yatra sā hariṇī siddhā vyādhabhītā nareśvara
śrīmārkaṇḍeya uvāca
tato gacchenmahīpāla tāpeśvaramanuttamam |
yatra sā hariṇī siddhā vyādhabhītā nareśvara
||1||ततो गच्छेन्महीपाल तापेश्वरमनुत्तमम् ।
यत्र सा हरिणी सिद्धा व्याधभीता नरेश्वर
jale prakṣipya gātrāṇi hyantarikṣaṃ gatā tu sā |
vyādho vismitacittastu tāṃ mṛgīmavalokya ca
||2||जले प्रक्षिप्य गात्राणि ह्यन्तरिक्षं गता तु सा ।
व्याधो विस्मितचित्तस्तु तां मृगीमवलोक्य च
vimucya saśaraṃ cāpaṃ prārebhe tapa uttamam |
divyaṃ varṣasahasraṃ tu vyādhenācaritaṃ tapaḥ
||3||विमुच्य सशरं चापं प्रारेभे तप उत्तमम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं तु व्याधेनाचरितं तपः
atīte tu tataḥ kāle parituṣṭo maheśvaraḥ |
varaṃ brūhi mahāvyādha yatte manasi rocate
||4||अतीते तु ततः काले परितुष्टो महेश्वरः ।
वरं ब्रूहि महाव्याध यत्ते मनसि रोचते
vyādha uvāca
yadi tuṣṭo'si deveśa yadi deyo varo mama |
tava pārśve mahādeva vāso me pratidīyatām
||5||यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम ।
तव पार्श्वे महादेव वासो मे प्रतिदीयताम्
īśvara uvāca
evaṃ bhavatu te vyādha yastvayā kāṅkṣito varaḥ |
daivadevo mahādeva ityuktvāntaradhīyata |
gate cādarśanaṃ deve sthāpayitvā maheśvaram
||6||एवं भवतु ते व्याध यस्त्वया काङ्क्षितो वरः ।
दैवदेवो महादेव इत्युक्त्वान्तरधीयत ।
गते चादर्शनं देवे स्थापयित्वा महेश्वरम्
pūjayitvā vidhānena gato vyādhastato divam |
tadāprabhṛti tattīrthaṃ triṣu lokeṣu viśrutam
||7||पूजयित्वा विधानेन गतो व्याधस्ततो दिवम् ।
तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
vyādhānutāpasaṃjātaṃ tāpeśvaramiti śrutam |
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā sampūjayati śaṅkaram
||8||व्याधानुतापसंजातं तापेश्वरमिति श्रुतम् ।
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा सम्पूजयति शङ्करम्
śivalokamavāpnoti māmuvāca maheśvaraḥ |
ye snātā narmadātoye tīrthe tāpeśvare narāḥ
||9||शिवलोकमवाप्नोति मामुवाच महेश्वरः ।
ये स्नाता नर्मदातोये तीर्थे तापेश्वरे नराः
tāpatrayavimuktāste nātra kāryā vicāraṇā |
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ tṛtīyāyāṃ viśeṣataḥ
||10||तापत्रयविमुक्तास्ते नात्र कार्या विचारणा ।
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः
snānaṃ samācarennityaṃ sarvapātakaśāntaye
||11||स्नानं समाचरेन्नित्यं सर्वपातकशान्तये
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe tāpeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāmaikacatvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||