ahalyātīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tato gacchenmahīpāla cāhalyeśvaramuttamam |
yatra siddhā mahābhāgā tvahalyā tāpasī purā
||1||ततो गच्छेन्महीपाल चाहल्येश्वरमुत्तमम् ।
यत्र सिद्धा महाभागा त्वहल्या तापसी पुरा
gautamo brāhmaṇastvāsītsākṣādbrahmeva cāparaḥ |
satyadharmasamāyukto vānaprasthāśrame rataḥ
||2||गौतमो ब्राह्मणस्त्वासीत्साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः ।
सत्यधर्मसमायुक्तो वानप्रस्थाश्रमे रतः
tasya patnī mahābhāgā hyahalyā nāma viśrutā |
rūpayauvanasampannā triṣu lokeṣu viśrutā
||3||तस्य पत्नी महाभागा ह्यहल्या नाम विश्रुता ।
रूपयौवनसम्पन्ना त्रिषु लोकेषु विश्रुता
asyā apyatirūpeṇa devarājaḥ śatakratuḥ |
mohito lobhayāmāsa hyahalyāṃ balasūdanaḥ
||4||अस्या अप्यतिरूपेण देवराजः शतक्रतुः ।
मोहितो लोभयामास ह्यहल्यां बलसूदनः
māṃ bhajasva varārohe devarājamanindite |
krīḍayasva mayā sārddhaṃ triṣu lokeṣu pūjitā
||5||मां भजस्व वरारोहे देवराजमनिन्दिते ।
क्रीडयस्व मया सार्द्धं त्रिषु लोकेषु पूजिता
kiṃ kariṣyasi vipreṇa śaucācārakṛśena tu |
tapaḥsvādhyāyaśīlena kliśyantīva sulocane
||6||किं करिष्यसि विप्रेण शौचाचारकृशेन तु ।
तपःस्वाध्यायशीलेन क्लिश्यन्तीव सुलोचने
evamuktā varārohā strīsvabhāvātsucañcalā |
manasādhyāya śakraṃ sā kāmena kaluṣīkṛtā
||7||एवमुक्ता वरारोहा स्त्रीस्वभावात्सुचञ्चला ।
मनसाध्याय शक्रं सा कामेन कलुषीकृता
tasyā viditvā taṃ bhāvaṃ sa devaḥ pākaśāsanaḥ |
gautamaṃ vañcayāmāsa duṣṭabhāvena bhāvitaḥ
||8||तस्या विदित्वा तं भावं स देवः पाकशासनः ।
गौतमं वञ्चयामास दुष्टभावेन भावितः
viditvā cāntaraṃ tasya gṛhītvā veṣamuttamam |
ahalyāṃ ramayāmāsa viśvastāṃ mandirāntike
||9||विदित्वा चान्तरं तस्य गृहीत्वा वेषमुत्तमम् ।
अहल्यां रमयामास विश्वस्तां मन्दिरान्तिके
kṣaṇamātrāntare tatra devarājasya bhārata |
ājagāma muniśreṣṭho mandiraṃ tvarayānvitaḥ
||10||क्षणमात्रान्तरे तत्र देवराजस्य भारत ।
आजगाम मुनिश्रेष्ठो मन्दिरं त्वरयान्वितः
āgataṃ gautamaṃ dṛṣṭvā bhītabhītaḥ puraṃdaraḥ |
nirgataḥ sa tato dṛṣṭvā śakro'yamiti cintayan
||11||आगतं गौतमं दृष्ट्वा भीतभीतः पुरंदरः ।
निर्गतः स ततो दृष्ट्वा शक्रोऽयमिति चिन्तयन्
tataḥ śaśāpa devendraṃ gautamaḥ krodhamūrchitaḥ |
ajitendriyo'si yasmāttvaṃ tasmādbahubhago bhava
||12||ततः शशाप देवेन्द्रं गौतमः क्रोधमूर्छितः ।
अजितेन्द्रियोऽसि यस्मात्त्वं तस्माद्बहुभगो भव
evamuktastu devendrastatkṣaṇādeva bhārata |
bhagānāṃ tu sahasreṇa tatkṣaṇādeva veṣṭitaḥ
||13||एवमुक्तस्तु देवेन्द्रस्तत्क्षणादेव भारत ।
भगानां तु सहस्रेण तत्क्षणादेव वेष्टितः
tyaktvā rājyaṃ suraiḥ sārddhaṃ gataśrīko jagāma ha |
tapaścacāra vipulaṃ gautamena mahītale
||14||त्यक्त्वा राज्यं सुरैः सार्द्धं गतश्रीको जगाम ह ।
तपश्चचार विपुलं गौतमेन महीतले
ahalyāpi tataḥ śaptā yasmāttvaṃ duṣṭacāriṇī |
prekṣya māṃ ramase śakraṃ tasmādaśmamayī bhava
||15||अहल्यापि ततः शप्ता यस्मात्त्वं दुष्टचारिणी ।
प्रेक्ष्य मां रमसे शक्रं तस्मादश्ममयी भव
gate varṣasahasrānte rāmaṃ dṛṣṭvā yaśasvinam |
tīrthayātrāprasaṅgena dhautapāpā bhaviṣyasi
||16||गते वर्षसहस्रान्ते रामं दृष्ट्वा यशस्विनम् ।
तीर्थयात्राप्रसङ्गेन धौतपापा भविष्यसि
evaṃ gate tataḥ kāle dṛṣṭā rāmeṇa dhīmatā |
viśvāmitrasahāyena tyaktvā sāśmamayīṃ tanum
||17||एवं गते ततः काले दृष्टा रामेण धीमता ।
विश्वामित्रसहायेन त्यक्त्वा साश्ममयीं तनुम्
pūjayitvā yathānyāyaṃ gatapāpā vimatsarā |
āgatā narmadātīre tīrthe snātvā yathāvidhi
||18||पूजयित्वा यथान्यायं गतपापा विमत्सरा ।
आगता नर्मदातीरे तीर्थे स्नात्वा यथाविधि
kṛtaṃ cāndrāyaṇaṃ māsaṃ kṛcchraṃ cānyaṃ tataḥ param |
tatastuṣṭo mahādevo dattvā varamanuttamam
||19||कृतं चान्द्रायणं मासं कृच्छ्रं चान्यं ततः परम् ।
ततस्तुष्टो महादेवो दत्त्वा वरमनुत्तमम्
jagāmādarśanaṃ bhūyo reme comāpatiściram |
ahalyā tu gate deve sthāpayitvā jagadgurum
||20||जगामादर्शनं भूयो रेमे चोमापतिश्चिरम् ।
अहल्या तु गते देवे स्थापयित्वा जगद्गुरुम्
ahalyeśvaranāmānaṃ svagṛhe cāgamatpunaḥ |
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayetparameśvaram
||21||अहल्येश्वरनामानं स्वगृहे चागमत्पुनः ।
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम्
sa mṛtaḥ svargamāpnoti yatra devo maheśvaraḥ |
krīḍayitvā yathākāmaṃ tatra loke mahātapāḥ
||22||स मृतः स्वर्गमाप्नोति यत्र देवो महेश्वरः ।
क्रीडयित्वा यथाकामं तत्र लोके महातपाः
gate varṣasahasrānte mānuṣyaṃ labhate punaḥ |
dhanadhānyacayopetaḥ putrapautrasamanvitaḥ
||23||गते वर्षसहस्रान्ते मानुष्यं लभते पुनः ।
धनधान्यचयोपेतः पुत्रपौत्रसमन्वितः
vedavidyāśrayo dhīmāñjāyate vimale kule |
rūpasaubhāgyasampannaḥ sarvavyādhivivarjitaḥ |
jīvedvarṣaśataṃ sāgramahalyātīrthasevanāt
||24||वेदविद्याश्रयो धीमाञ्जायते विमले कुले ।
रूपसौभाग्यसम्पन्नः सर्वव्याधिविवर्जितः ।
जीवेद्वर्षशतं साग्रमहल्यातीर्थसेवनात्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe ahalyātīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭtriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||