम् ।
सर्वपापहरं पार्थ गोप्रेक्षेश्वरमुत्तमम् ।
गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप
yudhiṣṭhira uvāca
godehānniḥsṛtaṃ kasmālliṅgaṃ pāpakṣayaṃkaram |
kāśī: gaṃgātaṭe kūle maṇināgasamīpataḥ |
saṃkṣepātkathyatāṃ vipra goprekṣeśvarasambhavam
||2||गोदेहान्निःसृतं कस्माल्लिङ्गं पापक्षयंकरम् ।
काशी: गंगातटे कूले मणिनागसमीपतः ।
संक्षेपात्कथ्यतां विप्र गोप्रेक्षेश्वरसम्भवम्
śrīmārkaṇḍeya uvāca
kāmadhenustapastatra purā pārtha cakāra ha |
dhyāyate parayā bhaktyā devadevaṃ maheśvaram
||3||कामधेनुस्तपस्तत्र पुरा पार्थ चकार ह ।
ध्यायते परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरम्
tuṣṭastasyā jagannātha kapilāya maheśvaraḥ |
niḥsṛto dehamadhyāttu acchedyaḥ parameśvaraḥ
||4||तुष्टस्तस्या जगन्नाथ कपिलाय महेश्वरः ।
निःसृतो देहमध्यात्तु अच्छेद्यः परमेश्वरः
tuṣṭo devi jaganmātaḥ kapile parameśvari |
ārādhanaṃ kṛtaṃ yasmāttadvadāśu śubhānane
||5||तुष्टो देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि ।
आराधनं कृतं यस्मात्तद्वदाशु शुभानने
surabhyuvāca
lokānāmupakārāya sṛṣṭāhaṃ parameṣṭhinā |
lokakāryāṇi sarvāṇi sidhyanti matprasādataḥ
||6||लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना ।
लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः
lokāḥ svargaṃ prayāsyanti matprasādena śaṅkara |
tīrthe tvaṃ bhava me śambho lokānāṃ hitakāmyayā
||7||लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर ।
तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकानां हितकाम्यया
tatheti bhagavānuktvā tīrthe tatrāvasanmudā |
tadāprabhṛti tattīrthaṃ vikhyātaṃ vasudhātale |
snānenaikena rājendra pāpasaṅghaṃ vyapohati
||8||तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा ।
तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले ।
स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति
goprekṣeśvaragodānaṃ yastu bhaktyā ca kārayet |
yogye dvijottame deyā yogyā dhenuḥ sakāñcanā
||9||गोप्रेक्षेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् ।
योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना
savatsā taruṇī śubhrā bahukṣīrā savastrakā |
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmaṣṭamyāṃ vā pradāpayet
||10||सवत्सा तरुणी शुभ्रा बहुक्षीरा सवस्त्रका ।
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वा प्रदापयेत्
sarveṣu caiva māseṣu kārttike ca viśeṣataḥ |
dāpayetparayā bhaktyā dvije svādhyāyatatpare
||11||सर्वेषु चैव मासेषु कार्त्तिके च विशेषतः ।
दापयेत्परया भक्त्या द्विजे स्वाध्यायतत्परे
vidhinā ca pradadyādyo vidhinā yastu gṛhṇate |
tāvubhau puṇyakarmāṇau prekṣakaḥ puṇyabhājanam
||12||विधिना च प्रदद्याद्यो विधिना यस्तु गृह्णते ।
तावुभौ पुण्यकर्माणौ प्रेक्षकः पुण्यभाजनम्
piṇḍadānaṃ prakuryādyaḥ pretānāṃ bhaktisaṃyutaḥ |
piṇḍenaikena rājendra pretā yānti parāṃ gatim
||13||पिण्डदानं प्रकुर्याद्यः प्रेतानां भक्तिसंयुतः ।
पिण्डेनैकेन राजेन्द्र प्रेता यान्ति परां गतिम्
bhaktyā praṇāmaṃ rudrasya ye kurvanti dine dine |
teṣāṃ pāpaṃ pralīyeta bhinnapātre jalaṃ yathā
||14||भक्त्या प्रणामं रुद्रस्य ये कुर्वन्ति दिने दिने ।
तेषां पापं प्रलीयेत भिन्नपात्रे जलं यथा
tatra tīrthe tu yo rājanvṛṣabhaṃ ca samutsṛjet |
pitaraścoddhṛtāstena śivaloke mahīyate
||15||तत्र तीर्थे तु यो राजन्वृषभं च समुत्सृजेत् ।
पितरश्चोद्धृतास्तेन शिवलोके महीयते
yudhiṣṭhira uvāca
vṛṣotsarge kṛte tāta phalaṃ yajjāyate nṛṇām |
tatsarvaṃ kathayasvāśu prayatnena dvijottama
||16||वृषोत्सर्गे कृते तात फलं यज्जायते नृणाम् ।
तत्सर्वं कथयस्वाशु प्रयत्नेन द्विजोत्तम
śrīmārkaṇḍeya uvāca
sarvalakṣaṇasampūrṇe vṛṣe caiva tu yatphalam |
tadahaṃ sampravakṣyāmi śṛṇuṣva dharmanandana
||17||सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे चैव तु यत्फलम् ।
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व धर्मनन्दन
kārttike caiva vaiśākhe pūrṇimāyāṃ narādhipa |
rudrasya sannidhau bhūtvā śuciḥ snāto jitendriyaḥ
||18||कार्त्तिके चैव वैशाखे पूर्णिमायां नराधिप ।
रुद्रस्य सन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः
vṛṣasyaiva samutsargaṃ kārayetprīyatāṃ haraḥ |
sāṃnidhye kārayetputra catasro vatsikāḥ śubhāḥ
||19||वृषस्यैव समुत्सर्गं कारयेत्प्रीयतां हरः ।
सांनिध्ये कारयेत्पुत्र चतस्रो वत्सिकाः शुभाः
dattvā tu vipramukhyāya sarvalakṣaṇasaṃyutāḥ |
prīyatāṃ ca mahādevo brahmā viṣṇurmaheśvaraḥ
||20||दत्त्वा तु विप्रमुख्याय सर्वलक्षणसंयुताः ।
प्रीयतां च महादेवो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः
vṛṣabhe romasaṃkhyā yā sarvāṅgeṣu narādhipa |
tāvadvarṣapramāṇaṃ tu śivaloke mahīyate
||21||वृषभे रोमसंख्या या सर्वाङ्गेषु नराधिप ।
तावद्वर्षप्रमाणं तु शिवलोके महीयते
śivaloke vasitvā tu yadā martyeṣu jāyate |
kule mahati sambhūtirdhanadhānyasamākule
||22||शिवलोके वसित्वा तु यदा मर्त्येषु जायते ।
कुले महति सम्भूतिर्धनधान्यसमाकुले
nīrogo rūpavāṃścaiva vidyāḍhyaḥ satyavākśuciḥ |
goprekṣeśvaramāhātmyaṃ mayā khyātaṃ yudhiṣṭhira |
godehānniḥsṛtaṃ liṅgaṃ kāśī: gaṃgā taṭe
||23||नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक्शुचिः ।
गोप्रेक्षेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातं युधिष्ठिर ।
गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं काशी: गंगा तटे
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe goprekṣeśvaramāhātmyavarṇanaṃ nāma trisaptatitamo'dhyāyaḥ ||