pippalādatīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tato gacchettu rājendra pippaleśvaramuttamam |
yatra siddho mahāyogī pippalādo mahātapāḥ
||1||ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पिप्पलेश्वरमुत्तमम् ।
यत्र सिद्धो महायोगी पिप्पलादो महातपाः
yudhiṣṭhira uvāca
pippalādasya caritaṃ śrotumicchāmyahaṃ vibho |
māhātmyaṃ tasya tīrthasya yatra siddho mahātapāḥ
||2||पिप्पलादस्य चरितं श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो ।
माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य यत्र सिद्धो महातपाः
kasya putro mahābhāga kimarthaṃ kṛtavāṃstapaḥ |
etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha
||3||कस्य पुत्रो महाभाग किमर्थं कृतवांस्तपः ।
एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ
mārkaṇḍeya uvāca
mithilāstho mahābhāgo vedavedāṅgapāragaḥ |
yājñavalkyaḥ purā tāta cacāra vipulaṃ tapaḥ
||4||मिथिलास्थो महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः ।
याज्ञवल्क्यः पुरा तात चचार विपुलं तपः
tāpasī tasya bhaginī yājñavalkyasya dhīmataḥ |
sā saptame'pi varṣe ca vaidhavyaṃ prāpa daivataḥ
||5||तापसी तस्य भगिनी याज्ञवल्क्यस्य धीमतः ।
सा सप्तमेऽपि वर्षे च वैधव्यं प्राप दैवतः
pūrvakarmavipākena hīnābhūtpitṛmātṛtaḥ |
nābhūttatpatipakṣe'pi ko'pītyekākinī sthitā
||6||पूर्वकर्मविपाकेन हीनाभूत्पितृमातृतः ।
नाभूत्तत्पतिपक्षेऽपि कोऽपीत्येकाकिनी स्थिता
bhūmau bhramantī bhrātuḥ sā samīpamagamacchanaiḥ |
cacāra ca tapaḥ so'pi paralokasukhepsayā
||7||भूमौ भ्रमन्ती भ्रातुः सा समीपमगमच्छनैः ।
चचार च तपः सोऽपि परलोकसुखेप्सया
cacāra sāpi tatrasthā śuśrūṣantī mahattapaḥ |
kasmiṃścitsamaye sātha snātāhani rajasvalā
||8||चचार सापि तत्रस्था शुश्रूषन्ती महत्तपः ।
कस्मिंश्चित्समये साथ स्नाताहनि रजस्वला
antarvāso dhṛtavatī dṛṣṭvā karpaṭakaṃ rahaḥ |
yājñavalkyo'pi tadrātrau supto yatra susaṃvṛtaḥ
||9||अन्तर्वासो धृतवती दृष्ट्वा कर्पटकं रहः ।
याज्ञवल्क्योऽपि तद्रात्रौ सुप्तो यत्र सुसंवृतः
svapnaṃ dṛṣṭvātyajacchukraṃ kaupīne raktabinduvat |
virājitena tapasā siddhaṃ tadanalaprabham
||10||स्वप्नं दृष्ट्वात्यजच्छुक्रं कौपीने रक्तबिन्दुवत् ।
विराजितेन तपसा सिद्धं तदनलप्रभम्
yāvatprabuddho vipro'sau vīkṣyocchiṣṭaṃ tadaṃśukam |
cikṣepa dūrato'spṛśyaṃ śaucaṃ kṛtvā vidhānataḥ
||11||यावत्प्रबुद्धो विप्रोऽसौ वीक्ष्योच्छिष्टं तदंशुकम् ।
चिक्षेप दूरतोऽस्पृश्यं शौचं कृत्वा विधानतः
niṣiddhaṃ tu niśi snānamiti suṣvāpa sa dvijaḥ |
niśīthe sāpi tadvastraṃ bhagasyāvaraṇaṃ vyadhāt
||12||निषिद्धं तु निशि स्नानमिति सुष्वाप स द्विजः ।
निशीथे सापि तद्वस्त्रं भगस्यावरणं व्यधात्
prātaranveṣayāmāsa munirvastramitastataḥ |
tataḥ sā brāhmaṇī prāha kiṃ anveṣayase prabho |
kena kāryaṃ tava tathā vadasva mama tattvataḥ
||13||प्रातरन्वेषयामास मुनिर्वस्त्रमितस्ततः ।
ततः सा ब्राह्मणी प्राह किं अन्वेषयसे प्रभो ।
केन कार्यं तव तथा वदस्व मम तत्त्वतः
yājñavalkya uvāca
apavitro mayā bhadre svapno dṛṣṭo'dya vai niśi |
sakledaṃ tatra me vastraṃ nikṣiptaṃ tanna dṛśyate
||14||अपवित्रो मया भद्रे स्वप्नो दृष्टोऽद्य वै निशि ।
सक्लेदं तत्र मे वस्त्रं निक्षिप्तं तन्न दृश्यते
tacchrutvā brāhmaṇī vākyaṃ bhītabhītāvadannṛpa |
tadvastraṃ tu mayā vipra snātvā hyantaḥ kṛtaṃ mahat
||15||तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणी वाक्यं भीतभीतावदन्नृप ।
तद्वस्त्रं तु मया विप्र स्नात्वा ह्यन्तः कृतं महत्
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hāhetyuktvā mahāmuniḥ |
nipapāta tadā bhūmau chinnamūla iva drumaḥ
||16||तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हाहेत्युक्त्वा महामुनिः ।
निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः
kimetaditi setyuktvā hyākāśamiva nirmalā |
āśvāsayantī taṃ vipraṃ provāca vacanaṃ tadā
||17||किमेतदिति सेत्युक्त्वा ह्याकाशमिव निर्मला ।
आश्वासयन्ती तं विप्रं प्रोवाच वचनं तदा
vadasva kāraṇaṃ tāta guhyādguhyataraṃ yadi |
pratīkāro'sya yenaiva vimṛśya kriyate tvarā
||18||वदस्व कारणं तात गुह्याद्गुह्यतरं यदि ।
प्रतीकारोऽस्य येनैव विमृश्य क्रियते त्वरा
tataḥ sa suciraṃ dhyātvā labdhavāgvai tataḥ kṣaṇam |
provāca sādhvasamanā yattacchṛṇu nareśvara
||19||ततः स सुचिरं ध्यात्वा लब्धवाग्वै ततः क्षणम् ।
प्रोवाच साध्वसमना यत्तच्छृणु नरेश्वर
nātra doṣo'sti te kaścinmama caiva śubhavrate |
tavodare tu garbho yastatra daivaṃ parāyaṇam
||20||नात्र दोषोऽस्ति ते कश्चिन्मम चैव शुभव्रते ।
तवोदरे तु गर्भो यस्तत्र दैवं परायणम्
tasya tattvena rakṣā ca tvayā kāryā sadaiva hi |
vināśī naiva kartavyo yāvatkālasya paryayaḥ
||21||तस्य तत्त्वेन रक्षा च त्वया कार्या सदैव हि ।
विनाशी नैव कर्तव्यो यावत्कालस्य पर्ययः
tatheti vrīḍitā sādhvī dūyamānena cetasā |
apālayacca taṃ garbhaṃ yāvatputro hyajāyata
||22||तथेति व्रीडिता साध्वी दूयमानेन चेतसा ।
अपालयच्च तं गर्भं यावत्पुत्रो ह्यजायत
jātamātraṃ ca taṃ garbhaṃ gṛhītvā brāhmaṇī ca sā |
aśvatthacchāyāmāśritya tamutsṛjya vaco'bravīt
||23||जातमात्रं च तं गर्भं गृहीत्वा ब्राह्मणी च सा ।
अश्वत्थच्छायामाश्रित्य तमुत्सृज्य वचोऽब्रवीत्
yāni sattvāni lokeṣu sthāvarāṇi carāṇi ca |
tāni sarvāṇi rakṣantu tyaktaṃ vai bālakaṃ mayā
||24||यानि सत्त्वानि लोकेषु स्थावराणि चराणि च ।
तानि सर्वाणि रक्षन्तु त्यक्तं वै बालकं मया
evamuktvā gatā sā tu brāhmaṇī nṛpasattama |
tathāgataḥ sa tu śiśustatra sthitvā muhūrtakam
||25||एवमुक्त्वा गता सा तु ब्राह्मणी नृपसत्तम ।
तथागतः स तु शिशुस्तत्र स्थित्वा मुहूर्तकम्
pāṇipādau vinikṣipya nikuñcya nayane śubhe |
āsyaṃ tu vikṛtaṃ kṛtvā ruroda vikṛtaiḥ svaraiḥ
||26||पाणिपादौ विनिक्षिप्य निकुञ्च्य नयने शुभे ।
आस्यं तु विकृतं कृत्वा रुरोद विकृतैः स्वरैः
tena śabdena vitrastāḥ sthāvarā jaṅgamāśca ye |
ākampitā mahotpātaiḥ saśailavanakānanā
||27||तेन शब्देन वित्रस्ताः स्थावरा जङ्गमाश्च ये ।
आकम्पिता महोत्पातैः सशैलवनकानना
tato jñātvā mahadbhūtaṃ kṣudhāviṣṭaṃ dvijarṣabham |
na jahāti nagaśchāyāṃ pānārthāya tataḥ param |
apibacca sutaṃ tasmādabhṛtaṃ caiva bhārata
||28||ततो ज्ञात्वा महद्भूतं क्षुधाविष्टं द्विजर्षभम् ।
न जहाति नगश्छायां पानार्थाय ततः परम् ।
अपिबच्च सुतं तस्मादभृतं चैव भारत
evaṃ sa vardhitastatra kumāro nijacetasi |
cintayāmāsa viśrabdhaḥ kiṃ mama grahagocaram
||29||एवं स वर्धितस्तत्र कुमारो निजचेतसि ।
चिन्तयामास विश्रब्धः किं मम ग्रहगोचरम्
tataḥ krūrasabhācāraḥ krūraṃ dṛṣṭvā nirīkṣitaḥ |
papāta sahasā bhūmau śanaiścārī śanaiścaraḥ
||30||ततः क्रूरसभाचारः क्रूरं दृष्ट्वा निरीक्षितः ।
पपात सहसा भूमौ शनैश्चारी शनैश्चरः
uvāca ca bhayatrastaḥ kṛtāñjalipuṭastadā |
kiṃ mayāpakṛtaṃ vipra pippalāda mahāmune
||31||उवाच च भयत्रस्तः कृताञ्जलिपुटस्तदा ।
किं मयापकृतं विप्र पिप्पलाद महामुने
caranvai gaganādyena pātito dharaṇītale |
sauriṇā hyevamuktastu pippalādo mahāmuniḥ
||32||चरन्वै गगनाद्येन पातितो धरणीतले ।
सौरिणा ह्येवमुक्तस्तु पिप्पलादो महामुनिः
krodharūpo'bravīdvākyaṃ tacchṛṇuṣva narādhipa |
pitṛmātṛvihīnasya mama bālasya durmate |
pīḍāṃ karoṣi kasmāttvaṃ saure brūhi hyaśeṣataḥ
||33||क्रोधरूपोऽब्रवीद्वाक्यं तच्छृणुष्व नराधिप ।
पितृमातृविहीनस्य मम बालस्य दुर्मते ।
पीडां करोषि कस्मात्त्वं सौरे ब्रूहि ह्यशेषतः
śanaiścara uvāca
krūrasvabhāvaḥ sahajo mama dṛṣṭistathedṛśī |
muñcasva māṃ tathā kartā yadbravīṣi na saṃśayaḥ
||34||क्रूरस्वभावः सहजो मम दृष्टिस्तथेदृशी ।
मुञ्चस्व मां तथा कर्ता यद्ब्रवीषि न संशयः
pippalāda uvāca
adyaprabhṛti bālānāṃ varṣādā ṣoḍaśādgraha |
pīḍā tvayā na kartavyā eṣa te samayaḥ kṛtaḥ
||35||अद्यप्रभृति बालानां वर्षादा षोडशाद्ग्रह ।
पीडा त्वया न कर्तव्या एष ते समयः कृतः
evamastviti coktvā sa jagāma punarāgataḥ |
devamārgaṃ śanaiścārī praṇamya ṛṣisattamam
||36||एवमस्त्विति चोक्त्वा स जगाम पुनरागतः ।
देवमार्गं शनैश्चारी प्रणम्य ऋषिसत्तमम्
gate cādarśanaṃ tatra so'pi bālo mahāgrahaḥ |
vicintayanvai pitaraṃ krodhena kaluṣīkṛtaḥ
||37||गते चादर्शनं तत्र सोऽपि बालो महाग्रहः ।
विचिन्तयन्वै पितरं क्रोधेन कलुषीकृतः
āgneyīṃ dhāraṇāṃ dhyātvā janayāmāsa pāvakam |
kṛtyāmantrairjuhāvāgnau kṛtyā vai saṃbhavatviti
||38||आग्नेयीं धारणां ध्यात्वा जनयामास पावकम् ।
कृत्यामन्त्रैर्जुहावाग्नौ कृत्या वै संभवत्विति
tāvajjhaṭiti sā kanyā jvālāmālāvibhūṣitā |
hutabhuksadṛśākārā kiṃ karomīti cābravīt
||39||तावज्झटिति सा कन्या ज्वालामालाविभूषिता ।
हुतभुक्सदृशाकारा किं करोमीति चाब्रवीत्
śoṣayāmi samudrān kiṃ cūrṇayāmi ca parvatān |
avaniṃ veṣṭayāmīti pātaye kiṃ nabhastalam
||40||शोषयामि समुद्रान् किं चूर्णयामि च पर्वतान् ।
अवनिं वेष्टयामीति पातये किं नभस्तलम्
kasya mūrdhni patiṣyāmi ghātayāmi ca kaṃ dvija |
śīghramādiśyatāṃ kāryaṃ mā me kālātyayo bhavet
||41||कस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि घातयामि च कं द्विज ।
शीघ्रमादिश्यतां कार्यं मा मे कालात्ययो भवेत्
tasyāstadvacanaṃ śrutvā pippalādo mahātapāḥ |
krodhasaṃraktanayana idaṃ vacanamabravīt
||42||तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा पिप्पलादो महातपाः ।
क्रोधसंरक्तनयन इदं वचनमब्रवीत्
mahatā krodhavegena mayā tvaṃ cintitā śubhe |
pitā me yājñavalkyaśca tasya tvaṃ pata māciram
||43||महता क्रोधवेगेन मया त्वं चिन्तिता शुभे ।
पिता मे याज्ञवल्क्यश्च तस्य त्वं पत माचिरम्
evamuktvāgamacchīghraṃ sphoṭayantī nabhastalam |
mithilāstho mahāprājñastapastepe mahāmanāḥ
||44||एवमुक्त्वागमच्छीघ्रं स्फोटयन्ती नभस्तलम् ।
मिथिलास्थो महाप्राज्ञस्तपस्तेपे महामनाः
yāvatpaśyati digbhāgaṃ jvalanārkasamaprabham |
yājñavalkyo mahātejā mahadbhūtamupasthitam
||45||यावत्पश्यति दिग्भागं ज्वलनार्कसमप्रभम् ।
याज्ञवल्क्यो महातेजा महद्भूतमुपस्थितम्
taddṛṣṭvā sahasāyāntaṃ bhītabhīto mahāmuniḥ |
anuyukto'tha bhūtena janakaṃ nṛpatiṃ yayau
||46||तद्दृष्ट्वा सहसायान्तं भीतभीतो महामुनिः ।
अनुयुक्तोऽथ भूतेन जनकं नृपतिं ययौ
śaraṇyaṃ māmanuprāptaṃ viddhi tvaṃ nṛpasattama |
mahadbhūtabhayādrakṣa yadi śaknoṣi pārthiva
||47||शरण्यं मामनुप्राप्तं विद्धि त्वं नृपसत्तम ।
महद्भूतभयाद्रक्ष यदि शक्नोषि पार्थिव
brahmatejobhavaṃ bhūtamanivāryaṃ durāsadam |
na ca śaknomyahaṃ trātuṃ rājā vacanamabravīt
||48||ब्रह्मतेजोभवं भूतमनिवार्यं दुरासदम् ।
न च शक्नोम्यहं त्रातुं राजा वचनमब्रवीत्
tataścānyaṃ nṛpaśreṣṭhaṃ śaraṇārthī mahātapāḥ |
jagāma tena mukto'sau cendrasya sadanaṃ bhayāt
||49||ततश्चान्यं नृपश्रेष्ठं शरणार्थी महातपाः ।
जगाम तेन मुक्तोऽसौ चेन्द्रस्य सदनं भयात्
devarāja namaste'stu mahābhūtabhayānnṛpa |
kampamāno'bravīdvipro rakṣasveti punaḥpunaḥ
||50||देवराज नमस्तेऽस्तु महाभूतभयान्नृप ।
कम्पमानोऽब्रवीद्विप्रो रक्षस्वेति पुनःपुनः
tasya tadvacanaṃ śrutvā devarājo'bravīdidam |
na śaknomi paritrātuṃ brahmakopādahaṃ mune
||51||तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवराजोऽब्रवीदिदम् ।
न शक्नोमि परित्रातुं ब्रह्मकोपादहं मुने
tataḥ sa brahmabhavanaṃ brāhmaṇo brahmavittamaḥ |
jagāma viṣṇulokaṃ ca tenāpītyukta eva saḥ
||52||ततः स ब्रह्मभवनं ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः ।
जगाम विष्णुलोकं च तेनापीत्युक्त एव सः
tataḥ sa munirudvigno nirāśo jīvite nṛpa |
anugamyamāno bhūtena agacchacchaṅkarālayam
||53||ततः स मुनिरुद्विग्नो निराशो जीविते नृप ।
अनुगम्यमानो भूतेन अगच्छच्छङ्करालयम्
tasya yogabalopeto mahādevasya pāṇḍava |
nakhamāṃsāntare gupto yathā devo na paśyati
||54||तस्य योगबलोपेतो महादेवस्य पाण्डव ।
नखमांसान्तरे गुप्तो यथा देवो न पश्यति
tadante cāgamadbhūtaṃ jvalanārkasamaprabham |
muñca muñceti puruṣaṃ devadevaṃ maheśvaram
||55||तदन्ते चागमद्भूतं ज्वलनार्कसमप्रभम् ।
मुञ्च मुञ्चेति पुरुषं देवदेवं महेश्वरम्
evamukto mahādevastena bhūtena bhārata |
yogīndraṃ darśayāmāsa nakhamāṃsāntare tadā
||56||एवमुक्तो महादेवस्तेन भूतेन भारत ।
योगीन्द्रं दर्शयामास नखमांसान्तरे तदा
saṃsthāpya bhūtaṃ bhūteśaḥ paramāpadgataṃ munim |
uvāca mā bhaistvaṃ vipra nirgacchasva mahāmune
||57||संस्थाप्य भूतं भूतेशः परमापद्गतं मुनिम् ।
उवाच मा भैस्त्वं विप्र निर्गच्छस्व महामुने
tataḥ susūkṣmadehasthaṃ bhūtaṃ dṛṣṭvābravīdidam |
kimasya tvaṃ mahābhūta kariṣyasi vadasva me
||58||ततः सुसूक्ष्मदेहस्थं भूतं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् ।
किमस्य त्वं महाभूत करिष्यसि वदस्व मे
kṛtyovāca
krodhāviṣṭena deveśa pippalādena cintitā |
asya dehaṃ haniṣyāmi hiṃsārthaṃ viddhi māṃ prabho
||59||क्रोधाविष्टेन देवेश पिप्पलादेन चिन्तिता ।
अस्य देहं हनिष्यामि हिंसार्थं विद्धि मां प्रभो
etacchrutvā mahādevo bhūtasya vadanāccyutam |
kaṭisthaṃ yājñavalkyaṃ ca mantrayāmāsa mantravit
||60||एतच्छ्रुत्वा महादेवो भूतस्य वदनाच्च्युतम् ।
कटिस्थं याज्ञवल्क्यं च मन्त्रयामास मन्त्रवित्
yogīśvareti viprasya kṛtvā nāma yudhiṣṭhira |
visarjayitvā deveśastatraivāntaradhīyata
||61||योगीश्वरेति विप्रस्य कृत्वा नाम युधिष्ठिर ।
विसर्जयित्वा देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत
preṣayitvā tu taṃ bhūtaṃ pippalādo'pi durmanāḥ |
pitṛmātṛsamudvigno narmadātaṭamāśritaḥ
||62||प्रेषयित्वा तु तं भूतं पिप्पलादोऽपि दुर्मनाः ।
पितृमातृसमुद्विग्नो नर्मदातटमाश्रितः
ekāṅguṣṭho nirāhāro varṣādā ṣoḍaśānnṛpa |
toṣayāmāsa deveśamumayā saha śaṅkaram
||63||एकाङ्गुष्ठो निराहारो वर्षादा षोडशान्नृप ।
तोषयामास देवेशमुमया सह शङ्करम्
tatastattapasā tuṣṭaḥ śaṅkaro vākyamabravīt
||64||ततस्तत्तपसा तुष्टः शङ्करो वाक्यमब्रवीत्
īśvara uvāca
parituṣṭo'smi te vipra tapasānena suvrata |
varaṃ vṛṇīṣva te dadmi manasā cepsitaṃ śubham
||65||परितुष्टोऽस्मि ते विप्र तपसानेन सुव्रत ।
वरं वृणीष्व ते दद्मि मनसा चेप्सितं शुभम्
pippalāda uvāca
yadi me bhagavāṃstuṣṭo yadi deyo varo mama |
atra saṃnihito deva tīrthe bhava maheśvara
||66||यदि मे भगवांस्तुष्टो यदि देयो वरो मम ।
अत्र संनिहितो देव तीर्थे भव महेश्वर
evamuktastathetyuktvā pippalādaṃ mahāmunim |
jagāmādarśanaṃ devo bhūtasaṅghasamanvitaḥ
||67||एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा पिप्पलादं महामुनिम् ।
जगामादर्शनं देवो भूतसङ्घसमन्वितः
pippalādo gate deve snātvā tatra mahāmbhasi |
sthāpayitvā mahādevaṃ jagāmottaraparvatam
||68||पिप्पलादो गते देवे स्नात्वा तत्र महाम्भसि ।
स्थापयित्वा महादेवं जगामोत्तरपर्वतम्
tatra tīrthe naro bhaktyā snātvā mantrayutaṃ nṛpa |
tarpayitvā pitḥn devān pūjayecca maheśvaram
||69||तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप ।
तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्
aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam |
mṛto rudrapuraṃ yāti nātra kāryā vicāraṇā
||70||अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।
मृतो रुद्रपुरं याति नात्र कार्या विचारणा
atha yo bhojayedviprān pitḥnuddiśya bhārata |
tasya te dvādaśābdāni modante divi tarpitāḥ
||71||अथ यो भोजयेद्विप्रान् पित्ःनुद्दिश्य भारत ।
तस्य ते द्वादशाब्दानि मोदन्ते दिवि तर्पिताः
saṃnyāsena tu yaḥ kaścittatra tīrthe tanuṃ tyajet |
anivartikā gatistasya rudralokātkadācana
||72||संन्यासेन तु यः कश्चित्तत्र तीर्थे तनुं त्यजेत् ।
अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकात्कदाचन
etatsarvaṃ samākhyātaṃ yatpṛṣṭhe hi tvayānagha |
māhātmyaṃ pippalādasya tīrthasyotpattireva ca
||73||एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्ठे हि त्वयानघ ।
माहात्म्यं पिप्पलादस्य तीर्थस्योत्पत्तिरेव च
etatpuṇyaṃ pāpaharaṃ dhanyaṃ duḥsvapnanāśanam |
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpakṣayo bhavet
||74||एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् ।
पठतां शृण्वतां चैव सर्वपापक्षयो भवेत्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye pippalādatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||