bhūtīśvaratīrthamāhātmyavarṇanam
śrīmārkaṇḍeya uvāca
bhūtīśvaraṃ tato gacchetsarvatīrtheṣvanuttamam |
darśanādeva rājendra yasya pāpaṃ praṇaśyati
||1||भूतीश्वरं ततो गच्छेत्सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् ।
दर्शनादेव राजेन्द्र यस्य पापं प्रणश्यति
tatra sthāne purā pārtha devadevena śūlinā |
uddhūlanaṃ kṛtaṃ gātre tena bhūtīśvaraṃ tu tat
||2||तत्र स्थाने पुरा पार्थ देवदेवेन शूलिना ।
उद्धूलनं कृतं गात्रे तेन भूतीश्वरं तु तत्
puṣye vā janmanakṣatre amāvāsyāṃ viśeṣataḥ |
bhūtīśvare naraḥ snātvā kulakoṭiṃ samuddharet
||3||पुष्ये वा जन्मनक्षत्रे अमावास्यां विशेषतः ।
भूतीश्वरे नरः स्नात्वा कुलकोटिं समुद्धरेत्
tatra sthāne tu yo bhaktyā kurute hyaṅgaguṇṭhanam |
tasya yatphalamuddiṣṭaṃ tacchṛṇuṣva narādhipa
||4||तत्र स्थाने तु यो भक्त्या कुरुते ह्यङ्गगुण्ठनम् ।
तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नराधिप
yāvanto bhūtikaṇikā gātre lagnāḥ śivālaye |
tāvadvarṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate
||5||यावन्तो भूतिकणिका गात्रे लग्नाः शिवालये ।
तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते
sarveṣāmeva snānānāṃ bhasmasnānaṃ paraṃ smṛtam |
purāṇairṛṣibhiḥ proktaṃ sarvaśāstreṣvanuttamam
||6||सर्वेषामेव स्नानानां भस्मस्नानं परं स्मृतम् ।
पुराणैरृषिभिः प्रोक्तं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम्
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ cāpi yaḥ sadā |
snānaṃ karoti cāgneyaṃ pāpaṃ tasya praṇaśyati
||7||एककालं द्विकालं वा त्रिकालं चापि यः सदा ।
स्नानं करोति चाग्नेयं पापं तस्य प्रणश्यति
divyasnānādvaraṃ snānaṃ vāyavyaṃ bharatarṣabha |
vāyavyāduttamaṃ brāhmyaṃ varaṃ brāhmyāttu vāruṇam
||8||दिव्यस्नानाद्वरं स्नानं वायव्यं भरतर्षभ ।
वायव्यादुत्तमं ब्राह्म्यं वरं ब्राह्म्यात्तु वारुणम्
āgneyaṃ vāruṇācchreṣṭhaṃ yasmāduktaṃ svayambhuvā |
tasmātsarvaprayatnena hyāgneyaṃ snānamācaret
||9||आग्नेयं वारुणाच्छ्रेष्ठं यस्मादुक्तं स्वयम्भुवा ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ह्याग्नेयं स्नानमाचरेत्
yudhiṣṭhira uvāca
āgneyaṃ vāruṇaṃ brāhmyaṃ vāyavyaṃ divyameva ca |
kimuktaṃ śrotumicchāmi paraṃ kautūhalaṃ hi me
||10||आग्नेयं वारुणं ब्राह्म्यं वायव्यं दिव्यमेव च ।
किमुक्तं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे
mārkaṇḍeya uvāca
āgneyaṃ bhasmanā snānamavagāhya ca vāruṇam |
āpohiṣṭheti ca brāhmyaṃ vāyavyaṃ gorajaḥ smṛtam
||11||आग्नेयं भस्मना स्नानमवगाह्य च वारुणम् ।
आपोहिष्ठेति च ब्राह्म्यं वायव्यं गोरजः स्मृतम्
sūrye dṛṣṭe tu yatsnānaṃ gaṅgātoyena tatsamam |
tatsnānaṃ pañcamaṃ proktaṃ divyaṃ pāṇḍavasattama
||12||सूर्ये दृष्टे तु यत्स्नानं गङ्गातोयेन तत्समम् ।
तत्स्नानं पञ्चमं प्रोक्तं दिव्यं पाण्डवसत्तम
tasmātsarvaprayatnena snātvā bhūtīśvare tu yaḥ |
pūjayeddevamīśānaṃ sa bāhyābhyantaraḥ śuciḥ
||13||तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नात्वा भूतीश्वरे तु यः ।
पूजयेद्देवमीशानं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः
tatra sthāne tu ye nityaṃ dhyāyanti paramaṃ padam |
sūkṣmaṃ cātīndriyaṃ nityaṃ te dhanyā nātra saṃśayaḥ
||14||तत्र स्थाने तु ये नित्यं ध्यायन्ति परमं पदम् ।
सूक्ष्मं चातीन्द्रियं नित्यं ते धन्या नात्र संशयः
muktitīrthaṃ tu tattīrthaṃ sarvatīrtheṣvanuttamam |
darśanādeva yasyaiva pāpaṃ yāti mahatkṣayam
||15||मुक्तितीर्थं तु तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् ।
दर्शनादेव यस्यैव पापं याति महत्क्षयम्
jāyate pūjayā rājyaṃ tatra stutvā maheśvaram |
japena pāpasaṃśuddhirdhyānenānantyamaśnute
||16||जायते पूजया राज्यं तत्र स्तुत्वा महेश्वरम् ।
जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यमश्नुते
oṃ jyotiḥ svarūpamanādimadhyamanutpādyamānamanucāryamāṇākṣaram |
sarvabhūtasthitaṃ śivaṃ sarvayogeśvaraṃ sarvalokeśvaraṃ mohaśokahīnaṃ mahājñānagamyam
||17||ओं ज्योतिः स्वरूपमनादिमध्यमनुत्पाद्यमानमनुचार्यमाणाक्षरम् ।
सर्वभूतस्थितं शिवं सर्वयोगेश्वरं सर्वलोकेश्वरं मोहशोकहीनं महाज्ञानगम्यम्
tatra tīrthe tu yo gatvā snānaṃ kuryānnareśvara |
aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ |
evambhūtaṃ na jānanti mokṣāpekṣaṇikā narāḥ
||18||तत्र तीर्थे तु यो गत्वा स्नानं कुर्यान्नरेश्वर ।
अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ।
एवम्भूतं न जानन्ति मोक्षापेक्षणिका नराः
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe bhūtīśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptasaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ ||