śrīpatimāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
ityukte'psarasaḥ sarvāḥ praṇipatya punaḥ punaḥ |
ūcurnārāyaṇaṃ devaṃ taddarśanasamīhayā
||1||इत्युक्तेऽप्सरसः सर्वाः प्रणिपत्य पुनः पुनः ।
ऊचुर्नारायणं देवं तद्दर्शनसमीहया
vasantakāmāpsarasa ūcuḥ
bhagavanbhavatā yo'yamupadeśo hitārthinā |
proktaḥ sa sarvo vijñāto māhātmyaṃ viditaṃ ca te
||2||भगवन्भवता योऽयमुपदेशो हितार्थिना ।
प्रोक्तः स सर्वो विज्ञातो माहात्म्यं विदितं च ते
yattvetadbhavatā proktaṃ prasannenāntarātmanā |
darśiteyaṃ viśālākṣī darśayiṣyāmi vo jagat
||3||यत्त्वेतद्भवता प्रोक्तं प्रसन्नेनान्तरात्मना ।
दर्शितेयं विशालाक्षी दर्शयिष्यामि वो जगत्
tatrārthe sarvabhāvena prapannānāṃ jagatpate |
darśayātmānamakhilaṃ darśiteyaṃ yathorvaśī
||4||तत्रार्थे सर्वभावेन प्रपन्नानां जगत्पते ।
दर्शयात्मानमखिलं दर्शितेयं यथोर्वशी
yadi devāparādhe'pi nāsmāsu kupitaṃ tava |
namaste jagatāmīśa darśayātmānamātmanā
||5||यदि देवापराधेऽपि नास्मासु कुपितं तव ।
नमस्ते जगतामीश दर्शयात्मानमात्मना
nārāyaṇa uvāca
paśyatehākhilāṃllokānmama dehe surāṅganāḥ |
madhuṃ madanamātmānaṃ yaccānyaddraṣṭumicchatha
||6||पश्यतेहाखिलांल्लोकान्मम देहे सुराङ्गनाः ।
मधुं मदनमात्मानं यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छथ
śrīmārkaṇḍeya uvāca
ityuktvā bhagavāndevastadā nārāyaṇo nṛpa |
uccairjahāsa svanavattatrābhūdakhilaṃ jagat
||7||इत्युक्त्वा भगवान्देवस्तदा नारायणो नृप ।
उच्चैर्जहास स्वनवत्तत्राभूदखिलं जगत्
brahmā prajāpatiḥ śakraḥ saha rudraiḥ pinākadhṛk |
ādityā vasavaḥ sādhyā viśvedevā maharṣayaḥ
||8||ब्रह्मा प्रजापतिः शक्रः सह रुद्रैः पिनाकधृक् ।
आदित्या वसवः साध्या विश्वेदेवा महर्षयः
nāsatyadasrāvanilaḥ sarvaśaśca tathāgnayaḥ |
yakṣagandharvasiddhāśca piśācoragakinnarāḥ
||9||नासत्यदस्रावनिलः सर्वशश्च तथाग्नयः ।
यक्षगन्धर्वसिद्धाश्च पिशाचोरगकिन्नराः
samastāpsaraso vidyāḥ sāṅgā vedāstaduktayaḥ |
manuṣyāḥ paśavaḥ kīṭāḥ pakṣiṇaḥ pādapāstathā
||10||समस्ताप्सरसो विद्याः साङ्गा वेदास्तदुक्तयः ।
मनुष्याः पशवः कीटाः पक्षिणः पादपास्तथा
sarīsṛpāścātha sūkṣmā yaccānyajjīvasaṃjñitam |
samudrāḥ sakalāḥ śailāḥ saritaḥ kānanāni ca
||11||सरीसृपाश्चाथ सूक्ष्मा यच्चान्यज्जीवसंज्ञितम् ।
समुद्राः सकलाः शैलाः सरितः काननानि च
dvīpānyaśeṣāṇi tathā tathā sarvasarāṃsi ca |
nagaragrāmapūrṇā ca medinī medinīpate |
devāṅganābhirdevasya dehe dṛṣṭaṃ mahātmanaḥ
||12||द्वीपान्यशेषाणि तथा तथा सर्वसरांसि च ।
नगरग्रामपूर्णा च मेदिनी मेदिनीपते ।
देवाङ्गनाभिर्देवस्य देहे दृष्टं महात्मनः
nakṣatragrahatārābhiḥ susampūrṇaṃ nabhastalam |
dadṛśustāḥ sucārvaṅgyastasyāntarviśvaṃ rūpiṇaḥ
||13||नक्षत्रग्रहताराभिः सुसम्पूर्णं नभस्तलम् ।
ददृशुस्ताः सुचार्वङ्ग्यस्तस्यान्तर्विश्वं रूपिणः
ūrdhvaṃ na tiryaṅnādhastādyadāntastasya dṛśyate |
tamanantamanādiṃ ca tatastāstuṣṭuvuḥ prabhum
||14||ऊर्ध्वं न तिर्यङ्नाधस्ताद्यदान्तस्तस्य दृश्यते ।
तमनन्तमनादिं च ततस्तास्तुष्टुवुः प्रभुम्
madanena samaṃ sarvā madhunā ca varāṅganāḥ |
sasādhvasā bhaktiparāḥ paraṃ vismayamāgatāḥ
||15||मदनेन समं सर्वा मधुना च वराङ्गनाः ।
ससाध्वसा भक्तिपराः परं विस्मयमागताः
vasantakāmāpsarasa ūcuḥ
paśyāma nādiṃ tava deva nāntaṃ na madhyamavyākṛtarūpapāram |
parāyaṇaṃ tvāṃ jagatāmanantaṃ natāḥ sma nārāyaṇamātmabhūtam
||16||पश्याम नादिं तव देव नान्तं न मध्यमव्याकृतरूपपारम् ।
परायणं त्वां जगतामनन्तं नताः स्म नारायणमात्मभूतम्
mahīnabhovāyujalāgnayastvaṃ śabdādirūpastu parāparātman |
tvatto bhavatyacyute sarvametadbhedādirūpo'si vibho tvamātman
||17||महीनभोवायुजलाग्नयस्त्वं शब्दादिरूपस्तु परापरात्मन् ।
त्वत्तो भवत्यच्युते सर्वमेतद्भेदादिरूपोऽसि विभो त्वमात्मन्
draṣṭāsi rūpasya parasya vettā śrotā ca śabdasya hare tvamekaḥ |
sraṣṭā bhavān sarvagato'khilasya ghrātā ca gandhasya pṛthakśarīrī
||18||द्रष्टासि रूपस्य परस्य वेत्ता श्रोता च शब्दस्य हरे त्वमेकः ।
स्रष्टा भवान् सर्वगतोऽखिलस्य घ्राता च गन्धस्य पृथक्शरीरी
sureṣu sarveṣu na so'sti kaścinmanuṣyalokeṣu na so'sti kaścit |
paśvādivargeṣu na so'sti kaścidyo nāṃśabhūtastava devadeva
||19||सुरेषु सर्वेषु न सोऽस्ति कश्चिन्मनुष्यलोकेषु न सोऽस्ति कश्चित् ।
पश्वादिवर्गेषु न सोऽस्ति कश्चिद्यो नांशभूतस्तव देवदेव
brahmāmbudhīndupramukhāni saumya śakrādirūpāṇi tavottamāni |
samudrarūpaṃ tava dhairyavatsu tejaḥ svarūpeṣu ravistathāgniḥ
||20||ब्रह्माम्बुधीन्दुप्रमुखानि सौम्य शक्रादिरूपाणि तवोत्तमानि ।
समुद्ररूपं तव धैर्यवत्सु तेजः स्वरूपेषु रविस्तथाग्निः
kṣamādhaneṣu kṣitirūpamagryaṃ śīghro balavatsu vāyuḥ |
manuṣyarūpaṃ tava rājaveṣo mūḍheṣu sarveśvara pādapo'si
||21||क्षमाधनेषु क्षितिरूपमग्र्यं शीघ्रो बलवत्सु वायुः ।
मनुष्यरूपं तव राजवेषो मूढेषु सर्वेश्वर पादपोऽसि
sarvānayeṣvacyuta dānavastvaṃ sanatsajātaśca vivekavatsu |
rasasvarūpeṇa jalasthito'si gandhasvarūpaṃ bhavato dharitryām
||22||सर्वानयेष्वच्युत दानवस्त्वं सनत्सजातश्च विवेकवत्सु ।
रसस्वरूपेण जलस्थितोऽसि गन्धस्वरूपं भवतो धरित्र्याम्
dṛśyasvarūpaśca hutāśanastvaṃ sparśasvarūpaṃ bhavataḥ samīre |
śabdādikaṃ te nabhasi svarūpaṃ mantavyarūpo manasi prabho tvam
||23||दृश्यस्वरूपश्च हुताशनस्त्वं स्पर्शस्वरूपं भवतः समीरे ।
शब्दादिकं ते नभसि स्वरूपं मन्तव्यरूपो मनसि प्रभो त्वम्
bodhasvarūpaśca matau tvamekaḥ sarvatra sarveśvara sarvabhūta |
paśyāmi te nābhisarojamadhye brahmāṇamīśaṃ ca haraṃ bhṛkuṭyām
||24||बोधस्वरूपश्च मतौ त्वमेकः सर्वत्र सर्वेश्वर सर्वभूत ।
पश्यामि ते नाभिसरोजमध्ये ब्रह्माणमीशं च हरं भृकुट्याम्
tavāśvinau karṇagatau samastāstavāsthitā bāhuṣu lokapālāḥ |
ghrāṇo'nilo netragatau ravīndu jihvā ca te nātha sarasvatīyam
||25||तवाश्विनौ कर्णगतौ समस्तास्तवास्थिता बाहुषु लोकपालाः ।
घ्राणोऽनिलो नेत्रगतौ रवीन्दु जिह्वा च ते नाथ सरस्वतीयम्
pādau dharitrī jaṭharaṃ samastāṃllokān hṛṣīkeśa vilokayāmaḥ |
jaṅghe vayaṃ pādatalāṅgulīṣu piśācayakṣoragasiddhasaṅghāḥ
||26||पादौ धरित्री जठरं समस्तांल्लोकान् हृषीकेश विलोकयामः ।
जङ्घे वयं पादतलाङ्गुलीषु पिशाचयक्षोरगसिद्धसङ्घाः
puṃstve prajānāṃ patiroṣṭhayugme pratiṣṭhitāste kratavaḥ samastāḥ |
sarve vayaṃ te daśaneṣu deva daṃṣṭrāsu devā hyabhavaṃśca dantāḥ
||27||पुंस्त्वे प्रजानां पतिरोष्ठयुग्मे प्रतिष्ठितास्ते क्रतवः समस्ताः ।
सर्वे वयं ते दशनेषु देव दंष्ट्रासु देवा ह्यभवंश्च दन्ताः
romāṇyaśeṣāstava devasaṅghā vidyādharā nātha tavāṅghrirekhāḥ |
sāṅgāḥ samastāstava deva vedāḥ samāsthitāḥ sandhiṣu bāhubhūtāḥ
||28||रोमाण्यशेषास्तव देवसङ्घा विद्याधरा नाथ तवाङ्घ्रिरेखाः ।
साङ्गाः समस्तास्तव देव वेदाः समास्थिताः सन्धिषु बाहुभूताः
varāhabhūtaṃ dharaṇīdharaste nṛsiṃharūpaṃ ca sadā karālam |
paśyāma te vājiśirastathoccaistrivikrame yacca tadāprameyam
||29||वराहभूतं धरणीधरस्ते नृसिंहरूपं च सदा करालम् ।
पश्याम ते वाजिशिरस्तथोच्चैस्त्रिविक्रमे यच्च तदाप्रमेयम्
amī samudrāstava deva dehe maurvālayaḥ śailadharāstathāmī |
imāśca gaṅgāpramukhāḥ sravantyo dvīpāṇyaśeṣāṇi vanādideśāḥ
||30||अमी समुद्रास्तव देव देहे मौर्वालयः शैलधरास्तथामी ।
इमाश्च गङ्गाप्रमुखाः स्रवन्त्यो द्वीपाण्यशेषाणि वनादिदेशाः
stuvanti ceme munayastaveśa dehe sthitāstvanmahimānamagryam |
tvāmīśitāraṃ jagatāmanantaṃ yajanti yajñaiḥ kila yajñino'mī
||31||स्तुवन्ति चेमे मुनयस्तवेश देहे स्थितास्त्वन्महिमानमग्र्यम् ।
त्वामीशितारं जगतामनन्तं यजन्ति यज्ञैः किल यज्ञिनोऽमी
tvattohi saumyaṃ jagatīha kiṃcittvatto na raudraṃ ca samastamūrte |
tvatto na śītaṃ ca na keśavoṣṇaṃ sarvasvarūpātiśayī tvameva
||32||त्वत्तोहि सौम्यं जगतीह किंचित्त्वत्तो न रौद्रं च समस्तमूर्ते ।
त्वत्तो न शीतं च न केशवोष्णं सर्वस्वरूपातिशयी त्वमेव
prasīda sarveśvara sarvabhūta sanātanātmaparameśvareśa |
tvanmāyayā mohitamānasābhiryatte'parāddhaṃ tadidaṃ kṣamasva
||33||प्रसीद सर्वेश्वर सर्वभूत सनातनात्मपरमेश्वरेश ।
त्वन्मायया मोहितमानसाभिर्यत्तेऽपराद्धं तदिदं क्षमस्व
kiṃ vāparāddhaṃ tava devadeva yanmāyayā no hṛdayaṃ tavāpi |
māyābhiśaṅkipraṇatārtihantarmano hi no vihvalatāmupaiti
||34||किं वापराद्धं तव देवदेव यन्मायया नो हृदयं तवापि ।
मायाभिशङ्किप्रणतार्तिहन्तर्मनो हि नो विह्वलतामुपैति
na te'parāddhaṃ yadi te'parāddhamasmābhirunmārgavivartinībhiḥ |
tatkṣamyatāṃ sṛṣṭikṛtastavaiva devāparādhaḥ sṛjato vivekam
||35||न तेऽपराद्धं यदि तेऽपराद्धमस्माभिरुन्मार्गविवर्तिनीभिः ।
तत्क्षम्यतां सृष्टिकृतस्तवैव देवापराधः सृजतो विवेकम्
namo namaste govinda nārāyaṇa janārdana |
tvannāmasmaraṇātpāpamaśeṣaṃ naḥ praṇaśyatu
||36||नमो नमस्ते गोविन्द नारायण जनार्दन ।
त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु
namo'nanta namastubhyaṃ viśvātmanviśvabhāvana |
tvannāmasmaraṇātpāpamaśeṣaṃ naḥ praṇaśyatu
||37||नमोऽनन्त नमस्तुभ्यं विश्वात्मन्विश्वभावन ।
त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु
vareṇya yajñapuruṣa prajāpālana vāmana |
tvannāmasmaraṇātpāpamaśeṣaṃ naḥ praṇaśyatu
||38||वरेण्य यज्ञपुरुष प्रजापालन वामन ।
त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु
namo'stu te'bjanābhāya prajāpatikṛte hara |
tvannāmasmaraṇātpāpamaśeṣaṃ naḥ praṇaśyatu
||39||नमोऽस्तु तेऽब्जनाभाय प्रजापतिकृते हर ।
त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु
saṃsārārṇavapotāya namastubhyamadhokṣaja |
tvannāmasmaraṇātpāpamaśeṣaṃ naḥ praṇaśyatu
||40||संसारार्णवपोताय नमस्तुभ्यमधोक्षज ।
त्वन्नामस्मरणात्पापमशेषं नः प्रणश्यतु
namaḥ parasmai śrīśāya vāsudevāya vedhase |
svecchayā guṇayuktāya sargasthityantakāriṇe
||41||नमः परस्मै श्रीशाय वासुदेवाय वेधसे ।
स्वेच्छया गुणयुक्ताय सर्गस्थित्यन्तकारिणे
upasaṃhara viśvātmanrūpametatsanātanam |
vardhamānaṃ na no draṣṭuṃ samarthaṃ cakṣurīśvara
||42||उपसंहर विश्वात्मन्रूपमेतत्सनातनम् ।
वर्धमानं न नो द्रष्टुं समर्थं चक्षुरीश्वर
pralayāgnisahasrasya samā dīptistavācyuta |
pramāṇena diśo bhūmirgaganaṃ ca samāvṛtam
||43||प्रलयाग्निसहस्रस्य समा दीप्तिस्तवाच्युत ।
प्रमाणेन दिशो भूमिर्गगनं च समावृतम्
na vidmaḥ kutra vartāmo bhavānnāthopalakṣyate |
sarvaṃ jagadiaikasthaṃ piṇḍitaṃ lakṣayāmahe
||44||न विद्मः कुत्र वर्तामो भवान्नाथोपलक्ष्यते ।
सर्वं जगदिऐकस्थं पिण्डितं लक्षयामहे
kiṃ varṇayāmo rūpaṃ te kiṃ pramāṇamidaṃ hare |
māhātmyaṃ kiṃ nu te deva yajjihvāyā na gocare
||45||किं वर्णयामो रूपं ते किं प्रमाणमिदं हरे ।
माहात्म्यं किं नु ते देव यज्जिह्वाया न गोचरे
vaktāro vāyutenāpi buddhīnāmayutāyutaiḥ |
guṇanirvarṇanaṃ nātha kartuṃ tava na śakyate
||46||वक्तारो वायुतेनापि बुद्धीनामयुतायुतैः ।
गुणनिर्वर्णनं नाथ कर्तुं तव न शक्यते
tadetaddarśitaṃ rūpaṃ prasādaḥ paramaḥ kṛtaḥ |
chandato jagatāmīśa tadetadupasaṃhara
||47||तदेतद्दर्शितं रूपं प्रसादः परमः कृतः ।
छन्दतो जगतामीश तदेतदुपसंहर
mārkaṇḍeya uvāca
ityevaṃ saṃstutastābhirapsarobhirjanārdanaḥ |
divyajñānopapannānāṃ tāsāṃ pratyakṣamīśvaraḥ
||48||इत्येवं संस्तुतस्ताभिरप्सरोभिर्जनार्दनः ।
दिव्यज्ञानोपपन्नानां तासां प्रत्यक्षमीश्वरः
viveśa sarvabhūtāni svairaṃśairbhūtabhāvanaḥ |
taṃ dṛṣṭvā sarvabhūteṣu līyamānamadhokṣajam
||49||विवेश सर्वभूतानि स्वैरंशैर्भूतभावनः ।
तं दृष्ट्वा सर्वभूतेषु लीयमानमधोक्षजम्
vismayaṃ paramaṃ cakruḥ samastā devayoṣitaḥ |
sa ca sarveśvaraḥ śailānpādapānsāgarānbhuvam
||50||विस्मयं परमं चक्रुः समस्ता देवयोषितः ।
स च सर्वेश्वरः शैलान्पादपान्सागरान्भुवम्
jalamagniṃ tathā vāyumākāśaṃ ca viveśa ha |
kāle dikṣvatha sarvātma hyātmanaścānyathāpi ca
||51||जलमग्निं तथा वायुमाकाशं च विवेश ह ।
काले दिक्ष्वथ सर्वात्म ह्यात्मनश्चान्यथापि च
ātmarūpasthitaṃ svena mahimnā bhāvayañjagat |
devadānavarakṣāṃsi yakṣīvidyādharoragāḥ
||52||आत्मरूपस्थितं स्वेन महिम्ना भावयञ्जगत् ।
देवदानवरक्षांसि यक्षीविद्याधरोरगाः
manuṣyapaśukīṭādimṛgapaśvantarikṣagāḥ |
ye'ntarikṣe tathā bhūmau divi ye ca jalāśrayāḥ
||53||मनुष्यपशुकीटादिमृगपश्वन्तरिक्षगाः ।
येऽन्तरिक्षे तथा भूमौ दिवि ये च जलाश्रयाः
tānviveśa sa viśvātmā punastadrūpamāsthitaḥ |
nareṇa sārdhaṃ yattābhirdṛṣṭapūrvamarindama
||54||तान्विवेश स विश्वात्मा पुनस्तद्रूपमास्थितः ।
नरेण सार्धं यत्ताभिर्दृष्टपूर्वमरिन्दम
tāḥ paraṃ vismayaṃ jagmuḥ sarvāstridaśayoṣitaḥ |
praṇemuḥ sādhvasātpāṇḍuvadanā nṛpasattama
||55||ताः परं विस्मयं जग्मुः सर्वास्त्रिदशयोषितः ।
प्रणेमुः साध्वसात्पाण्डुवदना नृपसत्तम
nārāyaṇo'pi bhagavānāha tāstridaśāṅganāḥ
||56||नारायणोऽपि भगवानाह तास्त्रिदशाङ्गनाः
nārāyaṇa uvāca
nīyatāmurvaśī bhadrā yatrāsau tridaśeśvaraḥ |
bhavatīnāṃ hitārthāya sarvabhūteṣvasāviti
||57||नीयतामुर्वशी भद्रा यत्रासौ त्रिदशेश्वरः ।
भवतीनां हितार्थाय सर्वभूतेष्वसाविति
jñānamutpāditaṃ bhūyo layaṃ bhūteṣu kurvatā |
tadgacchadhvaṃ samasto'yaṃ bhūtagrāmo madaṃśakaḥ
||58||ज्ञानमुत्पादितं भूयो लयं भूतेषु कुर्वता ।
तद्गच्छध्वं समस्तोऽयं भूतग्रामो मदंशकः
ahamadyātmabhūtasya vāsudevasya yoginaḥ |
asmātparataraṃ nāsti yo'nantaḥ paripathyate
||59||अहमद्यात्मभूतस्य वासुदेवस्य योगिनः ।
अस्मात्परतरं नास्ति योऽनन्तः परिपथ्यते
tamajaṃ sarvabhūteśaṃ jānīta paramaṃ padam |
ahaṃ bhavatyo devāśca manuṣyāḥ paśavaśca ye |
etatsarvamanantasya vāsudevasya vai kṛtam
||60||तमजं सर्वभूतेशं जानीत परमं पदम् ।
अहं भवत्यो देवाश्च मनुष्याः पशवश्च ये ।
एतत्सर्वमनन्तस्य वासुदेवस्य वै कृतम्
evaṃ jñātvā samaṃ sarvaṃ sadevāsuramānuṣam |
sapaśvādiguṇaṃ caiva draṣṭavyaṃ tridaśāṅganāḥ
||61||एवं ज्ञात्वा समं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ।
सपश्वादिगुणं चैव द्रष्टव्यं त्रिदशाङ्गनाः
mārkaṇḍeya uvāca
ityuktāstena devena samastāstāḥ surastriyaḥ |
praṇamya tau samadanāḥ savasantāśca pārthiva
||62||इत्युक्तास्तेन देवेन समस्तास्ताः सुरस्त्रियः ।
प्रणम्य तौ समदनाः सवसन्ताश्च पार्थिव
ādāya corvaśīṃ bhūyo devarājamupāgatāḥ |
ācakhyuśca yathāvṛttaṃ devarājāya tattathā
||63||आदाय चोर्वशीं भूयो देवराजमुपागताः ।
आचख्युश्च यथावृत्तं देवराजाय तत्तथा
mārkaṇḍeya uvāca
tathā tvamapi rājendra sarvabhūteṣu keśavam |
cintayansamatāṃ gaccha samataiva hi muktaye
||64||तथा त्वमपि राजेन्द्र सर्वभूतेषु केशवम् ।
चिन्तयन्समतां गच्छ समतैव हि मुक्तये
rājannevaṃ viśeṣeṇa bhūteṣu parameśvaram |
vāsudeva kathaṃ doṣāṃllobhādīnna prahāsyasi
||65||राजन्नेवं विशेषेण भूतेषु परमेश्वरम् ।
वासुदेव कथं दोषांल्लोभादीन्न प्रहास्यसि
sarvabhūtāni govindādyadā nānyāni bhūpate |
tadā vairādayo bhāvāḥ kriyatāṃ na tu putraka
||66||सर्वभूतानि गोविन्दाद्यदा नान्यानि भूपते ।
तदा वैरादयो भावाः क्रियतां न तु पुत्रक
iti paśya jagatsarvaṃ vāsudevātmakaṃ nṛpa |
etadeva hi kṛṣṇena rūpamāviṣkṛtaṃ nṛpa
||67||इति पश्य जगत्सर्वं वासुदेवात्मकं नृप ।
एतदेव हि कृष्णेन रूपमाविष्कृतं नृप
parameśvareti yadrūpaṃ tadetatkathitaṃ tava |
janmādibhāvarahitaṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ padam
||68||परमेश्वरेति यद्रूपं तदेतत्कथितं तव ।
जन्मादिभावरहितं तद्विष्णोः परमं पदम्
saṃkṣepeṇātha bhūpāla śrūyatāṃ yadvadāmi te |
yanmataṃ puruṣaḥ kṛtvā paraṃ nirvāṇamṛcchati
||69||संक्षेपेणाथ भूपाल श्रूयतां यद्वदामि ते ।
यन्मतं पुरुषः कृत्वा परं निर्वाणमृच्छति
sarvo viṣṇusamāso hi bhāvābhāvau ca tanmayau |
sadasatsarvamīśo'sau mahādevaḥ paraṃ padam
||70||सर्वो विष्णुसमासो हि भावाभावौ च तन्मयौ ।
सदसत्सर्वमीशोऽसौ महादेवः परं पदम्
bhavajaladhigatānāṃ dvandvavātāhatānāṃ sutaduhitṛkalatratrāṇabhārārditānām |
viṣamaviṣayatoye majjatāmaplavānāṃ bhavati śaraṇameko viṣṇupoto narāṇām
||71||भवजलधिगतानां द्वन्द्ववाताहतानां सुतदुहितृकलत्रत्राणभारार्दितानाम् ।
विषमविषयतोये मज्जतामप्लवानां भवति शरणमेको विष्णुपोतो नराणाम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe śrīpatimāhātmyavarṇanaṃ nāma trinavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ ||